{"id":1338,"date":"2019-09-25T10:00:13","date_gmt":"2019-09-25T10:00:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=1338"},"modified":"2024-05-01T07:19:06","modified_gmt":"2024-05-01T06:19:06","slug":"robin-becker-dita-e-shenjte-jom-kipur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=1338","title":{"rendered":"Robin Becker &#8211; Dita e Shenjt\u00eb (Yom Kippur)"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-1339\" src=\"https:\/\/www.letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Robin-Becker1-300x278.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"278\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Robin-Becker1-300x278.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Robin-Becker1-768x712.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Robin-Becker1-1024x950.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Robin-Becker1.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>DITA E SHENJT\u00cb (YOM KIPPUR)<br \/>\nRobin Becker [ 1951, ShBA ]<\/p>\n<p>Jam zgjeruar si der\u00eb e enjtur n\u00eb ver\u00eb<br \/>\np\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrshtatur me dimensionin tim. Vetmia<\/p>\n<p>jote \u00ebsht\u00eb let\u00ebr q\u00eb e lexoj dhe ia l\u00eb harres\u00ebs<br \/>\nkujtes\u00eb e p\u00ebrditshme n\u00eb krrok\u00ebritjen<\/p>\n<p>e larask\u00ebs se ende e kam aft\u00ebsin\u00eb<br \/>\nt\u00eb shkaktoj dhimbje nga kjo larg\u00ebsi.<\/p>\n<p>Si nj\u00eb piktur\u00eb, e folura jon\u00eb e dendur<br \/>\nme p\u00ebrshkrime, me gjysm\u00eb t\u00eb v\u00ebrteta, peizazhe,<\/p>\n<p>fraza t\u00eb shtres\u00ebzuara me kalimin e koh\u00ebs.<br \/>\nKur ajo hyri n\u00eb jet\u00ebn time s&#8217;pata hezituar.<\/p>\n<p>Apo vet\u00ebm duket k\u00ebshtu tani, duke kujtuar<br \/>\nt\u00eb shkuar\u00ebn? Apo vet\u00ebm \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra<br \/>\njote e akuz\u00ebs bazuar n\u00eb t\u00eb dikurshmen?<\/p>\n<p>Para shum\u00eb koh\u00ebsh kjo shkret\u00ebtir\u00eb ishte<br \/>\nnj\u00eb det i brendsh\u00ebm*. N\u00eb bjeshk\u00ebt<br \/>\nende mund t\u00eb gjesh guaska.<\/p>\n<p>Jan\u00eb pik\u00ebrisht k\u00ebso devijime t\u00eb \u00e7uditshme<br \/>\nq\u00eb kam filluar t&#8217;i dua: dielli mesditor<br \/>\nn\u00eb rr\u00ebpirat roz\u00eb; muzgu n\u00eb gur\u00ebzit gri t\u00eb r\u00ebr\u00ebs;<\/p>\n<p>vrimat n\u00eb gishtat e k\u00ebmb\u00eb-duarve p\u00ebrgjat\u00eb<br \/>\nnj\u00ebqind metrave t\u00eb ngjitjes n\u00eb Acoma Pueblo,<\/p>\n<p>ku shpirti i t\u00eb vdekurve rri pezull mbi sht\u00ebpin\u00eb<br \/>\ne vet tok\u00ebsore p\u00ebr kat\u00ebr dit\u00eb, para se<br \/>\nshkopinjt\u00eb e lutjeve ta p\u00ebrz\u00ebn\u00eb.<\/p>\n<p>Sot gjith\u00eb hebrenjt\u00eb e mir\u00eb i mbledhin krimet<br \/>\ne tyre si rrobat e vjetra p\u00ebr larjen<br \/>\ndhe q\u00eb t&#8217;ua falin t\u00eb varf\u00ebrve.<\/p>\n<p>M\u00eb kujtohet se si babai e mbante baban\u00eb<br \/>\ne vet p\u00ebr shpatullat tek ecnin drejt sinagog\u00ebs<br \/>\ns\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb Filadelfia.<\/p>\n<p>&#8220;Edhe pak arrit\u00ebm, Pop&#8221;, i thoshte, &#8220;dhe ca<br \/>\nblloqe tutje&#8221;. Dua t\u00eb t\u00eb them se dhe ne<br \/>\npothuaj kemi arritur atje,<\/p>\n<p>meq\u00eb dikush me kaq kuptim e ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb kart\u00eb<br \/>\nk\u00ebt\u00eb fush\u00eb vjeshte, dhe cilado dit\u00eb Tetori<br \/>\nq\u00eb m\u00ebrzitet n\u00eb mua do t&#8217;hapet p\u00ebr t&#8217;i zbuluar<\/p>\n<p>emrat tan\u00eb &#8211; t\u00eb gravuar ose t\u00eb munguar &#8211; mes<br \/>\ngjembave t\u00eb thar\u00eb dhe barishtakut t\u00eb mbaruar.<\/p>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<\/p>\n<p>* <strong>Yom Kippur<\/strong> &#8211; n\u00eb Judaiz\u00ebm dita m\u00eb e shenjt\u00eb e vitit, agj\u00ebrimi m\u00eb solemn religjioz, &#8220;Dita e Shlyerjes&#8221; (s\u00eb m\u00ebkateve), dita e fundit e dhjet\u00eb dit\u00ebve t\u00eb Pendimit, t\u00eb cilat fillojn\u00eb me fest\u00ebn Rosh Hashanah* (Viti i Ri hebraik) &#8211; qendrore jan\u00eb &#8220;vulosja e fatit (vjetor)&#8221; nga Per\u00ebndia, pendimi dhe lutja p\u00ebr faljen e m\u00ebkateve personale (por dhe t\u00eb &#8220;m\u00ebkateve&#8221; komb\u00ebtare), shpresohet p\u00ebr faljen, praktikohet agj\u00ebrimi, abstenimi nga k\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb fizike, pezullimi i pun\u00ebs, sh\u00ebrbimi i lutjeve (5 her\u00eb, ndryshe nga 3 her\u00ebt e zakonshme, dhe ndryshe nga 4 her\u00ebt e s\u00eb Shtunes (Sabbath) &#8211; si nj\u00ebra nga festat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kulturore hebraike, Yom Kippur respektohet dhe nga hebrenjt\u00eb laik\u00eb (sekular\u00eb), besohet se n\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb t\u00eb shenjt\u00eb fati i secilit person vuloset p\u00ebr vitin vijues, hebrenjt\u00eb fetar\u00eb tradicionalisht e respektojn\u00eb me mbi 20 or\u00eb agj\u00ebrim dhe me lutje intensive.<\/p>\n<p>* <strong>Rosh Hashanah<\/strong> &#8211; festiviteti i Viti t\u00eb Ri, sh\u00ebnohet duke i fryr\u00eb shofarit*, dita e par\u00eb e Tishrit* &#8211; sipas besimit hebraik, n\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb t\u00eb vitit, n\u00eb Rosh Hashanah shkruhet fati i secilit person p\u00ebr vitin e ardhsh\u00ebm n\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr (n\u00eb Librin e Jet\u00ebs), dhe Per\u00ebndia pret 10 dit\u00eb (deri n\u00eb Yom Kippur) p\u00ebr ta &#8220;vulosur&#8221; aktgjykimin rreth fatit &#8211; gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe t\u00eb pritjes (Dit\u00ebt e Frik\u00ebs) nj\u00eb hebre lutet dhe k\u00ebrkon falje p\u00ebr gabimet (q\u00eb eventualisht, mund t&#8217;i ket\u00eb b\u00ebr\u00eb ndaj Per\u00ebndis\u00eb si dhe ndaj qenieve njer\u00ebzore), zotohet p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrpjekur n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e sjelljes, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb vazhdimisht i devotsh\u00ebm ndaj etikes njer\u00ebzore dhe ndaj Per\u00ebndis\u00eb (shkurt, p\u00ebr t&#8217;mos b\u00ebr\u00eb m\u00ebkate e gabime), n\u00eb fund t\u00eb &#8220;Yom Kippur&#8221; shpreson t\u00eb jet\u00eb i falur (t&#8217;i jen\u00eb shlyer m\u00ebkatet).<\/p>\n<p>* <strong>Tishri (Tishrei)<\/strong> &#8211; n\u00eb kalendarin hebraik muaji i par\u00eb i vitit civil, dhe muaji i shtat\u00eb i vitit klerikal (ose fetar), muaj 30-ditor, em\u00ebr me prejardhje nga Babilonia e lasht\u00eb (apo dhe m\u00eb gjer\u00eb, nga ndonj\u00eb regjion tjet\u00ebr i Mesopotamis\u00eb antike) &#8211; besohet se termi vjen nga gjuha e vdekur &#8220;akadine&#8221; (dikur &#8220;lingua franca&#8221; e pjes\u00ebs d\u00ebrrmuese t\u00eb Mesopotamis\u00eb) e q\u00eb do t&#8217;p\u00ebrkthehej &#8220;duke filluar&#8221; &#8211; n\u00eb ekuivalentin kalendarik gregorian p\u00ebrkon me pjes\u00eb t\u00eb Shtatorit e Tetorit, dmth. \u00ebsht\u00eb muaj i Vjesht\u00ebs &#8211; derisa &#8220;Rosh Hashanah&#8221; \u00ebsht\u00eb dita e par\u00eb&#8230; &#8220;Yom Kippur&#8221; \u00ebsht\u00eb dita e dhjet\u00eb e Tishrit)<\/p>\n<p>* <strong>Shofar<\/strong> &#8211; nj\u00eb bori e b\u00ebr\u00eb nga briri i dashit, p\u00ebrdorej nga hebrenjt\u00eb e lasht\u00eb n\u00eb ceremonit\u00eb fetare, dhe n\u00eb rast luftrash, p\u00ebr sinjale n\u00eb betejat<\/p>\n<p>* <strong>det i brendsh\u00ebm<\/strong> &#8211; det brenda kufijve tok\u00ebsor t\u00eb nj\u00eb shteti; por dhe det q\u00eb lidhet me oqeane a me detet tjer\u00eb me an\u00eb t\u00eb ngushticave.<\/p>\n<div class=\"mceTemp\"><\/div>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<br \/>\n<em>\u00a9 R. Becker, 1996 (Titulli i origjinalit: &#8220;Yom Kippur, Taos, New Mexico&#8221; &#8211; Burimi: All-American Girl (1996), via Poetry Foundation, USA<\/em><br \/>\n<em>\u00a9 P\u00ebrkthyer nga S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 2018<\/em><\/p>\n<p>Maurycy Gottlieb (1856-1879) &#8211; <strong>Hebrenjt\u00eb duke u lutur n\u00eb sinagog\u00eb gjat\u00eb &#8220;Yom Kippur&#8221;<\/strong>, 1878<br \/>\n<a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maurycy_Gottlieb_1856-1879_-_Hebrenjte_duke_u_lutur_ne_sinagoge_gjate_Yom_Kippur_1878.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9740 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maurycy_Gottlieb_1856-1879_-_Hebrenjte_duke_u_lutur_ne_sinagoge_gjate_Yom_Kippur_1878.jpg\" alt=\"\" width=\"1442\" height=\"1864\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maurycy_Gottlieb_1856-1879_-_Hebrenjte_duke_u_lutur_ne_sinagoge_gjate_Yom_Kippur_1878.jpg 1442w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maurycy_Gottlieb_1856-1879_-_Hebrenjte_duke_u_lutur_ne_sinagoge_gjate_Yom_Kippur_1878-232x300.jpg 232w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maurycy_Gottlieb_1856-1879_-_Hebrenjte_duke_u_lutur_ne_sinagoge_gjate_Yom_Kippur_1878-792x1024.jpg 792w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maurycy_Gottlieb_1856-1879_-_Hebrenjte_duke_u_lutur_ne_sinagoge_gjate_Yom_Kippur_1878-768x993.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maurycy_Gottlieb_1856-1879_-_Hebrenjte_duke_u_lutur_ne_sinagoge_gjate_Yom_Kippur_1878-1188x1536.jpg 1188w\" sizes=\"auto, (max-width: 1442px) 100vw, 1442px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DITA E SHENJT\u00cb (YOM KIPPUR) Robin Becker [ 1951, ShBA ] Jam zgjeruar si der\u00eb e enjtur n\u00eb ver\u00eb p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrshtatur me dimensionin tim. Vetmia jote \u00ebsht\u00eb let\u00ebr q\u00eb e lexoj dhe ia l\u00eb harres\u00ebs kujtes\u00eb e p\u00ebrditshme n\u00eb&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=1338\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-1338","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-perkthime"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1338\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}