{"id":12172,"date":"2023-02-04T17:31:08","date_gmt":"2023-02-04T16:31:08","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=12172"},"modified":"2024-04-09T05:27:33","modified_gmt":"2024-04-09T04:27:33","slug":"californication-grupi-specat-dhe-muzika-djegese-e-kalifornise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=12172","title":{"rendered":"&#8220;Californication&#8221; &#8211; Grupi &#8220;Specat&#8221;, dhe muzika djeg\u00ebse e Kalifornis\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, T 2022<\/em><\/p>\n<p><em>(pra fjal\u00ebn e kemi p\u00ebr &#8216;Californication&#8217; (1999, t\u00eb Red Hot Chili Peppers), jo p\u00ebr serialin &#8216;Californication&#8217; (TV-serial amerikan nga 2007-2014, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit mbase ndonj\u00ebher\u00eb tjet\u00ebr)<\/em><\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/sg-californication_grupi_specat_arspo1_opt.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-12173\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/sg-californication_grupi_specat_arspo1_opt.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/sg-californication_grupi_specat_arspo1_opt.jpg 1280w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/sg-californication_grupi_specat_arspo1_opt-300x169.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/sg-californication_grupi_specat_arspo1_opt-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/sg-californication_grupi_specat_arspo1_opt-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/a><\/p>\n<p>***<br \/>\n&#8220;K\u00ebnga &#8216;Californication&#8217; \u00ebsht\u00eb publikuar mbi 20 vite m\u00eb par\u00eb, por teksti i saj ende ting\u00ebllon i v\u00ebrtet\u00eb\u201d, kishte shkruar Catherine Walthall, rreth 2-3 muaj m\u00eb par\u00eb n\u00eb &#8220;American Songwriter&#8221;.<br \/>\nPo &#8211; thash\u00eb m\u00ebvete, edhe un\u00eb mendoj t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn, ende e mbaj mend at\u00eb k\u00ebng\u00eb, ja pse dhe desha t\u00eb lexoj ndonj\u00eb info t\u00eb men\u00e7ur.<\/p>\n<p>Duke shpresuar se Enc. Britannica e &#8220;dinte&#8221;, e hapa faqen e tyre (p\u00ebr konfirmim sadopak m\u00eb t\u00eb besuesh\u00ebm). Mir\u00ebpo, as ata nuk din\u00eb gjith\u00e7ka, ose nuk interesohen t\u00eb &#8220;din\u00eb&#8221; gjith\u00e7ka. Apo mbase ende s&#8217;i ka ardhur radha subjektit &#8220;californication&#8221;. Ose, ose&#8230; ndonj\u00eb di\u00e7 tjet\u00ebr.<br \/>\nN\u00eb vend t\u00eb ndihm\u00ebs, ma shtruan pyetje-reklam\u00ebn &#8220;mos eventualisht jeni princesh\u00eb e pop-muzik\u00ebs? mbret i kultur\u00ebs? n\u00ebse po, kliko k\u00ebtu&#8230;&#8221;. Jo, nuk jam, thjesht desha t\u00eb di si e p\u00ebrkufizon Enc. Britannica termin &#8220;californication&#8221;! Reklama e tyre ngeli e heshtur.<\/p>\n<p>Diku gjetk, nj\u00eb autor anonim kishte shkruar :<br \/>\n&#8220;Kalifornia, shteti m\u00eb i prodhimtar e m\u00eb shk\u00eblqimtar nga 50 Shtetet&#8230; e Bashkuara, me nj\u00eb popullsi t\u00eb madhe surf-ist\u00ebsh dhe t\u00eb personalitetve famoze q\u00eb ecin n\u00ebn &#8220;germat&#8221; (gjigante) Hollywood, n\u00eb Qytetin e Engj\u00ebjve (Los Angeles). Ose tekefundit k\u00ebshtu duket (i engj\u00ebjve). Ja q\u00eb grupi &#8220;Red Hot Chili Peppers&#8221; (m\u00eb tej n\u00eb tekstin tim shkurt RHCP, apo dhe thjesht &#8220;Specat&#8221;) e kan\u00eb par\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Kalifornis\u00eb, e kan\u00eb par\u00eb an\u00ebn m\u00eb t\u00eb err\u00ebt dhe sip\u00ebrfaq\u00ebsoren &#8216;pa boj\u00eb&#8217; t\u00eb shtetit Kalifornia&#8221;.<\/p>\n<p>Pastaj m\u00eb brofi se kisha harruar t&#8217;i pyes ata n\u00eb Wikipedia. Nuk u zhg\u00ebnjeva, kisha t\u00eb drejt\u00eb &#8211; ata t\u00eb Wikipedias din\u00eb pothuaj gjith\u00e7ka &#8211; kuptohet, as ata jo gjith\u00e7ka.<br \/>\n&#8220;Californication \u00ebsht\u00eb nj\u00eb term porte-manteau i Kalifornis\u00eb dhe i kurv\u00ebris\u00eb. Termi origjinalisht \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb revist\u00ebn Time, n\u00eb v. 1966&#8221; &#8211; sqaronte Wikipedia.<\/p>\n<p>Anise, ndonj\u00ebher\u00eb, ka raste dhe v\u00ebshtir\u00ebsohet besimi i men\u00e7urive t\u00eb Wikipedia. Meq\u00eb shkruhen nga gjithkush, kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse pastaj dikush i &#8220;korrigjon&#8221; duke shtuar aty ngjitas [nevojitet citim-burimi].<br \/>\nSidoqoft\u00eb, n\u00eb linguistik\u00eb (gjuh\u00ebsi) me shprehjen &#8220;porte-manteau&#8221; n\u00ebnkuptohet dyzimi ose shkrirja e pjes\u00ebve t\u00eb dy fjal\u00ebve, p\u00ebr ta krijuar nj\u00eb term t\u00eb ri. N\u00eb rastin e termit &#8220;californication&#8221;, fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr kombinimin e &#8220;califor&#8221; me &#8220;fornication&#8221; (q\u00eb e ka kuptimin &#8216;kurv\u00ebri&#8217;). Rezultati i dyzimit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb term p\u00ebr\u00e7mues rreth ndikimit negativ q\u00eb Hollivudi (dhe metropoli marramend\u00ebs Los Angeles) e kan\u00eb n\u00eb kultur\u00ebn amerikane, e kuptohet, m\u00eb gjer\u00ebsisht-globalisht, rrjedhimisht dhe n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p>Derisa &#8220;californication&#8221; si term qe p\u00ebrdorur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb v. 1966 n\u00eb revist\u00ebn Time, nj\u00ebri nga p\u00ebrdorimet m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb termit do ishte n\u00eb v. 1999. Termi qe p\u00ebrdorur nga grupi i lartp\u00ebrmendur &#8220;Specat&#8221; p\u00ebr titullin e albumit dhe p\u00ebr titullin e nj\u00ebr\u00ebs prej k\u00ebng\u00ebve t\u00eb tyre. K\u00ebnga &#8220;Californication&#8221; i referohet &#8220;eksportimit t\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb drejtuar nga Hollivudi, me referenca t\u00eb m\u00ebtejshme t\u00eb shum\u00e7kaje, psh. t\u00eb kirurgjis\u00eb plastike, kontrollit t\u00eb popullsis\u00eb, t\u00eb fatkeq\u00ebsive natyrore etj.<\/p>\n<p>Koncepti &#8216;californication&#8221; gjithashtu \u00ebsht\u00eb i njohur nd\u00ebr shkencat sociale, dhe kuptohet si ameriko-imperializ\u00ebm kulturor q\u00eb buron nga Kalifornia. Ky &#8216;kalifornikim&#8217; \u00ebsht\u00eb di\u00e7 si moral i ve\u00e7ant\u00eb i paketuar si mall kulturor dhe q\u00eb transmetohet n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, p\u00ebr dep\u00ebrtim n\u00eb kulturat e tjera&#8221; &#8211; vazhdonte Wikipedia.<\/p>\n<p>Diku tjet\u00ebr nj\u00eb tekst thoshte se &#8220;californication \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb rreth &#8216;ult\u00ebsis\u00eb&#8217; morale t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb amerikane. Ka mashtrim, plasticitet dhe d\u00ebshp\u00ebrim n\u00ebn fytyr\u00ebn e praruar t\u00eb \u00cbndrr\u00ebs Amerikane. RHCP (ose grupi &#8220;Specat&#8221;) e pan\u00eb q\u00eb Kalifornia i p\u00ebrfaq\u00ebsonte k\u00ebto ekstremitete &#8211; jasht\u00ebsin\u00eb dhe brend\u00ebsin\u00eb e degjeneruar, t\u00eb dyja ekstremitete t\u00eb p\u00ebrpunuara, sip\u00ebrfaq\u00ebsorja e praruar, shk\u00eblqimi &#8220;fytyror&#8221;, dhe err\u00ebsira n\u00ebn t\u00eb. N\u00eb thelb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb rreth kalb\u00ebzimit (moral) q\u00eb shtrihet diku n\u00ebn sip\u00ebrfaqe&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;<span style=\"color: #999999;\">e paguan kirurgun aq shtrenjt\u00eb p\u00ebr ta thyer magjin\u00eb e mplakjes&#8221; \/ l\u00ebkur\u00eb e famshme, \u00ebsht\u00eb mjekra juaj kjo, apo \u00ebsht\u00eb lufta (me realitetin)?<\/span>&#8221;<br \/>\n<em>(vargje t\u00eb k\u00ebng\u00ebs)<\/em><\/p>\n<p>Rreth k\u00ebng\u00ebs &#8220;Californication&#8221;, analizat nga burime t\u00eb ndryshme, mbase mund t\u00eb &#8220;rrumbullak\u00ebsohen&#8221; pakashum\u00eb si vijon:<\/p>\n<p>K\u00ebnga i p\u00ebrqesh\u00eb t\u00eb famshmit e show-bisnesit, t\u00eb pasurit, figurat e famozitetit q\u00eb b\u00ebjn\u00eb operacione plastike p\u00ebr t&#8217;i fshehur shenjat e mplakjes. RHCP (ose si\u00e7 tham\u00eb, grupi &#8220;Specat&#8221;) sikur m\u00ebton t&#8217;i hedh n\u00eb shesh sasit\u00eb e jasht\u00ebzakonshme t\u00eb operacioneve plastike (n\u00eb Hollivud, n\u00eb Los Angeles, n\u00eb Kaliforni). Njer\u00ebzit nuk jan\u00eb kurr\u00eb ata q\u00eb &#8220;duken&#8221;, nuk jan\u00eb madje as n\u00eb pamje ata q\u00eb i shihni me syt\u00eb tuaj. Jan\u00eb pamje fals, jan\u00eb falsitete artificiale, n\u00eb fakt jan\u00eb vet\u00ebm &#8220;maskat&#8221; ato q\u00eb i shihni.<\/p>\n<p>K\u00ebnga &#8220;Californication&#8221; \u00ebsht\u00eb kritik\u00eb rreth kultur\u00ebs problematike q\u00eb buron ose lind brenda Hollivudit kolosal (si industri). Termi &#8220;californication&#8221; flet p\u00ebr nj\u00eb di\u00e7 (si produkt kulturor) i cili kuptohet se buron dhe shitet nga Hollivudi. Nd\u00ebrsa Hollivudi sikur p\u00ebrfaq\u00ebson skajin m\u00eb t\u00eb avancuar t\u00eb bot\u00ebs dhe gjith\u00eb qytet\u00ebrimin per\u00ebndimor. Dielli mund t&#8217;lind\u00eb n\u00eb Lindje, ama p\u00ebrfundimisht zhvendoset n\u00eb nj\u00eb vend fundimtar t\u00eb Per\u00ebndimit (Kalifornis\u00eb). Hollivudi e shet iden\u00eb e Kalifornis\u00eb, iden\u00eb e &#8220;kalifornikimit&#8221; kulturor. Hollivudi p\u00ebrfiton nga masat konsumeriste q\u00eb besojn\u00eb se Kalifornia \u00ebsht\u00eb kulmi i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor, i kultur\u00ebs per\u00ebndimore.<\/p>\n<p>Termi &#8220;californication&#8221; \u00ebsht\u00eb fshikullim i procesit me t\u00eb cilin industria amerikane e televizionit dhe Hollivudi filmografik (n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe me qend\u00ebr n\u00eb Kaliforni), e p\u00ebrhap versionin tejet &#8220;seksualizues&#8221; t\u00eb realitetit shoq\u00ebror, e glorifikon lakuriq\u00ebsin\u00eb estetike duke i manipuluar masat. Teksti i k\u00ebng\u00ebs &#8220;Californication&#8221; \u00ebsht\u00eb p\u00ebrtallje e kultur\u00ebs amerikane q\u00eb e thekson tejmase seksualizmin, q\u00eb i glorifikon aventurat hedonistike, konsumerizmin, fashion-izmin, dhun\u00ebn filmografike, personazhet e famshme dhe rini-bukurin\u00eb si virtyte t\u00eb lart\u00ebsuara, si synime q\u00eb duhen arritur me \u00e7do kusht, qoft\u00eb dhe me akulturim, me falsitete reklamatike e me shthurje.<\/p>\n<p>Industria hollivudeske sikur b\u00ebn gjith\u00e7ka p\u00ebr ta mjegulluar, n\u00eb mos dhe fshir\u00eb, vij\u00ebn ndar\u00ebse mes fantazis\u00eb (s\u00eb bot\u00ebkuptimit kinematografik) dhe realitetit jet\u00ebsor. N\u00eb TV, ky proces \u00ebsht\u00eb kthyer pothuaj n\u00eb di\u00e7 si pandemi. E sidomos me popullarizimin e &#8220;reality show&#8221;, ku nj\u00eb kushdoqoft\u00eb mund t\u00eb arrij\u00eb &#8220;californication&#8221; pa zot\u00ebruar ndonj\u00eb talent t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb artistik, por vet\u00ebm duke e poseduar aft\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrshfaqjes &#8220;budalla&#8221; n\u00eb TV-sken\u00ebn mbar\u00ebbot\u00ebrore.<\/p>\n<p>&#8220;<span style=\"color: #999999;\">martohu me mua vajz\u00eb, b\u00ebhu zana ime p\u00ebr bot\u00ebn, b\u00ebhu plejada ime \/ nuse adoleshente (shtatz\u00ebn\u00eb), me foshnjen &#8220;brenda&#8221; tek ushqehet me informacion t\u00eb lart\u00eb \/ edhe blerja e yllit n\u00eb bulevard, \u00ebsht\u00eb &#8216;californication&#8217;<\/span>&#8221;<br \/>\n<em>(vargje t\u00eb k\u00ebng\u00ebs)<\/em><\/p>\n<p>&#8220;<span style=\"color: #999999;\">Hap\u00ebsira (kozmosi) mund t&#8217;jet\u00eb kufiri i fundit, por dhe kjo gatuhet n\u00eb nj\u00eb bodrum t\u00eb Hollivudit<\/span>&#8221; &#8211; thot\u00eb vargu i strof\u00ebs s\u00eb 4-t\u00eb t\u00eb k\u00ebng\u00ebs.<br \/>\nN\u00eb nj\u00eb vend thuhej se ky varg &#8220;i referohet NASA-s q\u00eb, me ndihm\u00ebn e Hollivudit, i falsifikon zbritjet n\u00eb H\u00ebn\u00eb, dhe eksplorimin e hap\u00ebsir\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi&#8221;. Autori anonim, ama ja q\u00eb opinionin e vet e kishte b\u00ebr\u00eb publik.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, opinione e tilla duhet marr\u00eb me rezerv\u00eb, duhet kujdes, e pse jo dhe distancim. Pasi dhe gjyshet eskimeze mund t\u00eb &#8220;fshihen&#8221; n\u00eb Internet, edhe ato kan\u00eb opinione e hipoteza. Bie fjala, ekzakt\u00ebsisht nj\u00ebsoj si\u00e7 dhe shqiptar\u00ebt e Internetit me lloj-lloj pseudo-emrash (sidomos t\u00eb men\u00e7urit me opinionet rreth politikave apo shkencave).<\/p>\n<p>Si Britannica, dhe Wikipedia&#8230; dhe \u00e7do enciklopedi e k\u00ebsaj bote, e din\u00eb: jo gjithkush merret me analiza serioze. Mendoj se opinioni rreth &#8220;falsiteteve t\u00eb NASA-Hollivudit&#8221; mund t&#8217;jet\u00eb pezm i ndonj\u00eb teoricieni t\u00eb mllefosur konspirativ&#8230; ose di\u00e7 e ngjashme : )<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, T 2022 (pra fjal\u00ebn e kemi p\u00ebr &#8216;Californication&#8217; (1999, t\u00eb Red Hot Chili Peppers), jo p\u00ebr serialin &#8216;Californication&#8217; (TV-serial amerikan nga 2007-2014, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit mbase ndonj\u00ebher\u00eb tjet\u00ebr) *** &#8220;K\u00ebnga &#8216;Californication&#8217; \u00ebsht\u00eb publikuar mbi&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=12172\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-12172","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12172"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12172\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}