{"id":10002,"date":"2018-06-03T13:46:57","date_gmt":"2018-06-03T12:46:57","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=10002"},"modified":"2024-05-06T16:50:32","modified_gmt":"2024-05-06T15:50:32","slug":"fjalet-poetike-nuk-jane-zhurme-por-jane-qetesi-e-zhurmeshme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=10002","title":{"rendered":"Fjal\u00ebt poetike nuk jan\u00eb &#8220;zhurm\u00eb&#8221;, por jan\u00eb qet\u00ebsi e zhurm\u00ebshme!"},"content":{"rendered":"<p>ME VETVETEN<br \/>\n<em>Filip Guraziu, 2013<\/em><\/p>\n<p>E v\u00ebrteta?<br \/>\nEnigm\u00eb e pazgjidhun<br \/>\nIntrig\u00eb e p\u00ebrjetshme<br \/>\nImagjinat\u00eb pa koordinata<\/p>\n<p>\u2026Dhe sillet e sillet s\u00eb bashku me ne,<br \/>\nme dy pole t\u00eb shtypun, t\u00eb bardh\u00eb mbi dhe,<br \/>\nme qet\u00ebsi sublime,<br \/>\ndrejt\u00eb \u201chumneres s\u00eb zez\u00eb\u201d<br \/>\np\u00ebr t\u2019u shkat\u00ebrrue e p\u00ebrs\u00ebri me le\u2026<\/p>\n<p>Se ku ishim dhe ku do t\u00eb jemi<br \/>\naskush nuk mund ta dij\u00eb<br \/>\nOr mik i thell\u00ebsis\u00eb s\u00eb qenies time<br \/>\nm\u00eb ngush\u00ebllo!<br \/>\np\u00ebr pafund\u00ebsin\u00eb e pafund\u00ebsis\u00eb<br \/>\ndhe mos m\u00eb qorto!<br \/>\np\u00ebr paaft\u00ebsin\u00eb e mend\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo jet\u00eb magjike plot surpriza,<br \/>\nsfid\u00eb e pa fund e egzistenc\u00ebs,<br \/>\nd\u00ebshmi misterioze e universit rrethues,<br \/>\nku fallsiteti nj\u00ebrzor mbretnon,<br \/>\nna m\u00ebson:<br \/>\nSe kushdo prej nesh,<br \/>\nq\u00eb kryet nalt e \u00e7on, aq sa nuk i takon,<br \/>\nnuk duhet t\u00eb harroj\u00eb<br \/>\nse nga hi\u00e7i erdhi dhe pluhun do t\u00eb jet\u00eb,<br \/>\nsikur nuk ka egzistue kurr\u00eb n\u00eb k\u00ebt jet\u00eb.<\/p>\n<p>Jetojn\u00eb n\u00eb histori vet\u00ebm ato skyfter\u00eb<br \/>\nq\u00eb me fluturimin e tyre bot\u00ebs i japin vler\u00eb.<br \/>\nT\u00eb tjer\u00ebt, si zvarranik\u00eb ecin e parakalojn\u00eb<br \/>\nn\u00eb parada t\u00eb kota\u2026<br \/>\nq\u00eb bosh\u00ebt i projektojn\u00eb.<\/p>\n<p><em>Filip Guraziu, Shkod\u00ebr, 31.05.2013<\/em><\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/filip_guraziu_-_me_vetveten_poezi_2013.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-10003\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/filip_guraziu_-_me_vetveten_poezi_2013.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"958\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/filip_guraziu_-_me_vetveten_poezi_2013.jpg 1280w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/filip_guraziu_-_me_vetveten_poezi_2013-300x225.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/filip_guraziu_-_me_vetveten_poezi_2013-1024x766.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/filip_guraziu_-_me_vetveten_poezi_2013-768x575.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<\/p>\n<p>FJAL\u00cbT POETIKE NUK JAN\u00cb \u201cZHURM\u00cb\u201d POR JAN\u00cb QET\u00cbSI E ZHURM\u00cbSHME!<br \/>\n<em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 6 Qershor 2013<\/em><\/p>\n<p>Vjersha \u201c<strong>Me vetveten<\/strong>\u201d \u00ebsht\u00eb vjersha e par\u00eb, ose \u00ebsht\u00eb kjo hera e par\u00eb q\u00eb z. Filip Guraziu shprehet \u201cvjersh\u00ebrisht\u201d, me gjuh\u00ebn e poezis\u00eb! N\u00eb emailin e tij z. Filip kishte shkruar pakashum\u00eb k\u00ebshtu:<br \/>\n\u201c\u2026<em>megjith\u00ebse nuk jam i fush\u00ebs (dmth. i fush\u00ebs s\u00eb poetikave), po p\u00ebrzihem dhe un\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e miqve q\u00eb frekuentojn\u00eb list\u00ebn tuaj te web. Asht hera e par\u00eb q\u00eb tentoj t\u00eb rreshtoj di\u00e7ka n\u00eb gjuh\u00ebn e vjershave, si poezi\u2026 respekt dhe t\u00eb fala t\u00eb p\u00ebrzem\u00ebrta nga Shkodra<\/em>\u2026\u201d<\/p>\n<p>Un\u00eb si lexues, si nj\u00eb lexues i thjesht\u00eb i k\u00ebsaj vjershe, e di se ka patur shum\u00eb vuajtje dhe dhimbje n\u00eb jet\u00ebn e autorit! Por po ta lexonim vjersh\u00ebn fluturimthi, ashtu rr\u00ebshqitazi\u2026 ndoshta disa gj\u00ebra dhe do na \u201cshmangeshin\u201d!<\/p>\n<p>\/\u2026<em>or mik i thell\u00ebsis\u00eb s\u00eb qenies time \/ m\u00eb ngush\u00ebllo! \/ p\u00ebr pafund\u00ebsin\u00eb e pafund\u00ebsis\u00eb<\/em> \/<\/p>\n<p>Ma besoni, \u00ebsht\u00eb ky varg tep\u00ebr shum\u00eb i thell\u00eb (n\u00eb vjersh\u00eb figuron i thyer\u2026 si varg-trini). Nuk di si mund t\u00eb shprehet m\u00eb qet\u00ebsisht dhe m\u00eb denj\u00ebsisht \u201cn\u00eb gjuh\u00ebn poetike\u201d dhimbja e njeriut\u2026!!!<br \/>\n(Babai i z. Filip Guraziu qe pushkatuar\u2026 nga diktatura, nga sistemi i verb\u00ebr i diktatur\u00ebs komuniste.)<\/p>\n<p>Duke e ndar\u00eb k\u00ebt\u00eb vjersh\u00eb me Ju, uroj t\u00eb lidhet sadopak ajo reciprokja e ndjesis\u00eb son\u00eb, p\u00ebr vuajtjet tona dhe padrejt\u00ebsit\u00eb q\u00eb rezultuan jo vetem nga \u201ckoha e pakoh\u00eb\u201d e asaj kohe, por dhe nga vet\u00eb njeriu i rob\u00ebruar nga \u201cliria\u201d, nga verb\u00ebria ideologjike e tij\u2026<\/p>\n<p>***<br \/>\n\u201c\u2026<em>hera e par\u00eb q\u00eb tentoj t\u00eb rreshtoj di\u00e7ka n\u00eb gjuh\u00ebn e vjershave, si poezi<\/em>\u2026\u201d \u2013 thot\u00eb z. Filip Guraziu.<br \/>\nDhimbja e shpirtit ton\u00eb del n\u00eb pah p\u00ebr bot\u00ebn rreth nesh n\u00eb shum\u00eb forma e m\u00ebnyra, madje dhe me vet\u00eb \u201cgjuh\u00ebn e heshtjes\u201d. N\u00eb kuptimin poetik, sipas meje dhe vet\u00eb heshtja e ka nj\u00ebfar\u00eb kuptimi gjuh\u00ebsor. Heshtja kthehet dhe na flet me gjuh\u00ebn e vet, na flet me nj\u00eb lloj gjuhe t\u00eb qet\u00ebsis\u00eb. Psh. secila piktur\u00eb e pazhurm\u00eb, ashtu si shurdh-memece na flet me gjuh\u00ebn e vet, na flet me qet\u00ebsin\u00eb pikturale (\u00ebsht\u00eb vet\u00eb ajo qet\u00ebsia poetike si gjuh\u00eb). Na flasin dhe peizazhet e natyr\u00ebs (t\u00eb cilat i shohim p\u00ebrdit\u00eb\u2026 brenda nj\u00eb kornize mentale, akoma pa qen\u00eb nevoja t\u00eb jen\u00eb \u201cpiktura artistike\u201d). Na flet dhe qet\u00ebsia e form\u00ebs (me kuptimin e \u201cform\u00ebs\u201d n\u00ebnkuptoj secil\u00ebn form\u00eb fizike t\u00eb mundshme, pa p\u00ebrjashtuar k\u00ebtu t\u00eb gjitha skulpturat e k\u00ebsaj bote, dmth. si objekte artistike). Madje na flet me gjuh\u00ebn e vet dhe qet\u00ebsia \u201cblu\u201d e qiellit t\u00eb past\u00ebr, pa asnj\u00eb zog n\u00eb fluturim, pa asnj\u00eb re, a gjurm\u00eb t\u00eb bardh\u00eb\u2026<\/p>\n<p>Me gjuh\u00ebn e qet\u00ebsis\u00eb njeriu shkruan \u201cpoezi\u201d dhe at\u00ebher\u00eb kur ai fare t&#8217;mos jet\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Dallimi \u00ebsht\u00eb: ai vet\u00ebm nuk i stampon ato, nuk i b\u00ebn\u00eb t\u00eb dukshme, qoft\u00eb n\u00eb let\u00ebr si gjurm\u00eb, si shenja, qoft\u00eb duke u marr\u00eb n\u00eb heshtje me nj\u00eb skulptur\u00eb \/ piktur\u00eb artistike. Le t\u00eb p\u00ebrafrohemi dhe me fjal\u00eb t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb m\u00eb af\u00ebr fjal\u00ebve tona;<br \/>\n\u201c\u2026<strong>piktura \u00ebsht\u00eb poezi e qet\u00ebsis\u00eb, dhe poezia \u00ebsht\u00eb piktur\u00eb me virtytin e fjal\u00ebve<\/strong>\u201d sipas Simonidit.<\/p>\n<p>Por si do ta gjenim virtytin e fjal\u00ebve sikur fjal\u00ebt t\u2019mos ishin t\u00eb lidhura me intelektin dhe ndjesin\u00eb?! Poezia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zig-zage fluturash krah\u00ebshkruar para syve tan\u00eb; \u00ebsht\u00eb qet\u00ebsia e fjal\u00ebve g\u00ebrshetuar me zgjimin ndjesor dhe ndjenjat. Poezia, qoft\u00eb dhe e pa artikuluar (si \u201ckrijese\u201d, p\u00ebrjashta) \u00ebsht\u00eb e \u201cvet\u00ebdijshme\u201d p\u00ebr bagazhin ndjesor dhe p\u00ebr kuptim\u00ebsin\u00eb! P\u00ebr poezin\u00eb fjal\u00ebt nuk jan\u00eb \u201czhurm\u00eb\u201d por jan\u00eb qet\u00ebsi e zhurm\u00ebshme, jan\u00eb zhurm\u00eb e qet\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb heshtur zhurma, p\u00ebr poezin\u00eb fjal\u00ebt jan\u00eb \u201cfjal\u00eb\u201d akoma pa u b\u00ebr\u00eb fjal\u00eb\u2026!<\/p>\n<p>Faza e fundit, akti final teknik rreth nj\u00eb poezie \u00ebsht\u00eb shkrimi i saj, stampimi, b\u00ebrja e saj \u201ce dukshme, e prekshme, e kapshme\u201d si q\u00ebllim komunikimi me shpirtrat, me qeniet tjera rreth nesh. Me shkrimin e poezis\u00eb n\u00ebnkuptojm\u00eb ose do t&#8217;thot\u00eb q\u00eb t\u00eb sinkronizohemi me ndjesin\u00eb dhe kuptim\u00ebsin\u00eb \u2013 me shkrimin ne i formulojm\u00eb vargjet, strofat\u2026 e definojm\u00eb form\u00ebn \u201cpoetike\u201d.<\/p>\n<p>Gjuha poetike v\u00ebrtet ndoshta \u00ebsht\u00eb forma m\u00eb delikate e \u201cekspresionit\u201d shpirt\u00ebror, \u00ebsht\u00eb aq e brisht\u00eb, e ndieshme\u2026 por si gjuh\u00eb \u00ebsht\u00eb e aft\u00eb ta p\u00ebrcjell\u00eb \u201cp\u00ebrjashta\u201d inteligjenc\u00ebn ndjesore n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb rafinuar.<br \/>\nLasgush Poradeci dikur qe shprehur p\u00ebr poet\u00ebt se ata jan\u00eb si \u201cshpirtra m\u00eb t\u00eb lart\u00eb\u201d \u2013 s\u00ebk\u00ebndejmi do na dilte q\u00eb dhe poezia t\u00eb jet\u00eb \u201cgjuh\u00eb e shpirtrave m\u00eb t\u00eb lart\u00eb\u201d!\u2026<br \/>\nVet\u00eb, personalisht, lidhur me k\u00ebt\u00eb nuk mendoj ashtu, disi sikur s\u2019do kishte \u201ckuptim t\u00eb pajtohem\u201d me Poradecin ; ) Mendoj se t\u00eb thuhet di\u00e7 e till\u00eb \u2013 apo t\u00eb formulohet si \u201clart\u00ebsi shpirt\u00ebrore\u201d \u2013 vetvetiu\u2026 se \u00e7\u2019ka kjo th\u00ebnie di\u00e7 t\u00eb tep\u00ebruar n\u00eb vetvete, sikur padashtas e \u201cfryn\u00eb\u201d tejmase vet\u00eb logjik\u00ebn e vet, si shprehje!<\/p>\n<p>Poezia v\u00ebrtet s&#8217;mund t\u00eb \u201ckapet\u201d nga t\u00eb gjith\u00eb shpirtrat nj\u00ebsoj, por kjo nuk i b\u00ebn disa shpirtra t\u00eb jen\u00eb m\u00eb \u201ct\u00eb lart\u00eb\u201d e disa t\u00eb tjer\u00eb m\u00eb \u201ct\u00eb ul\u00ebt\u201d! Disa shpirtra thjesht nuk ndodhen n\u00eb \u201ct\u00eb nj\u00ebjtat val\u00eb\u201d, shpirtrat thjesht nuk jan\u00eb as t\u00eb \u201cakorduar\u201d nj\u00ebsoj!<br \/>\nS\u2019ka asgj\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u2019i \u201cveshur\u201d gjuh\u00ebs poetike atribute m\u00eb t\u00eb larta, pothuaj ndoshta hyjnore\u2026 (si\u00e7 na del th\u00ebnia e pafajshme e Poradecit)! M\u00eb s\u00eb miri e pati thjesht\u00ebsuar Adrian Mitchell, n\u00eb th\u00ebnien e tij m\u00eb duket se ka m\u00eb s\u00eb shumti neutralitet dhe v\u00ebrtet\u00ebsi: \u201c<strong>shum\u00eb nga njer\u00ebzit i injorojn\u00eb shumic\u00ebn e poezive, sepse shumica e poezive injoron shumic\u00ebn e njer\u00ebzve<\/strong>\u201d.<br \/>\nK\u00ebshtu, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb shprehur Mitchell, kam p\u00ebrshtypjen q\u00eb \u00ebsht\u00eb definuar di\u00e7 sakt\u00ebsisht (madje sakt\u00ebsi dhe e ngopur me humor), si dhe n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr si th\u00ebnie nuk \u201ccenon\u201d gj\u00eb sa i p\u00ebrket \u201chierarkis\u00eb shpirt\u00ebrore\u201d : )<\/p>\n<p>***<br \/>\nN\u00eb nj\u00eb shkrim p\u00ebr media, publikuar disa muaj m\u00eb her\u00ebt, z. Filip pati reaguar n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb reflektimi ndaj diskutimeve t\u00eb z. Fatos Klosi dhe z. Idajet Beqiri n\u00eb emisionin \u201cOpinion\u201d t\u00eb TV Klan. Aty diku brenda shkrimit z. Filip shkruan:<br \/>\n\u201c\u2026<em>thirrni pra mendjes Profesor! Si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb ju nj\u00eb intelektual nuk e paskeni kuptuar se pik\u00ebrisht ty dhe bashkatdhetar\u00ebve t\u00eb tu ju ka munguar gj\u00ebja m\u00eb e shenjt\u00eb dhe m\u00eb e shtrenjt\u00eb: \u201cliria\u201d\u2026! Zoti Profesor!, Shqip\u00ebria nuk fillonte dhe as nuk mbaronte aty n\u00eb katedr\u00ebn tuaj<\/em>\u2026\u201d<\/p>\n<p>P\u00ebr mua z. Filip ka shkruar poezi edhe at\u00ebher\u00eb kur ai as mendjen nuk e kishte tek poezia. V\u00ebrtet\u00ebsia, qet\u00ebsia intelektuale dhe gjykimi i tij n\u00eb shkrimin e dikursh\u00ebm ng\u00ebrthen p\u00ebr mua poezin\u00eb m\u00eb t\u00eb bukur q\u00eb kam lexuar nga ai (mos u \u00e7uditni, sipas tij ai ka shkruar \u201cvet\u00ebm 1 vjersh\u00eb, kjo q\u00eb sapo e lexuam m\u00eb lart).<br \/>\nJeta e tij p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb heshtje q\u00eb flet aq shum\u00eb, \u00ebsht\u00eb heshtje si monument poetik i krenaris\u00eb dhe i dinjitetit intelektual e njer\u00ebzor. Sipas tij, ai ma ka nisur n\u00eb email \u201cvjersh\u00ebn e par\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij\u201d, por ja dua ta v\u00ebrtetoj n\u00ebse ia dal se dhe poezia pa \u201cform\u00eb\u201d (citimin m\u00eb lart e p\u00ebrdora si shembull) e bart\u00eb mesazhin e nj\u00ebjt\u00eb, po aq t\u00eb fuqish\u00ebm\u2026 q\u00eb mund t\u00eb bartet \u201cpoetikisht\u201d \u2013 sipas meje ja poezia e padukshme, e paforme, titullin po ia v\u00eb \u201cnjeriu i rob\u00ebruar nga \u201cliria\u201d:<\/p>\n<p><strong>Njeriu i rob\u00ebruar nga \u201cliria\u201d<\/strong><br \/>\nFilip Guraziu<\/p>\n<p>\u2026nuk e paskeni kuptuar, ju ka munguar<br \/>\ngj\u00ebja m\u00eb e shenjt\u00eb dhe m\u00eb e shtrenjt\u00eb: \u201cliria\u201d\u2026!<br \/>\nZoti Profesor!, Shqip\u00ebria nuk fillonte<br \/>\ndhe as nuk mbaronte aty n\u00eb katedr\u00ebn tuaj\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ME VETVETEN Filip Guraziu, 2013 E v\u00ebrteta? Enigm\u00eb e pazgjidhun Intrig\u00eb e p\u00ebrjetshme Imagjinat\u00eb pa koordinata \u2026Dhe sillet e sillet s\u00eb bashku me ne, me dy pole t\u00eb shtypun, t\u00eb bardh\u00eb mbi dhe, me qet\u00ebsi sublime, drejt\u00eb \u201chumneres s\u00eb zez\u00eb\u201d&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=10002\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-10002","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10002"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10002\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}