{"id":10194,"date":"2017-10-03T14:01:58","date_gmt":"2017-10-03T13:01:58","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=10194"},"modified":"2026-01-19T13:50:59","modified_gmt":"2026-01-19T12:50:59","slug":"mitografia-moderne-arti-mitologjia-piktura-filmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=10194","title":{"rendered":"Mitografia moderne – Arti, Mitologjia, Piktura, Filmi!"},"content":{"rendered":"

S. Guraziu – Ars Poetica, T 2017 (Koment)<\/em><\/p>\n

(Ra duhej t\u00eb lundronte qiellit n\u00eb “Lundr\u00ebn e miliona vjet\u00ebve”, n\u00eb fund t\u00eb dit\u00ebs g\u00eblltitej nga Nut, rilindej n\u00eb agim, \u00e7do t\u00eb nes\u00ebrme. Gjat\u00eb udh\u00ebtimit t\u00eb tij n\u00ebp\u00ebr qiejt Ra luftoi \u00e7do nat\u00eb me armikun kryesor, me p\u00ebrbind\u00ebshin Apofis<\/strong>).<\/p>\n

Mund t\u00eb flitet lirisht p\u00ebr pothuaj nj\u00eb mij\u00ebvje\u00e7ar t\u00eb “piktur\u00ebs” s\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb, por s’mund t\u00eb flasim as p\u00ebr nj\u00eb shekull t\u00eb “artit filmik”. Me shekuj artist\u00ebt na e “shpalosin” mitologjin\u00eb (e vjet\u00ebr 4000-5000 vje\u00e7), secili sipas vizionit t\u00eb vet, duke e pasuruar thesarin bot\u00ebror artistik-mitografik. Piktura \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tabllo e “vetme” 2-dimensionale, filmi \u00ebsht\u00eb iluzion 3-dimensional dhe mund t’i ng\u00ebrthej\u00eb panum\u00ebr “tabllosh”. Historia e artit filmik \u00ebsht\u00eb “fringo” e re, filmi i par\u00eb qe b\u00ebr\u00eb n\u00eb v. 1896 nga v\u00ebllez\u00ebrit Lumiere.<\/p>\n

Mir\u00ebpo me zhvillimet marramend\u00ebse teknologjike t\u00eb dekadave t\u00eb fundit, m\u00eb n\u00eb fund edhe “filmi” sikur i ka t\u00eb gjitha mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t’u inkuadruar n\u00eb “shpalosjen” e mitologjis\u00eb. Artist\u00ebt e industris\u00eb s\u00eb Hollivudit tashm\u00eb i kan\u00eb t\u00eb gjitha veglat e nevojshme n\u00eb dispozicion p\u00ebr “nj\u00eb udh\u00eb e dy pun\u00eb” – ata m\u00ebtojn\u00eb t’na ofrojn\u00eb edhe arg\u00ebtim edhe art.<\/p>\n

Filmi “Gods of Egypt” i vitit t\u00eb kaluar ishte ndoshta 70% kreacion digjital (70% i montuar n\u00eb “green screen”)… e mbase pjesa tjet\u00ebr si filmim klasik (me “kapje” t\u00eb kamer\u00ebs). M\u00eb her\u00ebt s’kisha par\u00eb ta ngjeshte kush nj\u00eb film t\u00eb vet\u00ebm me “thelbin” mitologjik deri n\u00eb at\u00eb mas\u00eb – buz\u00ebqeshjen ma pati sjellur vet\u00eb Ra, derisa e “shante” Apofisin e tmerrsh\u00ebm (Kaosin): “shporru ndyr\u00ebsir\u00eb, kot i mpreh dh\u00ebmb\u00ebt t\u00eb ushqehesh me krijes\u00ebn time” : )<\/p>\n

Sikur m\u00eb shum\u00eb m\u00eb pati arg\u00ebtuar figurativizmi i nj\u00eb skene t\u00eb vetme tek Ra e t\u00ebrheq Diellin n\u00eb zinxhir, sesa t\u00eb gjitha pikturat e mitografis\u00eb s\u00eb bashku. Kuptohet, s’mund t\u00eb ket\u00eb krahasime, por si shaka pikturat thjesht s’din\u00eb t’na “mashtrojn\u00eb” me iluzionin 3-dimensional!<\/p>\n

Nd\u00ebrsa historia e artit (e vizatimeve) shkon prapa n\u00eb koh\u00eb deri n\u00eb para-historin\u00eb, vizatimet m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb njohura thuhet se jan\u00eb p\u00ebraf\u00ebrsisht 40.000 vje\u00e7are. Historia e artit i p\u00ebrfshin t\u00eb gjitha kulturat, po ashtu dhe ndikimin nd\u00ebrkulturor, dmth. ndikimin reciprok mes artit per\u00ebndimor, artit afrikan, atij islamik, indian, kinez etj.<\/p>\n

Secila kultur\u00eb i ka dhe mitologjit\u00eb e veta. Mitet m\u00eb t\u00eb hershme q\u00eb din\u00eb mitolog\u00ebt jan\u00eb ato egjiptase dhe datojn\u00eb rreth 4000 para e.s. T\u00eb nj\u00ebjtat rr\u00ebfime e legjenda mund t\u00eb gjenden n\u00eb mitologjit\u00eb e kulturave t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs. “P\u00ebrmbytja e Madhe” mund t\u00eb gjendet si “rr\u00ebfim” pothuajse n\u00eb \u00e7do kultur\u00eb t\u00eb planetit. Nj\u00eb figur\u00eb hyjnore q\u00eb vdes p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e popullit (psh. si Krishti) mund t\u00eb trasohet deri… n\u00eb Epin e Gilgameshit, ose tek Osirisi egjiptas, tek Dionisi grek, Adonisi, Persefona, Krishna etj.<\/p>\n

Sipas mitologjis\u00eb greko-romake Gaja ishte per\u00ebndesha e par\u00eb (N\u00ebna Tok\u00eb), dhe (me Uranin, djalin e saj) i lindi Ttitan\u00ebt e brezit t\u00eb dyt\u00eb, t\u00eb cil\u00ebve u priu Kronosi (ose Saturni), Kronosi pastaj e mori pushtetin nga babai Urani. Bijt\u00eb e Kronosit ishin Zeusi, Poseidoni dhe Hadesi, Zeusi konsiderohet si kryesori n\u00eb rr\u00ebzimin e babait… Kronosit nga froni hyjnor, pas luft\u00ebs 10-vje\u00e7are Zeusi del fitimtar, dhe pastaj do t’i udh\u00ebhiqte 12 zotat e Olimpit, t\u00eb caktuar nga ai vet\u00eb.<\/p>\n

Mir\u00ebpo p\u00ebrpara rr\u00ebfimeve greke p\u00ebr Gajat, mitologjia egjiptase na flet p\u00ebr pes\u00eb per\u00ebndit\u00eb zanafillore t\u00eb Egjiptit, ardhur n\u00eb jet\u00eb nga bashkimi i v\u00ebllait Nut (Qiellit) me motr\u00ebn Geb (Tok\u00ebn). Osirisi pati lindur i pari, pastaj Isis, Seti, Neftis dhe Horusi (Plaku). Osirisi u b\u00eb sundimtari i bot\u00ebs (p\u00ebr egjiptasit e lasht\u00eb Egjipti n\u00ebnkuptonte “bot\u00ebn”).<\/p>\n

Egjiptasit e nderuan per\u00ebndin\u00eb Ra (Diell) si zot q\u00eb krijoi gjith\u00e7ka, Ra p\u00ebrfaq\u00ebsonte diellin, ngroht\u00ebsin\u00eb dhe rritjen, ishte per\u00ebndia qendror, ose kryesor. Egjiptasit besonin se \u00e7do per\u00ebndi duhej t\u00eb mish\u00ebronte disa aspekte t\u00eb Ra, nd\u00ebrsa vet\u00eb Ra duhej t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonte secilin Zot. Ra duhej t\u00eb lundronte qiellit n\u00eb “Lundr\u00ebn e miliona vjet\u00ebve”, n\u00eb fund t\u00eb dit\u00ebs g\u00eblltitej nga Nut, rilindej n\u00eb agim, \u00e7do t\u00eb nes\u00ebrme. Gjat\u00eb udh\u00ebtimit n\u00ebp\u00ebr qiejt Ra lufton \u00e7do nat\u00eb me armikun kryesor, me p\u00ebrbind\u00ebshin Apofis – Sundimtari i Kaosit.<\/p>\n

(bashk\u00ebngjitur: Ra dhe Apofisi i Hollivudit : )<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n