{"id":13584,"date":"2023-10-29T10:47:34","date_gmt":"2023-10-29T09:47:34","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=13584"},"modified":"2024-04-09T00:50:52","modified_gmt":"2024-04-08T23:50:52","slug":"nimfologjia-greko-romake-si-ka-punet-dhe-aq-mire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=13584","title":{"rendered":"Nimfologjia greko-romake s&#8217;i ka pun\u00ebt dhe aq mir\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p><em>(s. guraziu &#8211; ars poetica, t 23)<\/em><\/p>\n<p>Shkenc\u00ebrisht, me gjuh\u00ebn shkencore Galileo Galilei ishte astronomi i par\u00eb, shkenc\u00ebtari i par\u00eb q\u00eb do i studionte Plejadat me teleskopin e vet. Teleskopi ia pati mund\u00ebsuar t\u00eb zbulonte se nuk ishin &#8220;vet\u00ebm 7&#8221; yje, n\u00eb sfondin e grupit yjor kishte dhe shum\u00eb yje tjer\u00eb m\u00eb t\u00eb &#8220;vegj\u00ebl&#8221; e m\u00eb t\u00eb zbeht\u00eb. V\u00ebzhgimet e tij, zbulimet e tij, nj\u00eb skic\u00eb t\u00eb Plejadave ku i kishte skicuar plot 36 yje, do i publikonte n\u00eb Lajm\u00ebtarin Yjor (Sidereus Nuncius) n\u00eb v. 1610.<\/p>\n<p>Me gjuh\u00ebn e mitologjis\u00eb, n\u00eb yll\u00ebsin\u00eb e Taurusit, 9 yjet m\u00eb t\u00eb ndritsh\u00ebm thuhet se jan\u00eb &#8220;shtat\u00eb motrat&#8221; dhe prind\u00ebrit e tyre, nimfat Steropa, Meropa, Elektra, Maia, Teigeta, Kelana, Alkiona, pran\u00eb t\u00eb cilave shndrisin prind\u00ebrit e tyre, babai Atlasi dhe n\u00ebna Plejona.<\/p>\n<p>***<br \/>\n<span style=\"color: #999999;\"><em>(ngjitur:<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #999999;\"><em>William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) &#8211; &#8220;Plejada e Humbur&#8221;, 1884 (majtas, <\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #999999;\"><em>dhe djathtas autor\u00ebsi e dyfisht\u00eb, montazh i plejad\u00ebs Meropa, nga un\u00eb n\u00eb Photoshop dhe nga AI, nga Inteligjenca Artificiale me brushat e veta (Lexica &#8211; Stable Diffusion AI Engine : )<\/em><\/span><\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/arspo_nimfologjia_greko-romake_plejada_meropa_opt.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-13585\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/arspo_nimfologjia_greko-romake_plejada_meropa_opt.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/arspo_nimfologjia_greko-romake_plejada_meropa_opt.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/arspo_nimfologjia_greko-romake_plejada_meropa_opt-300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/arspo_nimfologjia_greko-romake_plejada_meropa_opt-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/arspo_nimfologjia_greko-romake_plejada_meropa_opt-768x512.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/arspo_nimfologjia_greko-romake_plejada_meropa_opt-1536x1024.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Pikturuar nga kryemjeshtri i Klasicizmit Akademik, Bouguereau, Yllka (Plejada) e Humbur, por dihet se fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr plejad\u00ebn Meropa (meq\u00eb po ashtu dihet se Meropa ishte &#8220;plejada e humbur&#8221; &#8211; jo se pati &#8220;humbur&#8221; por nuk shihej, ose qe zbehur tep\u00ebr nga pik\u00ebllimi). Dhe n\u00eb sfondin e piktur\u00ebs s\u00eb tij, posht\u00eb, shihen motrat e saj (6 plejadat tjera).<\/p>\n<p>Nimfat ashtu-k\u00ebshtu ishin t\u00eb bukura, Zeusi i pati kthyer n\u00eb yje sepse Orioni qe dashuruar marr\u00ebzisht dhe i ndiqte gjithandej. Qen\u00eb lodhur e rraskapitur, duke u fshehur e duke ikur &#8211; askund s&#8217;i lente rehat. Madje ndjekja vazhdon dhe sot e k\u00ebsaj dite, as atje lart n\u00eb qiell s&#8217;ndalet duke i ndjekur. Fare afer tyre dhe ai me viz\u00ebllimat, b\u00ebn drit\u00eb dhe vet\u00eb. E qart\u00eb se Orioni i ngrat\u00eb s&#8217;kishte aspak &#8220;faj&#8221;, do dashurohej q\u00eb \u00e7&#8217;ke me t\u00eb.<\/p>\n<p>Artisti Bouguereau, me brushat e veta thot\u00eb se Meropa ishte e bardh\u00eb si d\u00ebbora. S&#8217;ishte as &#8220;esmere&#8221;, as nj\u00eb grim\u00eb e rrezitur n\u00eb plazh dhe as e nuancuar (si\u00e7 tani psh. nudistikat moderne pakashum\u00eb ashtu jan\u00eb, piktor\u00ebt modern\u00eb ashtu insistojn\u00eb). Greqia si dikur n\u00eb lasht\u00ebsi si tani s&#8217;ndalet me krenarin\u00eb, krenohet me plazhet veta, me bukurit\u00eb e veta. Me Shqip\u00ebri e me Greqi, zor se u afrohet kush p\u00ebr perlat e p\u00ebr bukurin\u00eb. S&#8217;ke si i shmangesh krenaris\u00eb me gjith\u00eb ata ishuj e me bukurin\u00eb mesdhetare.<br \/>\nN\u00eb rregull, dhe mund ta kuptojm\u00eb &#8220;klasicizmin&#8221;, ishte se \u00e7&#8217;na ishte sepse ashtu ishte, nudo-bardh\u00ebsia ishte n\u00eb mod\u00eb, secila epok\u00eb me shijet, me stilet dhe me modat e veta.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo pse duhej yllkat fare nudo n\u00eb qiell (artistikisht dmth) s&#8217;e kemi iden\u00eb. Apo ndoshta sepse &#8220;figuracioni nudistik piktural&#8221; kuptohej, p\u00ebrthithej m\u00eb leht\u00eb nga artdash\u00ebsit, nga kritik\u00ebt e artit etj etj. Apo ndoshta sepse Bouguereau v\u00ebrtet i pikturonte &#8220;shpinat e femrave&#8221; si nj\u00eb maestro i paarritsh\u00ebm. Askush s&#8217;mund t&#8217;i pikturonte &#8220;shpinat fem\u00ebrore&#8221; si ai. Se mos vet\u00ebm shpinat, dihet se mjeshtri francez ishte fort i zoti me brushat, n\u00eb secilin drejtim, n\u00eb t\u00eb gjitha drejtimet e nudistikave : )<\/p>\n<p>***<br \/>\nGjithsesi, plejadave eventualisht do u kthehemi her\u00eb tjet\u00ebr, por desha t\u00eb shtoj dhe si vijon: mitologjia greko-romake s&#8217;i ka pun\u00ebt dhe aq mir\u00eb me sforcimet, me gj\u00ebrat e &#8220;sforcuara&#8221;, me tep\u00ebr shum\u00eb gj\u00ebra t\u00eb ri-p\u00ebrs\u00ebritura, t\u00eb kopjuara, t\u00eb shtremb\u00ebruara, t\u00eb shtuara, t\u00eb ngat\u00ebrruara&#8230; Psh. ka aq shuuuuuum\u00eb nimfa, panum\u00ebrsia \u00ebsht\u00eb num\u00ebr i ekzagjeruar por fare leht\u00eb mund t&#8217;jen\u00eb t\u00eb &#8220;panum\u00ebrta&#8221;. Aq shum\u00eb, garant t\u00eb gjitha mitologjit\u00eb e tjera t\u00eb njer\u00ebzimit s&#8217;kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>S&#8217;e kemi fjal\u00ebn si &#8220;ankes\u00eb&#8221; p\u00ebr 3000 Oqeanidat, p\u00ebr 3000 vajzat e Oqeanit. Hesiodi i ngrat\u00eb i pati &#8220;gjetur&#8221; gjithsej nja 40 emra t\u00eb tyre, p\u00ebr asnj\u00eb Oqeanid\u00eb tjet\u00ebr s&#8217;e kishte iden\u00eb. Dhe jo vet\u00ebm ai, asnj\u00eb autor, asnj\u00eb burim i lasht\u00ebsis\u00eb q\u00eb njeh e sotmja. Her\u00eb-her\u00eb emrat e tyre (t\u00eb nj\u00ebjtit autor\u00eb, t\u00eb nj\u00ebjtat burime) i ngat\u00ebrrojn\u00eb me Nereidat, e padyshim dhe me Hesperidat (aq e leht\u00eb, aq t\u00eb ngat\u00ebrrushme detajet mitologjike : )<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa pse duhej t&#8217;ishin 3000, pse Oqeani duhej t&#8217;i kishte pik\u00ebrisht 3000 vajza, arsyen s&#8217;e &#8220;di&#8221; as vet\u00eb mitologjia. Dmth. situata e nimfologjis\u00eb greko-romake \u00ebsht\u00eb mjaft serioze, s&#8217;\u00ebsht\u00eb dhe aq p\u00ebr lakmi. B\u00ebji grumbull t\u00eb gjitha mitologjit\u00eb e rruzullit s\u00eb bashku, aq e leht\u00eb t&#8217;i kuptosh, as kok\u00ebdhimbje, as ngat\u00ebrresa, as harresa.<br \/>\nAndaj propozoj (uroj propozimi t\u00eb merret seriozisht : ) patjet\u00ebr do duhej di\u00e7 si n\u00ebndeg\u00eb e mitologjis\u00eb me emrin &#8220;nimfologjia&#8221; (o ngjash\u00ebm, \u00e7far\u00ebdo emri s&#8217;prish pun\u00eb).<\/p>\n<p>Pakashum\u00eb nj\u00ebsoj si n\u00eb mjek\u00ebsi, meq\u00eb ra fjala, ndahen deg\u00ebt e n\u00ebndeg\u00ebt, sepse vet\u00ebm ashtu njeriu ngelet me mendjen t\u00eb pacenueshme. P\u00ebrndryshe n\u00ebse t&#8217;mos &#8220;specializoheshin&#8221; fushat dhe disiplinat, materia marramend\u00ebse e shkencave t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb s&#8217;ka si kap\u00ebrthehet. S&#8217;do vononte dhe gjith\u00eb student\u00ebt do ia fillonin me&#8230; ec e dije me \u00e7far\u00eb, ndoshta me vesesh t\u00eb \u00e7menduris\u00eb. Do ia fillonin lloj-lloj simptomash t\u00eb pashpjegueshme, simptoma t\u00eb panjohur dhe p\u00ebr vet\u00eb mjek\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n<p>Aty-k\u00ebtu ndonj\u00ebri dhe ia del, do b\u00ebhej doktor mir\u00ebpo ec e dije me cilat pasoja, mbase do ishte arritje &#8220;\u00e7mendurisht&#8221;. Do b\u00ebhej aso doktori me flok\u00ebt p\u00ebrpjet\u00eb, me flok\u00eb t\u00eb &#8220;elektrifikuara&#8221;. Pothuaj ngjash\u00ebm si Ajnshtajni, (nuk \u00ebsht\u00eb krahasim aq i sakt\u00eb, por meq\u00eb s&#8217;kemi tjet\u00ebr shembull), thua se t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn ulur n\u00eb ndonj\u00eb karrige elektrike : )<\/p>\n<p>Shkurt e tro\u00e7 pa deg\u00ebt, pa ndarjet, pa specializimet mjek\u00ebsia s&#8217;mund t\u00eb kap\u00ebrthehet as me mendjen, as me shkenc\u00ebn as me imagjinat\u00ebn. Madje, secil\u00ebn her\u00eb, vet\u00ebm ca vite tutje dhe deg\u00ebt rishtas duhet &#8220;ndar\u00eb e klasifikuar&#8221;, rishtas duhet n\u00ebndeg\u00ebt e reja. Sepse materia shkencore pandal\u00eb zgjerohet, prore volumizohet. Me \u00e7dosecil\u00ebn dit\u00eb q\u00eb kalon njohurit\u00eb duke u zgjeruaaaaaar drejt kuantifikimit t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb.<\/p>\n<p>S&#8217;desha q\u00eb propozimi t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb tep\u00ebr &#8220;alarmant&#8221;, por shpesh sikur them ekzakt\u00ebsisht e &#8220;nj\u00ebjta qasje&#8221; do duhej, nj\u00ebsoj si me mjekesin\u00eb do duhej dhe me mitologjin\u00eb. Koha \u00ebsht\u00eb q\u00eb nimfologjia greko-romake t\u00eb ndahet si deg\u00eb m\u00ebvete e mitologjis\u00eb.<br \/>\nP\u00ebrndryshe mitolog\u00ebt e s\u00eb ardhm\u00ebs mund t&#8217;hetojn\u00eb simptoma serioze, lloj-lloj simptomash t\u00eb pashpjegueshme : )<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(s. guraziu &#8211; ars poetica, t 23) Shkenc\u00ebrisht, me gjuh\u00ebn shkencore Galileo Galilei ishte astronomi i par\u00eb, shkenc\u00ebtari i par\u00eb q\u00eb do i studionte Plejadat me teleskopin e vet. Teleskopi ia pati mund\u00ebsuar t\u00eb zbulonte se nuk ishin &#8220;vet\u00ebm 7&#8221;&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=13584\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-13584","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13584"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13584\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}