{"id":1293,"date":"2019-09-24T22:09:15","date_gmt":"2019-09-24T22:09:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=1293"},"modified":"2024-05-01T09:07:43","modified_gmt":"2024-05-01T08:07:43","slug":"henryk-siemiradzki-gjykimi-i-parisit-1892","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=1293","title":{"rendered":"Henryk Siemiradzki &#8211; Gjykimi i Parisit, 1892"},"content":{"rendered":"<p>Henryk Siemiradzki (1843-1902) &#8211; <strong>Gjykimi i Parisit<\/strong>, 1892<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Henryk-Siemiradzki-1843-1902-Gjykimi-i-Parisit-1892.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1294 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Henryk-Siemiradzki-1843-1902-Gjykimi-i-Parisit-1892.jpg\" alt=\"\" width=\"1948\" height=\"838\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Henryk-Siemiradzki-1843-1902-Gjykimi-i-Parisit-1892.jpg 1948w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Henryk-Siemiradzki-1843-1902-Gjykimi-i-Parisit-1892-300x129.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Henryk-Siemiradzki-1843-1902-Gjykimi-i-Parisit-1892-768x330.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Henryk-Siemiradzki-1843-1902-Gjykimi-i-Parisit-1892-1024x441.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1948px) 100vw, 1948px\" \/><\/a><\/p>\n<p>[ <strong>ngat\u00ebrruar vet\u00eb triada e bukuris\u00eb hyjnore &#8211; sherret dhe z\u00ebnkat e zotave<\/strong> &#8211; <em>s. guraziu &#8211; ars poetica, t 2018<\/em> ]<\/p>\n<p>&#8230;na duhet t\u2019i imagjinojm\u00eb z\u00ebnkat e hyjnor\u00ebve, na duhet t\u2019i sjellim n\u00eb mendje z\u00ebnkat e per\u00ebndeshave (ashtu-k\u00ebshtu \u00e7\u00ebshtje mitologjike). Ishin ngat\u00ebrruar vet\u00eb triada e bukuris\u00eb hyjnore, gjith\u00e7ka pati nisur nga ngat\u00ebrresa mes perendeshave Hera, Athina, Af\u00ebrdita.<\/p>\n<p>Mitologjia greke, p\u00ebrve\u00e7 per\u00ebndi p\u00ebr luft\u00ebn, kishte madje dhe per\u00ebndesh\u00eb p\u00ebr sherret, p\u00ebr ngat\u00ebrresat, p\u00ebr mosmarrveshjet, p\u00ebr grindjet. K\u00ebshtu q\u00eb Erisa (pra si per\u00ebndesha e sherreve q\u00eb ishte) ua dha 3 per\u00ebndeshave nj\u00eb \u201cmoll\u00eb t\u00eb art\u00eb\u201d, nj\u00eb moll\u00eb t\u00eb sherrit \u2013 si\u00e7 ia thuhet figurativisht. Vet\u00eb Zeus Kryezoti do i niste per\u00ebndeshat tek Parisi i Trojes p\u00ebr t\u00eb \u201cgjykuar\u201d (duhej pik\u00ebrisht Parisi, thuase as Zeusi vet\u00eb dhe asnj\u00eb nga zotat e Olimpit s\u2019ishin gjykues aq t\u00eb zot\u00ebt, duhej Parisi).<\/p>\n<p>N\u00eb rregull, do gjykonte Parisi, sipas tij perendesha e Dashuris\u00eb dhe e Bukuris\u00eb, Af\u00ebrdita na ishte \u201cm\u00eb e bukura\u201d. Por vall\u00eb si t\u2019mos ia q\u00ebllonte Parisi! Si do lajthitej kush se per\u00ebndesha e Bukuris\u00eb na ishte m\u00eb bukuroshja! Si do lejonte Af\u00ebrdita vet\u00eb q\u00eb ndokush tjet\u00ebr t\u2019na ishte m\u00eb e bukur sesa ajo vet\u00eb! Edhe per\u00ebndesh\u00eb e Bukuris\u00eb, edhe sh\u00ebmtaraqe \u2013 e pakuptimt\u00eb, alogjike dhe p\u00ebr vet\u00eb mitologjin\u00eb (detaj ky mbase i lidhur me \u201ckonceptet\u201d).<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, si dhurat\u00eb p\u00ebr gjykimin e \u201cdrejt\u00eb\u201d t\u00eb Parisit, per\u00ebndesha Af\u00ebrdita do ta b\u00ebnte Helen\u00ebn e Spartes, gruan m\u00eb t\u00eb bukur t\u00eb bot\u00ebs, t\u00eb dashurohej n\u00eb Parisin. Pa\u00e7ka se Helena ishte e martuar, por sidomos n\u00ebse dhe e palumtur, deshe-s\u2019deshe s\u2019ke si i shmangesh vullnetit t\u00eb per\u00ebndesh\u00ebs s\u00eb Dashuris\u00eb. Dhe dmth. t\u00ebrthorazi mund t\u00eb thuhet se tragjedia e Troj\u00ebs si zanafill\u00eb qe &#8220;shkaktuar&#8221; nga vet\u00eb Af\u00ebrdita : )<\/p>\n<p>Ad\u00ebrdita dinte madje dhe t\u00eb \u201cd\u00ebnonte\u201d me dashuri \u2013 e p\u00ebrdorte vet\u00eb dashurin\u00eb si d\u00ebnim. B\u00ebhej shkaktare e vuajtjeve, e dhimbjeve, e intrigave, vrasjeve. Psh. n\u00ebp\u00ebrmjet Fidras\u00eb (ose Fedras\u00eb), Af\u00ebrdita e pati \u201crealizuar\u201d hakmarrjen e vet ndaj Hipolitit.<\/p>\n<p>Hipoliti nuk e pati \u201czbatuar\u201d d\u00ebshir\u00ebn e Af\u00ebrdit\u00ebs q\u00eb t\u00eb dashurohej n\u00eb t\u00eb (dmth. t\u00eb dashurohej n\u00eb vet\u00eb per\u00ebndesh\u00ebn). Pa\u00e7ka se e bukur sa vet\u00eb Bukuria, pa\u00e7ka se vet\u00eb per\u00ebndesh\u00eb e Dashuris\u00eb, t\u00eb gjitha fijet e \u201cdashuris\u00eb\u201d i mbante n\u00eb dor\u00eb, gjith\u00eb shigjetat e Amorit i p\u00ebrkuleshin vullnetit t\u00eb saj. Ja q\u00eb ndonj\u00eb zem\u00ebr djaloshare ngelet kryene\u00e7e, nuk gjunj\u00ebzohet : )<\/p>\n<p>Af\u00ebrdita do fyhej q\u00eb Hipoliti nuk ndjente p\u00ebr t\u00eb, por vazhdonte si ndjek\u00ebs i devotsh\u00ebm dhe virgj\u00ebror i per\u00ebndesh\u00ebs Artemisa. Si d\u00ebnim Af\u00ebrdita do e \u201cb\u00ebnte\u201d Fidran\u00eb t\u00eb dashurohej n\u00eb Hipolitin. Edhe Fidra ishte e martuar (nj\u00ebsoj si Helena\u2026 spartanja e bukur e Homerit). E cila pastaj, duke qen\u00eb e refuzuar dhe e fyer, do t\u2019shpifte p\u00ebr Hipolitin, do i shkruante burrit t\u00eb vet Teseut se ky e kishte dhunuar madje. Dhe dmth. tutje \u201crefuzimin\u201d Hipoliti do ta paguante me jet\u00ebn e vet.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb gjitha shkaktare Af\u00ebrdita, mir\u00ebpo aq i b\u00ebnte, siduket arg\u00ebtohej me dhimbjet e me tragjedit\u00eb q\u00eb i shkaktonte, s\u2019kishte probleme me \u201cnd\u00ebrgjegjen\u201d. Si\u00e7 besonin grek\u00ebt e lasht\u00eb (dmth. si\u00e7 e dinte dhe Homeri) hakmarrja sjell dhimbjen, vuajtjen e po ashtu dhe tragjedin\u00eb.<\/p>\n<p>Anise ky mit i lidhur me per\u00ebndesh\u00ebn Af\u00ebrdita (rreth hakmarrjes ndaj Hipolitit) s\u2019\u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb \u201cpasqyrim\u201d i lavdish\u00ebm i femr\u00ebs (i veseve joracionale, ego-istike fem\u00ebrore). Edhe per\u00ebndesh\u00eb e dashuris\u00eb, e bukuris\u00eb, edhe merret me manipulime, me hakmarrje e me dredhira, hm : )<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Henryk Siemiradzki (1843-1902) &#8211; Gjykimi i Parisit, 1892 [ ngat\u00ebrruar vet\u00eb triada e bukuris\u00eb hyjnore &#8211; sherret dhe z\u00ebnkat e zotave &#8211; s. guraziu &#8211; ars poetica, t 2018 ] &#8230;na duhet t\u2019i imagjinojm\u00eb z\u00ebnkat e hyjnor\u00ebve, na duhet t\u2019i&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=1293\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-1293","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1293"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1293\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}