{"id":1066,"date":"2019-09-24T17:00:55","date_gmt":"2019-09-24T17:00:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=1066"},"modified":"2024-08-31T16:26:17","modified_gmt":"2024-08-31T15:26:17","slug":"kutia-e-pandorase-zjarri-prometeu-ndeshkimi-pandora-e-bukur-ligesite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=1066","title":{"rendered":"Kutia e Pandoras\u00eb &#8211; Zjarri, Prometeu, Nd\u00ebshkimi, Pandora e bukur, Lig\u00ebsit\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 2014<\/em><\/p>\n<p>(&#8230;<strong>miti i Pandoras\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj &#8220;shfaj\u00ebsimi&#8221; lidhur me \u00e7\u00ebshtjen se p\u00ebrse ekzistojn\u00eb lig\u00ebsit\u00eb e k\u00ebsaj bote, &#8220;shfaj\u00ebsim&#8221; mitologjik i vullnetit hyjnor (providenc\u00ebs) p\u00ebr pik\u00ebpamjen e ekzistenc\u00ebs s\u00eb lig\u00ebsive, ose dhe t\u00eb k\u00ebqijave<\/strong>&#8230;)<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kutia-e-Pandoras\u00eb-Zjarri-Prometeu-Nd\u00ebshkimi-Pandora-e-bukur-Lig\u00ebsit\u00eb.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1067 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kutia-e-Pandoras\u00eb-Zjarri-Prometeu-Nd\u00ebshkimi-Pandora-e-bukur-Lig\u00ebsit\u00eb.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"954\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kutia-e-Pandoras\u00eb-Zjarri-Prometeu-Nd\u00ebshkimi-Pandora-e-bukur-Lig\u00ebsit\u00eb.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kutia-e-Pandoras\u00eb-Zjarri-Prometeu-Nd\u00ebshkimi-Pandora-e-bukur-Lig\u00ebsit\u00eb-300x149.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kutia-e-Pandoras\u00eb-Zjarri-Prometeu-Nd\u00ebshkimi-Pandora-e-bukur-Lig\u00ebsit\u00eb-768x382.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Kutia-e-Pandoras\u00eb-Zjarri-Prometeu-Nd\u00ebshkimi-Pandora-e-bukur-Lig\u00ebsit\u00eb-1024x509.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebt moderne &#8220;Kutia e Pandoras\u00eb&#8221; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj metafore p\u00ebr pasojat e paparashikuara (negative) t\u00eb zhvillimit teknologjik e shkencor. Psh. me zhvillimin dhe avancimet e fizik\u00ebs b\u00ebrthamore si &#8220;pasoj\u00eb&#8221; pati ardhur dhe &#8220;bomba atomike&#8221;&#8230; Nd\u00ebrsa n\u00eb mitologjin\u00eb greke Pandora ishte gruaja e par\u00eb, e krijuar nga Zeusi si pjes\u00eb e d\u00ebnimit t\u00eb njer\u00ebzimit, p\u00ebr shkak t\u00eb vjedhjes s\u00eb zjarrit nga Prometeu. Sipas mitit, Pandora e hapi nj\u00eb kuti (dh\u00ebn\u00eb si dhurat\u00eb nga Zeusi) duke i liruar t\u00eb gjitha lig\u00ebsit\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzimin &#8211; lakmin\u00eb, shpifjen, smir\u00ebn, zilin\u00eb etj. &#8211; me vullnetin e Zeusit pati ngelur vet\u00ebm shpresa brenda (mirepo m\u00eb von\u00eb, me hapjen rishtas t\u00eb kutis\u00eb qe liruar dhe shpresa, p\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb dmth&#8230; pasi sot njer\u00ebzimi s\u00ebpaku e ka shpres\u00ebn : )<\/p>\n<p>Prometeu e vodhi sekretin e zjarrit nga Zeusi dhe ia fali njeriut, sepse donte ta shihte njeriun m\u00eb t\u00eb avancuar sesa krijesat e tjera. Sipas Prometeut, i v\u00ebllai Epimeteu nuk i &#8220;pati ndar\u00eb&#8221; si duhet privilegjet p\u00ebr krijesat. Me vjedhjen e zjarrit Zeusi u t\u00ebrbua dhe vendosi ta nd\u00ebshkonte Prometeun, e po ashtu dhe njer\u00ebzimin.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta d\u00ebnuar Prometeun, Zeusi e lidhi at\u00eb me zinxhir\u00eb a pranga (n\u00ebp\u00ebrmjet Hefestit, fark\u00ebtarit hyjnor &#8211; Vullkani, ekuivalenti romak) n\u00eb nj\u00eb shk\u00ebmb dhe e caktoi nj\u00eb shqiponj\u00eb q\u00eb t\u00eb ushqehej \u00e7do dit\u00eb me m\u00ebl\u00e7in\u00eb e tij (shqiponja ishte shpend i shenjt\u00eb i Zeusit). Prometeun s&#8217;e gjente gj\u00eb, ishte nj\u00eb Titan-per\u00ebndi, i pavdeksh\u00ebm, m\u00ebl\u00e7ia i rritej rishtas, por ai i vuante \u00e7do dit\u00eb dhimbjet (derisa qe \u00e7liruar nga Heraklesi (Herkulesi), gjat\u00eb Dymb\u00ebdhjet\u00eb Detyrave\u2026 t\u00eb mitologjikes herkulesiane).<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb vjedhjes s\u00eb zjarrit nga Prometeu, si pjes\u00eb e d\u00ebnimit t\u00eb njer\u00ebzimit, Zeusi e pati krijuar bukuroshen Pandora, gruan e par\u00eb. Sipas Hesiodit, p\u00ebr ta nd\u00ebshkuar njer\u00ebzimin Zeusi k\u00ebrkoi q\u00eb per\u00ebndit\u00eb ta b\u00ebnin Pandoran\u00eb si nj\u00eb &#8220;dhurat\u00eb&#8221; helmuese p\u00ebr njeriun. Vet\u00eb Af\u00ebrdita e bukur (Per\u00ebndesha e Dashuris\u00eb, m\u00eb e bukura nga gjith\u00eb per\u00ebndeshat) ia fali bukurin\u00eb, \u00e7do per\u00ebndi i dhuroi nga di\u00e7ka, Pandora qe ber\u00eb si vet\u00eb shk\u00eblqimi.<br \/>\nNd\u00ebrsa dhurata nga Zeusi ishte kutia me t\u00eb ligat brenda. Pandora pati qen\u00eb e paralajm\u00ebruar nga Epimeteu (v\u00ebllai i Prometeut) q\u00eb t&#8217;mos e hapte kurr\u00eb kutin\u00eb. Por ajo s&#8217;mundi t&#8217;i rezistonte tundimit, duke qen\u00eb kureshtare e hapi at\u00eb. Deri at\u00ebher\u00eb njer\u00ebzimi jetonte n\u00eb nj\u00eb parajs\u00eb pa shqet\u00ebsime, pa brenga, pastaj u helmua nga lig\u00ebsit\u00eb.<\/p>\n<p>Pra miti i Pandoras\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj &#8220;shfaj\u00ebsimi&#8221; lidhur me \u00e7\u00ebshtjen se p\u00ebrse ekzistojn\u00eb lig\u00ebsit\u00eb e k\u00ebsaj bote, &#8220;shfaj\u00ebsim&#8221; dmth. mitologjik i vullnetit hyjnor (providenc\u00ebs) p\u00ebr pik\u00ebpamjen e ekzistenc\u00ebs s\u00eb lig\u00ebsive, ose dhe t\u00eb k\u00ebqijave.<\/p>\n<p>***<br \/>\nNdon\u00ebse ka mjaft piktura lidhur me Pandoran\u00eb, \u00ebsht\u00eb paksa e &#8220;\u00e7uditshme&#8221; q\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb piktur\u00eb (Pandora duke shikuar anash), nuk ka t\u00eb dh\u00ebna, as p\u00ebr artistin as p\u00ebr dat\u00ebn!<br \/>\nNd\u00ebrsa piktura tjet\u00ebr, ku shihet Pandora gjysm\u00eb-nudo mbi kutin\u00eb, \u00ebsht\u00eb punim nga Walter Crane (1845-1915) &#8211; Pandora, 1885<\/p>\n<p>Nj\u00eb artikull &#8220;interesant&#8221; lidhur me nj\u00eb lloj &#8220;Kutie t\u00eb Pandoras\u00eb&#8221; (n\u00eb Telegraph &#8211; UK) flet se si nj\u00eb dikush vdes\u00eb pasi kishte hapur nj\u00eb kuti ku shkruante me germa t\u00eb kuqe &#8220;Pandora&#8217;s Box&#8221;&#8230;<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.telegraph.co.uk\/news\/uknews\/10444589\/Man-dies-after-opening-Pandoras-Box.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">http:\/\/www.telegraph.co.uk\/news\/uknews\/10444589\/Man-dies-after-opening-Pandoras-Box.html<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 2014 (&#8230;miti i Pandoras\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj &#8220;shfaj\u00ebsimi&#8221; lidhur me \u00e7\u00ebshtjen se p\u00ebrse ekzistojn\u00eb lig\u00ebsit\u00eb e k\u00ebsaj bote, &#8220;shfaj\u00ebsim&#8221; mitologjik i vullnetit hyjnor (providenc\u00ebs) p\u00ebr pik\u00ebpamjen e ekzistenc\u00ebs s\u00eb lig\u00ebsive, ose dhe t\u00eb k\u00ebqijave&#8230;) N\u00eb&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=1066\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-1066","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1066"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1066\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}