{"id":13994,"date":"2024-01-25T12:51:11","date_gmt":"2024-01-25T11:51:11","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=13994"},"modified":"2024-04-08T21:35:34","modified_gmt":"2024-04-08T20:35:34","slug":"13994","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=13994","title":{"rendered":"Videot tragjike si &#8220;lajme&#8221;, dhe dhimbja jon\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, J 2024<\/em><\/p>\n<p>(<strong>\u00e7&#8217;humbje tragjike e jet\u00ebs, o Zot&#8230; s&#8217;po t\u00eb p\u00ebrzihemi n\u00eb qeverisjen t\u00ebnde t\u00eb universit por na kurse nga k\u00ebso video t\u00eb tmerrshme, e dim\u00eb se vdekja \u00ebsht\u00eb ligj, jo nd\u00ebshkim&#8230; po s\u00ebpaku jo k\u00ebso video sepse jan\u00eb shokuese<\/strong>&#8230;)<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/arspo_video_tragjike_si_lajme_dhe_dhimbja_jone_opt-.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-13995\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/arspo_video_tragjike_si_lajme_dhe_dhimbja_jone_opt-.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"854\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/arspo_video_tragjike_si_lajme_dhe_dhimbja_jone_opt-.jpg 1280w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/arspo_video_tragjike_si_lajme_dhe_dhimbja_jone_opt--300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/arspo_video_tragjike_si_lajme_dhe_dhimbja_jone_opt--1024x683.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/arspo_video_tragjike_si_lajme_dhe_dhimbja_jone_opt--768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&#8220;Vdekja \u00ebsht\u00eb ligj, jo nd\u00ebshkim&#8221; &#8211; pati th\u00ebn\u00eb Jean-Baptiste Dubos. T\u00eb vdes\u00ebsh n\u00eb pleq\u00ebrin\u00eb e thell\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb proces i natyrsh\u00ebm, \u00ebsht\u00eb fare e &#8220;ligjshme&#8221;. T\u00eb vdes\u00ebsh s&#8217;\u00ebsht\u00eb nd\u00ebshkim por ligj. Ashtu-k\u00ebshtu s&#8217;na takon p\u00ebrjet\u00ebsia, pa le q\u00eb dhe do m\u00ebrziteshim (duke jetuar tep\u00ebr gjat\u00eb), vall\u00eb \u00e7do b\u00ebnim n\u00ebse me shekuj e shekuj&#8230; Nooo thnx, s&#8217;na duhet jet\u00ebgjat\u00ebsia, padyshim do m\u00ebrziteshim.<\/p>\n<p>S&#8217;ka si mohohet fakti q\u00eb vdekja \u00ebsht\u00eb mish\u00ebrimi i neutralitetit m\u00eb t\u00eb past\u00ebr. Madje \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra nga &#8220;ndodhit\u00eb&#8221; paq\u00ebsore m\u00eb t\u00eb frikshme n\u00eb gjith\u00eb multiversin si megavers (qoft\u00eb hyjnor, apo qoft\u00eb multiversum agnostik. psh. i &#8220;string-teoricien\u00ebve&#8221;, i teorizimeve moderne). Imagjino, edhe paq\u00ebsore&#8230; dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht aq e frikshme ! Kuptohet se e plotfuqishme, asgj\u00eb s&#8217;mund t&#8217;i shmanget, n\u00ebse vdekja qenka &#8220;paqe&#8221; at\u00ebher\u00eb paqja do duhej t&#8217;ishte di\u00e7 si qet\u00ebsi psikologjike, \u00ebsht\u00eb supozuar q\u00eb paqja t&#8217;na ishte leht\u00ebsim, assesi &#8220;stres&#8221;.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, vdekjen e shkaktojn\u00eb edhe vrasjet, quhen vrasje pik\u00ebrisht sepse e &#8220;shkaktojn\u00eb&#8221; vdekjen. Dhe njeriu s&#8217;mund t\u00eb ngelet indeferent, vall\u00eb si mund t\u00eb jet\u00eb vdekje &#8220;paq\u00ebsore&#8221;, sepse vdekja tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb (ose do duhej t\u00eb konsiderohej nga ligjv\u00ebn\u00ebsit) &#8220;pasoj\u00eb&#8221; e paligjshme, sepse vrasjet s&#8217;jan\u00eb &#8220;ligj&#8221;. Sikur prore e kemi p\u00ebrshtypjen q\u00eb ky aspekt i &#8220;ligjv\u00ebnies&#8221; universale nuk qe ideuar bash si\u00e7 duhet, sikur s&#8217;e ka ndonj\u00eb &#8220;p\u00ebrkryerje, p\u00ebrsosm\u00ebri&#8221; hyjnore, dhe as t\u00eb natyrshme.<\/p>\n<p>Kushdo q\u00eb t&#8217;i ket\u00eb shpikur &#8220;ligjet&#8221; e vdekjes (! nisemi se jan\u00eb ligje t\u00eb Zotit, ndokush thot\u00eb t\u00eb Natyr\u00ebs, Evolucionit&#8230; whatever) thuase nuk i pat\u00ebn shoshitur mir\u00eb t\u00eb gjitha detajet e skenarit. Vdekjen dhe mund ta kishim akspeptuar si &#8220;ligj&#8221; (n\u00eb kuptimin e th\u00ebnies s\u00eb Dubos), mir\u00ebpo t\u00eb t\u00eb vrasin pa asnj\u00eb pik\u00eb faji, pa i b\u00ebr\u00eb gj\u00eb kujt, n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn t\u00ebnde, zor se mund t&#8217;na jet\u00eb &#8220;ligj&#8221; i pranuesh\u00ebm (p\u00ebr t&#8217;u quajtur vdekje).<\/p>\n<p>Bie fjala, edhe vrasjet nga nekrofil\u00ebt (dmth. si shembull, sa p\u00ebr t&#8217;marr\u00eb ndonj\u00eb shembull ekstrem) e shkaktojn\u00eb vdekjen, dhe pastaj akti nekrofilik i tyre me kufomat, e kap\u00ebrcen absurdin dhe gjith\u00e7ka t\u00eb njer\u00ebzores. E qart\u00eb se t\u00eb s\u00ebmur\u00eb mend\u00ebrisht, e qart\u00eb se njeriu \u00ebsht\u00eb &#8220;njeri&#8221; n\u00eb kok\u00ebn e vet, e qart\u00eb se vdekja (si shuarje e jet\u00ebs) rishtas e ruan at\u00eb neutralitetin e vet (s&#8217;e &#8220;gjykon&#8221; as dorasin as viktim\u00ebn). E dim\u00eb fort mir\u00eb&#8230; por \u00e7&#8217;e do, vdekjet e tilla jan\u00eb tragjike p\u00ebr psiken ton\u00eb dhe s&#8217;e kemi kurr\u00eb t\u00eb leht\u00eb t&#8217;i procesojm\u00eb.<\/p>\n<p>Vdekjet tragjike si\u00e7 na p\u00ebrcillen tashm\u00eb p\u00ebrmes lajmeve vizuale (si rasti i rr\u00ebzimit t\u00eb avion\u00ebve) jan\u00eb gjithmon\u00eb shokuese, qofshin dhe ndodhi totalisht aksidentale. Po ashtu, n\u00eb kuptimin filozofik s&#8217;e mohon kush omni-neutralitetin e vdekjes &#8211; 100% asnjan\u00ebse, 100% neutrale ndaj gjith\u00e7kaje (thuase mish\u00ebrim i devotsh\u00ebm p\u00ebr ekuilibrimin universal).<\/p>\n<p>Shkurt, sadopak me at\u00eb tharmin filozofik t\u00eb njeriut, e qart\u00eb se vdekja \u00ebsht\u00eb event balansues ekzistencial. Omni-neutraliteti absolut i vdekjes thuase e rrit\u00eb paqart\u00ebsin\u00eb e natyr\u00ebs enigmatike dhe t\u00eb frik\u00ebs ndaj saj. S&#8217;\u00ebsht\u00eb p\u00ebr t&#8217;u \u00e7uditur se psiko-p\u00ebrjetimi njer\u00ebzor s&#8217;do ta ket\u00eb kurr\u00eb t\u00eb &#8220;leht\u00eb&#8221; procesimin&#8230; mbase af\u00ebrmendsh dhe kjo.<\/p>\n<p>&#8220;Sugjeroj q\u00eb t&#8217;p\u00ebrpiqeni me p\u00ebruljen, sepse m&#8217;\u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e qart\u00eb se ju njer\u00ebzit nuk e kuptoni sa pak mendoj p\u00ebr juve dhe p\u00ebr specien tuaj. Ju vet\u00eb sa her\u00eb ecni rrug\u00ebs do e vrisni ndonj\u00eb milingon\u00eb, edhe n\u00ebse aksidentalisht, as q\u00eb ju intereson. Ose imagjinojeni vrasjen e bakterieve, k\u00ebt\u00eb e b\u00ebni thjesht dhe vet\u00ebm duke marr\u00eb frym\u00eb. Njer\u00ebzia dhe gjallesat nuk vdesin as nga urrejtja as nga dashuria ime, s&#8217;\u00ebsht\u00eb kjo &#8216;pun\u00eb&#8217; as hobby as profesion; vdekja ndodh\u00eb sepse duhet t\u00eb ndodh\u00eb un\u00eb&#8230;&#8221; &#8211; (citohet t\u00eb ket\u00eb th\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu askush tjet\u00ebr por vet\u00eb Vdekja).<\/p>\n<p>***<br \/>\nPara ca dit\u00ebve, n\u00eb pik\u00eb t\u00eb dit\u00ebs sikur u &#8220;k\u00ebndella&#8221; nga nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr e sh\u00ebmtuar (pa qen\u00eb i fjetur fare), po shihja n\u00eb TV se z. Trump rishtas qenka duke garuar p\u00ebr presidenc\u00ebn, i pask\u00ebsh fituar afro 50% t\u00eb votave n\u00eb nj\u00ebrin nga shtetet gjat\u00eb &#8220;vrapit&#8221; &#8211; thoshte TV.<br \/>\nEpo&#8230; i lumt\u00eb atij p\u00ebr zot\u00ebsin\u00eb e vet, pa qen\u00eb i zoti s&#8217;ke si b\u00ebhesh as president &#8211; p\u00ebrndryshe do b\u00ebhesha dhe un\u00eb.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, larg ironis\u00eb, thuase m&#8217;u b\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb ta &#8220;besoja&#8221; realitetin, m\u00eb b\u00ebhej sikur isha i fjetur, m\u00eb p\u00eblqente t&#8217;isha i fjetur, thuase \u00e7far\u00eb po d\u00ebgjoja ishte nj\u00ebfar\u00eb \u00ebndrre e sh\u00ebmtuar. Vall\u00eb si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb ky realitet i politik\u00ebs amerikane t&#8217;jet\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb &#8211; rishtas dhe 1 her\u00eb pas gjith\u00eb asaj cirkusiade a la amerikan\u00e7e, si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb Trump do na fituaka prap\u00eb&#8230; ajme!<\/p>\n<p>Dhe dmth. desha t\u00eb them, nganj\u00ebher\u00eb sikur m\u00eb p\u00eblqen ta sforcoj &#8220;mosbesimin&#8221; e realitetit. Ndonj\u00ebher\u00eb m\u00eb ndodh\u00eb vetvetiu. M\u00eb kujtohet, m\u00eb pati &#8220;ndodhur&#8221; para 20 e kusur viteve kur CNN nga hi\u00e7asgj\u00ebja filloi t&#8217;i shfaqte avionet tek p\u00ebrplaseshin n\u00eb kullat e NY&#8230; Rishtas m\u00eb ndodhi k\u00ebto dit\u00eb (anise jo n\u00eb at\u00eb mas\u00eb si at\u00ebher\u00eb me p\u00ebrplasjen e avion\u00ebve t\u00eb terrorit n\u00eb kullat e Nju Jorkut). N\u00eb lajmet e nj\u00ebrit nga kanalet holandeze po shfaqej nj\u00eb video e in\u00e7izuar me iPhone se si nj\u00eb avion rus a ukrainas (ende nuk dihej se i kujt ishte) u p\u00ebrplas n\u00eb tok\u00eb dhe eksplodoi.<\/p>\n<p>Dhe ja&#8230; ai zjarri infernal q\u00eb ngritej n\u00eb qiell, ca sekonda tjer\u00eb pas atij shokimi vizual dhe njeriu s&#8217;ka \u00e7&#8217;mendon tjet\u00ebr por &#8220;vall\u00eb sa shpirtra&#8230; \u00e7&#8217;humbje tragjike e jet\u00ebs, o Zot&#8230; s&#8217;po t\u00eb p\u00ebrzihemi n\u00eb qeverisjen t\u00ebnde t\u00eb universit por na kurse nga k\u00ebso video t\u00eb tmerrshme, e dim\u00eb se vdekja \u00ebsht\u00eb ligj, jo nd\u00ebshkim&#8230; po s\u00ebpaku jo k\u00ebso video sepse jan\u00eb shokuese&#8221;.<\/p>\n<p>Di\u00e7 e ngjashme si &#8220;footage&#8221; m\u00eb kujtohet nj\u00eb avion transporti luftarak i amerikan\u00ebve sapo qe nisur&#8230; apo akoma duke u &#8220;ngjitur&#8221; e pati humbur balansin p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrplasur pas ca \u00e7asteve dhe duke u mbuluar me tymin e zi t\u00eb fatkeq\u00ebsis\u00eb. Dhimbja dhe keqardhja na pati shtangosur, sepse tragjike, s&#8217;pati qen\u00eb &#8220;ngush\u00ebllim&#8221; aspak se avion mallrash &#8211; fat i madh q\u00eb s&#8217;kishte pasagjer\u00eb, e sakt\u00eb kjo, por tragjedia e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb ekuipazhit po aq shokuese&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, J 2024 (\u00e7&#8217;humbje tragjike e jet\u00ebs, o Zot&#8230; s&#8217;po t\u00eb p\u00ebrzihemi n\u00eb qeverisjen t\u00ebnde t\u00eb universit por na kurse nga k\u00ebso video t\u00eb tmerrshme, e dim\u00eb se vdekja \u00ebsht\u00eb ligj, jo nd\u00ebshkim&#8230; po s\u00ebpaku jo&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=13994\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-13994","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13994","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13994"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13994\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}