{"id":14532,"date":"2024-03-05T19:28:10","date_gmt":"2024-03-05T18:28:10","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=14532"},"modified":"2024-04-07T20:49:59","modified_gmt":"2024-04-07T19:49:59","slug":"borxhi-elektrik-25-vjecar-lajmi-me-i-cuditshem-i-evropes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=14532","title":{"rendered":"Borxhi &#8220;elektrik&#8221; 25-vje\u00e7ar &#8211; Lajm i &#8220;\u00e7uditsh\u00ebm&#8221;!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu, Ars Poetica, M 2024<\/em><\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/arspo_borxhi_elektrik_25-vjecar_lajmi_me_i_cuditshem_i_evropes_opt.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-14533\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/arspo_borxhi_elektrik_25-vjecar_lajmi_me_i_cuditshem_i_evropes_opt.jpg\" alt=\"\" width=\"1400\" height=\"893\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/arspo_borxhi_elektrik_25-vjecar_lajmi_me_i_cuditshem_i_evropes_opt.jpg 1400w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/arspo_borxhi_elektrik_25-vjecar_lajmi_me_i_cuditshem_i_evropes_opt-300x191.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/arspo_borxhi_elektrik_25-vjecar_lajmi_me_i_cuditshem_i_evropes_opt-1024x653.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/arspo_borxhi_elektrik_25-vjecar_lajmi_me_i_cuditshem_i_evropes_opt-768x490.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1400px) 100vw, 1400px\" \/><\/a><\/p>\n<p>[ <em>ngjitur: di\u00e7 si foto-montazh, via Gettyimages, duke aluaduar n\u00eb &#8220;garimin&#8221; surreal t\u00eb lajmeve, n\u00eb vrapin p\u00ebr buj\u00eb e pompozitet &#8211; nganj\u00ebher\u00eb nj\u00eb elefant i ububush\u00ebm ua kalon dhe vet\u00eb &#8220;kampion\u00ebve&#8221; si lajme serioze<\/em> ]<\/p>\n<p>***<br \/>\n\u00c7udia \u00ebsht\u00eb nj\u00ebfar\u00eblloj &#8220;parametri&#8221; subjektiv, kuptohet dhe kjo &#8211; secilikush i p\u00ebrjeton lajmet n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e vet. Secili lexues i lexon, i d\u00ebgjon, i kupton, i analizon, i gjykon&#8230; n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e vet.<\/p>\n<p>E di se ka lloj-lloj lajmesh; ka lajme t\u00eb m\u00ebdha, aso &#8220;big news&#8221; (apo si duhet th\u00ebn\u00eb &#8211; psh. lajmi i zbritjes s\u00eb njeriut n\u00eb H\u00ebn\u00eb, zbulimi i ujit n\u00eb Mars etj.), ka lajme trondit\u00ebse, ka lajme t\u00eb ububushme (dmth. aso q\u00eb jan\u00eb buj\u00eb a la artifi\u00e7a, thuase &#8220;vese&#8221; mediatik\u00ebsh, di\u00e7 si nerv euforik, lajme u th\u00ebn\u00e7in por s&#8217;jan\u00eb lajme mir\u00ebfilli, s&#8217;e meritojn\u00eb as v\u00ebmendjen, n\u00eb fakt na e vjedhin v\u00ebmendjen&#8230; jo se ua &#8220;falim&#8221; me vullnet, m\u00eb shum\u00eb jan\u00eb di\u00e7 si &#8220;infotainment&#8221;, pothuaj di\u00e7 si &#8220;lajme arg\u00ebtuese&#8221;). Nganj\u00ebher\u00eb nj\u00eb elefant i ububush\u00ebm ua kalon dhe vet\u00eb &#8220;kampion\u00ebve&#8221; si lajme serioze.<\/p>\n<p>Pastaj ka aso lajmesh &#8220;breaking news&#8221; (sidomos CNN-i e ka k\u00ebt\u00eb ves, ata thjesht s&#8217;munden pa befasira, n\u00eb pik\u00eb t\u00eb dit\u00ebs a t\u00eb nat\u00ebs, qofshin dhe n\u00eb brek-ushet na mahnitin me &#8220;breaking news&#8221;, thjesht e k\u00ebpusin dhe hoooop na e shpalosin ngjarjen e befasishme, kudo q\u00eb t&#8217;ket\u00eb ndodhur, n\u00eb Azi a n\u00eb Antarktid\u00eb).<br \/>\nE di se ka dhe lajme interesante, ka aso lajmesh 1 milion her\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme (psh. t\u00eb ngjashme me lajmin e heqjes s\u00eb vizave etj), etj. etj. plot t\u00eb tjerash. Por desha t\u00eb them se nganj\u00ebher\u00eb qebesa ka dhe lajme t\u00eb &#8220;\u00e7uditshme&#8221;.<\/p>\n<p>P\u00ebr mua lajmi m\u00eb i &#8220;\u00e7uditsh\u00ebm&#8221; i koh\u00ebve t\u00eb fundit vinte nga Kosova. \u00c7\u00ebshtja e furnizimit dhe e faturimit t\u00eb energjis\u00eb elektrike p\u00ebr 4 komunat e Kosov\u00ebs (Mitrovic\u00eb e Veriut, Leposaviq, Zve\u00e7an dhe Zubin Potok) ishte lajmi m\u00eb i \u00e7uditsh\u00ebm q\u00eb kam hasur koh\u00ebve t\u00eb fundit. Dmth. e kam fjal\u00ebn n\u00eb rrafshin personal, me aq sa mund t\u00eb informohet njeriu sa u p\u00ebrket lajmeve (af\u00ebrmendsh q\u00eb njeriu s&#8217;mund t&#8217;i kap\u00ebrthej\u00eb t\u00eb gjitha lajmet e k\u00ebsaj bote).<br \/>\nTema e &#8220;lajmit t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm&#8221; ka t&#8217;b\u00ebj\u00eb me faktin q\u00eb banor\u00ebt e k\u00ebtyre komunave (dihet se t\u00eb banuara kryesisht nga serb\u00ebt) nuk e kan\u00eb paguar elektricitetin e konsumuar q\u00eb nga v. 1999!<\/p>\n<p>Nd\u00ebr vite (p\u00ebr nja ~17-18 vjet) borxhin e tyre elektrik e kan\u00eb paguar qytetar\u00ebt e komunave tjera t\u00eb Kosov\u00ebs (dmth. e kan\u00eb paguar shqiptar\u00ebt, dhe minoritetet tjera si p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb kosovare).<\/p>\n<p>Dhe 6-7 vitet e fundit, q\u00eb nga v. 2017 borxhin e tyre e ka paguar gjoja qeveria e Kosov\u00ebs. E sakt\u00eb kjo si detaj teknik, por n\u00ebse dihet se qeveria p\u00ebr t&#8217;paguar &#8220;di\u00e7&#8221; sh\u00ebrbehet kryesisht me parat\u00eb e taksapaguesve, me parat\u00eb e qytetar\u00ebve, at\u00ebher\u00eb dmth. prap\u00eb i bie se p\u00ebr 25 vjet energjin\u00eb elektrike t\u00eb serb\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs e kan\u00eb paguar &#8220;kryesisht&#8221; shqiptar\u00ebt.<\/p>\n<p>Andaj desha di\u00e7 si &#8220;krahasim&#8221;, sepse lajmi duhet kuptuar drejt dhe nga evropian\u00ebt, pra me shpres\u00ebn se &#8220;krahasimi&#8221; do kontribuonte sadopak n\u00eb zbutjen e \u00e7udis\u00eb. P\u00ebr hir t\u00eb krahasimit, le t&#8217;ia fillojm\u00eb duke e cekur se 4 komunat e veriut t\u00eb Kosov\u00ebs (Mitrovic\u00eb e V, Leposaviq, Zve\u00e7an dhe Zubin Potok) i kan\u00eb rreth 42.000 ~ 45.000 banor\u00eb. Imagjinoje tani kantonin e Ticinos s\u00eb Zvicr\u00ebs, nj\u00ebrin nga 26 kantonet e konfederat\u00ebs zvicerane. Kantoni ndahet n\u00eb 8 rrethe dhe tutje n\u00eb 126 &#8220;komuna&#8221;. Komunat atje quhen pothuaj ngjash\u00ebm si n\u00eb shqip &#8220;comuni&#8221;, k\u00ebto grupohen n\u00eb qarqet (circoli), tutje k\u00ebto jan\u00eb pjes\u00eb t\u00eb distrikteve (distretti) apo t\u00eb rretheve&#8230; bukur, sa u p\u00ebrket termave.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo (duke i patur nd\u00ebrmend faturat elektrike, faturat e borxhit elektrik) q\u00eb t\u00eb arrihet demografia pakashum\u00eb e nj\u00ebjt\u00eb, komunat e Kosov\u00ebs nuk duhet krahasuar me &#8220;komunat&#8221; e Ticinos. Por duhet krahasuar me &#8220;rrethet, distriktet&#8221; e atjeshme (pasi n\u00eb Ticino dhe 1 fshat me 70, me 130, me 200 banor\u00eb \u00ebsht\u00eb &#8220;comuni&#8221;). N\u00ebse t&#8217;i b\u00ebnim bashk\u00eb 4 distriktet veriore t\u00eb Ticinos (Vallemaggia, Leventina, Blenio, Riviera) do kishim p\u00ebraf\u00ebrsisht ~ 32.000 banor\u00eb, nd\u00ebrsa Bellinzona e vetme si distrikt i ka rreth ~ 43.000 banor\u00eb. Pra me demografin\u00eb e 4 komunave t\u00eb veriut t\u00eb Kosov\u00ebs m\u00eb bukur p\u00ebrafrohet Bellinzona e Ticinos, si 1 distrikt i vet\u00ebm.<\/p>\n<p>Ose dhe, meq\u00eb thjesht n\u00eb funksion t\u00eb &#8220;krahasimit&#8221;, mund ta &#8220;zvog\u00eblojm\u00eb&#8221; demografin\u00eb e 4 komunave e veriut t\u00eb Kosov\u00ebs, ta reduktojm\u00eb n\u00eb ~32.000 banor\u00eb (shembulli thjesht si shembull, s&#8217;prish gj\u00eb pun\u00eb, sa m\u00eb af\u00ebr sakt\u00ebsis\u00eb shembullore dhe ia vlen). Tani imagjinoje furnizimin me energji elektrike t\u00eb rretheve zvicerane Vallemaggia, Leventina, Blenio, Riviera p\u00ebr 25 vjet, banor\u00ebt atje qofshin italian\u00eb a kroat\u00eb s&#8217;e kan\u00eb paguar asnj\u00eb cent, jan\u00eb k\u00ebnaqur me elektrikat \u00e7yl p\u00ebr 25 vjet me radh\u00eb.<\/p>\n<p>Po, po&#8230; tani s&#8217;jam duke fshehur gj\u00eb, lajmin kosovar jam duke u munduar ta konvertoj n\u00eb &#8220;lajm zviceran, n\u00eb lajm evropian&#8221;. Sepse lajmet e Kosov\u00ebs jan\u00eb dhe t\u00eb Evrop\u00ebs, sepse kosovar\u00ebt mund t&#8217;ishin n\u00eb EU q\u00ebmoti, sepse dhe ata jan\u00eb evropian\u00eb, sa t\u00eb &#8220;rinj&#8221; duke u marr\u00eb me shtet-m\u00ebk\u00ebmbjen dhe me konsolidimin politik, nj\u00ebkoh\u00ebsisht jan\u00eb dhe evropian\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, n\u00ebse deri sot s&#8217;ishin zyrtarisht n\u00eb EU, nes\u00ebr do jen\u00eb dhe ata.<\/p>\n<p>Imagjinoji tani &#8220;lajmet&#8221; e Zvicr\u00ebs, imagjinoji qeveritar\u00ebt konfederal atje n\u00eb Bern\u00eb, a ku jan\u00eb&#8230; do ishin &#8220;\u00e7mendur&#8221; q\u00ebmoti nga absurdi. S&#8217;do arrinin kurr\u00eb ta kuptonin, vall\u00eb si mund t&#8217;jet\u00eb e &#8220;mundur&#8221;, do e kapnin kok\u00ebn me duart&#8230; do \u00e7uditeshin! P\u00ebr 25 vjet Vallemaggia, Leventina, Blenio, Riviera&#8230; s&#8217;e kan\u00eb paguar energjin\u00eb. Imagjinoje n\u00ebse t&#8217;na ishte fakt p\u00ebrnj\u00ebmend, realistik &#8211; 25 vjet t&#8217;mos i paguash elektrikat n\u00eb Zvic\u00ebr : )<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu, Ars Poetica, M 2024 [ ngjitur: di\u00e7 si foto-montazh, via Gettyimages, duke aluaduar n\u00eb &#8220;garimin&#8221; surreal t\u00eb lajmeve, n\u00eb vrapin p\u00ebr buj\u00eb e pompozitet &#8211; nganj\u00ebher\u00eb nj\u00eb elefant i ububush\u00ebm ua kalon dhe vet\u00eb &#8220;kampion\u00ebve&#8221; si lajme serioze&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=14532\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-14532","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14532","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14532"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14532\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14532"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}