{"id":1287,"date":"2019-09-24T22:03:44","date_gmt":"2019-09-24T22:03:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=1287"},"modified":"2024-05-01T10:18:49","modified_gmt":"2024-05-01T09:18:49","slug":"dy-here-bugatti-dizajni-krijimi-ekzotizmi-dhe-cmimi-i-prestigjit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=1287","title":{"rendered":"Dy her\u00eb &#8220;Bugatti&#8221; &#8211; Dizajni, Krijimi, Ekzotizmi dhe \u00c7mimi i &#8220;Prestigjit&#8221;!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, G 2018 &#8211; Koment<\/em><\/p>\n<p>(\u2026<strong>sot e kemi dhe versionin e \u201cshkenc\u00ebs s\u00eb Hollivudit\u201d \u2013 n\u00ebse i p\u00ebrziejm\u00eb bukur shkenc\u00ebn reale, fanta-shkenc\u00ebn, efektet speciale, mashtrimet optike dhe imagjinat\u00ebn, voila\u2026 do ta kemi \u201cfanta-shkenc\u00ebn hollivudeske\u201d p\u00ebr t&#8217;i &#8220;bindur&#8221; fansat. Duke e shpenzuar nj\u00eb buxhet prej disa qindra miliona dollar\u00eb, natyrisht imagjinatat mund t\u00eb &#8220;p\u00ebrzihen&#8221; mjaft bukur, sidomos vizuelisht<\/strong> : )<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Dy-her\u00eb-Bugatti-Dizajni-Krijimi-Ekzotizmi-dhe-\u00c7mimi-i-Prestigjit.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1288 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Dy-her\u00eb-Bugatti-Dizajni-Krijimi-Ekzotizmi-dhe-\u00c7mimi-i-Prestigjit.jpg\" alt=\"\" width=\"1928\" height=\"1406\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Dy-her\u00eb-Bugatti-Dizajni-Krijimi-Ekzotizmi-dhe-\u00c7mimi-i-Prestigjit.jpg 1928w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Dy-her\u00eb-Bugatti-Dizajni-Krijimi-Ekzotizmi-dhe-\u00c7mimi-i-Prestigjit-300x219.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Dy-her\u00eb-Bugatti-Dizajni-Krijimi-Ekzotizmi-dhe-\u00c7mimi-i-Prestigjit-768x560.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Dy-her\u00eb-Bugatti-Dizajni-Krijimi-Ekzotizmi-dhe-\u00c7mimi-i-Prestigjit-1024x747.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1928px) 100vw, 1928px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb dizajn m\u00ebtohet q\u00eb &#8220;Forma duhet ta ndjek Funksionin&#8221;, kjo men\u00e7uri i atribuohet arkitektit amerikan Louis Sullivan. Forma-Funksioni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb parim i lidhur me arkitektur\u00ebn dhe dizajnin industrial n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, t\u00eb fundshekullit XIX dhe fillimshek. XX &#8211; n\u00ebnkupton q\u00eb forma e nj\u00eb nd\u00ebrtese a objekti duhet t\u00eb lidhet kryesisht me funksionin ose me q\u00ebllimin e synuar.<\/p>\n<p>Sot filozofia e Sullivan pakashum\u00eb merret si &#8220;standard&#8221; i dizajnit industrial. Kjo filozofi kreative sikur mish\u00ebrohet qart\u00eb n\u00eb form\u00ebn e cil\u00ebsdo makin\u00eb &#8220;Bugatti&#8221;, pasi cilado prej tyre \u00ebsht\u00eb pothuaj &#8220;intimiduese&#8221; (frik\u00ebsuese), sikur i ngjan\u00eb nj\u00eb luani t\u00eb mbledhur krusp dhe i gatsh\u00ebm p\u00ebr t&#8217;u v\u00ebrsulur. E dim\u00eb, p\u00ebrfundi &#8220;form\u00ebs&#8221; fiber-karbonike, n\u00ebn l\u00ebkur\u00ebn e bukuris\u00eb dhe t\u00eb eleganc\u00ebs \u00ebsht\u00eb e ngjeshur nj\u00eb fuqi e madhe teknologjike. Thua se mb\u00ebrthyer n\u00eb skeletoidin prej titaniumi, n\u00ebn kapakun&#8230; rri fshehur vet\u00eb zemra luaneske. N\u00ebse zgjedhim Bugatti Veyron (Mansory Vivere) do t&#8217;na kushtoj\u00eb 3.4 milion\u00eb $, n\u00ebse zgjedhim Bugatti Chiron do jet\u00eb vet\u00ebm 2.7 milion\u00eb $ \ud83d\ude42<\/p>\n<p>Por \u00ebsht\u00eb &#8220;okay&#8221; mahnitja jon\u00eb, ashtu-k\u00ebshtu 10 markat e veturave m\u00eb t\u00eb shtrenjta n\u00eb bot\u00eb sot jan\u00eb 2 milion\u00eb $ e m\u00eb shtrenjt\u00eb. Bugatti Chiron si automobil (me \u00e7mimin 2.7 mil. $) \u00ebsht\u00eb i 10-i (i fundit). Top-lista e &#8220;10-shes&#8221; vazhdon duke e arritur &#8220;kulmin&#8221; e shtrenjt\u00ebsis\u00eb prej 13 milion\u00eb $ (aq thuhet se kushton Rolls Royce Sweptail).<\/p>\n<p>Sot marka prestigjioze &#8220;Bugatti&#8221; \u00ebsht\u00eb pron\u00eb e Volkswagen Group, mir\u00ebpo qe themeluar dikur nga Ettore Bugatti (1881-1947), i biri i Carlo Bugatti-t (1856-1940), nj\u00ebri nd\u00ebr dizajner\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb rrym\u00ebs artistike &#8220;Art Nouveau&#8221;.<br \/>\nDizajni i Carlo Bugatti karakterizohej nga format me elemente dekorative t\u00eb shumta dhe t\u00eb pazakonta, ishte nj\u00eb lloj ekzotizmi i frym\u00ebzuar nga Orienti, nga elemente t\u00eb epok\u00ebs gotike, nga elemente t\u00eb artit islamik, t\u00eb artit afrikan e t\u00eb Lindjes s\u00eb Larg\u00ebt. N\u00eb fakt, &#8220;ikja&#8221; e Bugatti nga e zakonshmja industriale n\u00eb dizajn, mua m\u00eb duket si &#8220;ikje&#8221; unike ose skajshm\u00ebrisht e ve\u00e7ant\u00eb. Nuk ishte vet\u00ebm &#8220;hibridizim&#8221; i p\u00ebrkryer &#8220;orient-oksident&#8221;, vet\u00ebm dyzim i elementeve ekzotike, por se \u00e7&#8217;ka nj\u00eb ve\u00e7an\u00ebsi pothuaj &#8220;alienike&#8221;, pakashum\u00eb ngjash\u00ebm si elementet arkitekturale t\u00eb Antoni Gaudi (bie fjala kujtohu p\u00ebr mrekullin\u00eb &#8220;Sagrada Familia&#8221; n\u00eb Barcelon\u00eb).<\/p>\n<p>***<br \/>\nN\u00eb filmin &#8220;Alien &#8211; Covenant&#8221; (2017) regjisori i mir\u00ebnjohur i Hollivudit, Ridley Scott e pati p\u00ebrdorur nj\u00eb ul\u00ebse ose fron dizajnuar n\u00eb v. 1905 nga Carlo Bugatti. Q\u00eb n\u00eb sken\u00ebn hyr\u00ebse t\u00eb filmit, n\u00eb nj\u00eb interier futuristik pothuaj t\u00eb zhveshur ose t\u00eb pangarkuar me detaje, Scott e p\u00ebrdor nj\u00eb ul\u00ebse t\u00eb C. Bugatti, skulptur\u00ebn &#8220;Davidi&#8221; (t\u00eb Mikelanxhelos), piktur\u00ebn &#8220;Lindja e Krishtit&#8221; (t\u00eb Piero della Francesca), nj\u00eb tavolin\u00eb t\u00eb vog\u00ebl prej xhami (dizajnuar nga Eileen Gray), dhe nj\u00eb piano &#8220;Steinway&#8221;.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha gj\u00ebsendet e p\u00ebrdorura nga Scott jan\u00eb shembuj t\u00eb dalluar n\u00eb fushat e artit dhe dizajnit. Pse i duhej regjisorit Scott pik\u00ebrisht nj\u00eb p\u00ebrzgjedhje e till\u00eb gj\u00ebsendesh? Kritik\u00ebt mendojn\u00eb se p\u00ebrve\u00e7 dimensionit futuristik dhe arg\u00ebtues q\u00eb filmi i tij synon t&#8217;i arrij\u00eb, ka dhe thell\u00ebsi filozofike t\u00eb &#8220;fshehur&#8221; brenda. Ata thon\u00eb se Scott e shqyrton nj\u00eb koncept m\u00eb t\u00eb thell\u00eb &#8211; kreativitetin, krijimin. Epo, arti \u00ebsht\u00eb &#8220;krijim&#8221;, kritik\u00ebt e din\u00eb q\u00eb duke pohuar k\u00ebshtu, at\u00ebher\u00eb nuk jan\u00eb dhe aq &#8220;larg&#8221; v\u00ebrtet\u00ebsis\u00eb : )<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja thelb\u00ebsore dhe tematika se &#8220;kush e ka krijuar njeriun&#8221; siduket nuk ishte interesante vet\u00ebm p\u00ebr religjionin. T\u00eb gjitha interpretimet sipas religjioneve t\u00eb bot\u00ebs (qofshin dhe me qindra sosh si versione) jan\u00eb vet\u00ebm 1-ri version. Sot ka dhe 1 version modern m\u00eb tep\u00ebr, sot e kemi dhe versionin e &#8220;shkenc\u00ebs s\u00eb Hollivudit&#8221;. N\u00ebse i p\u00ebrziejm\u00eb bukur, sa m\u00eb bukur q\u00eb t&#8217;jet\u00eb e mundur shkenc\u00ebn reale, fanta-shkenc\u00ebn, efektet speciale, mashtrimet optike dhe imagjinat\u00ebn, voila&#8230; do ta kemi &#8220;fanta-shkenc\u00ebn hollivudeske&#8221; p\u00ebr t&#8217;i &#8220;bindur&#8221; fansat. Duke e shpenzuar nj\u00eb buxhet prej disa qindra miliona dollar\u00eb, natyrisht imagjinatat mund t\u00eb &#8220;p\u00ebrzihen&#8221; mjaft bukur, sidomos vizuelisht : )<\/p>\n<p>Ridley Scott me dy filmat e tij \u201cPrometheus\u201d (2012) dhe \u201cAlien \u2013 Covenant\u201d(2017) na e thot\u00eb se kushdo q\u00eb t\u2019na ket\u00eb \u201ckrijuar\u201d neve si specie, sot duke e patur imagjinat\u00ebn, veglat shkencore, teknologjin\u00eb, forc\u00ebn shtyt\u00ebse t\u00eb krijimit (kreativitetin), buxhetin marramend\u00ebs t\u00eb industris\u00eb fimike etj. ne gjithmon\u00eb do ta sfidojm\u00eb vetveten (duke i shtruar pyetje vetes): \u201cmir\u00eb, Zoti na paska krijuar neve, Zoti ishte krijuesi yn\u00eb \u2013 por at\u00ebher\u00eb kush ishte krijuesi i krijuesit, kush e paska krijuar pra vet\u00eb Zotin, krijuesin ton\u00eb?\u201d.<\/p>\n<p>Thuase pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb pyetje duke e v\u00ebrtitur Scott me filmat e vet. Mbase sipas Sott e gjith\u00eb problematika e \u201ckrijimit\u201d (t\u00eb njeriut) ngelet nj\u00eb rreth i mbyllur, \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb lloj cikli intrigues, ja q\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb shuhet kureshtja apo etja p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn. Mir\u00ebpo n\u00eb fund t\u00eb fundit pse\u2026 kush na qenka Ridley Scott (Ridley kushi)? Ai mund t\u2019jet\u00eb shum\u00eb i zoti n\u00eb shpenzimin e buxheteve astronomike t\u00eb Hollivudit, askush si ai s\u2019di ta shfryt\u00ebzoj\u00eb Hollivudin p\u00ebr ta \u201cndihmuar\u201d ekonomin\u00eb britanike, madje dhe vet\u00eb mbret\u00ebresha ia pati shprehur \u201cmir\u00ebnjohjen\u201d. <\/p>\n<p>Por dhe ai vet\u00eb e di se intriga n\u00eb frym\u00ebn e imagjinat\u00ebs s\u00eb Hollivudit (n\u00eb frym\u00ebn e pik\u00ebpyetjeve t\u00eb tij rreth krijimit t\u00eb njeriut) \u00ebsht\u00eb nj\u00ebsoj si p\u00ebrpjekja t\u2019i jap\u00ebsh p\u00ebrgjigje paradoksit filozofik \u201cpula apo veza\u2026 vall\u00eb cila na ishte e para\u201d? : )<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, G 2018 &#8211; Koment (\u2026sot e kemi dhe versionin e \u201cshkenc\u00ebs s\u00eb Hollivudit\u201d \u2013 n\u00ebse i p\u00ebrziejm\u00eb bukur shkenc\u00ebn reale, fanta-shkenc\u00ebn, efektet speciale, mashtrimet optike dhe imagjinat\u00ebn, voila\u2026 do ta kemi \u201cfanta-shkenc\u00ebn hollivudeske\u201d p\u00ebr t&#8217;i&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=1287\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-1287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1287"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1287\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}