{"id":15377,"date":"2024-08-12T10:04:49","date_gmt":"2024-08-12T09:04:49","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=15377"},"modified":"2024-08-18T19:06:28","modified_gmt":"2024-08-18T18:06:28","slug":"okudagramet-e-star-trek-dhe-sot-iphonat-e-thjeshte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=15377","title":{"rendered":"&#8220;Okudagramet&#8221; e Star Trek, dhe sot iPhonat e &#8220;thjesht\u00eb&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><em>(s. guraziu &#8211; ars poetica, g 2024 &#8211; koment)<\/em><\/p>\n<p>(&#8230;<strong>&#8220;e panjohura \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb p\u00ebrcakton ekzistenc\u00ebn e njeriut, njer\u00ebzit jan\u00eb vazhdimisht n\u00eb k\u00ebrkim, jo \u200b\u200bvet\u00ebm t\u00eb p\u00ebrgjigjeve rreth pyetjeve t\u00eb tyre, por dhe n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb pyetjeve t\u00eb reja&#8221; &#8211; gjoja th\u00ebnie e Benjamin Sisko, personazh imagjinar i Star Trek, duke e p\u00ebrshkruar specien e njeriut, dmth. padyshim duke ua sqaruar alien\u00ebve natyr\u00ebn njer\u00ebzore<\/strong>&#8230; )<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/arspo_okudagramet_e_okuda_dhe_iphone_me_butona_lcars2.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-15378\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/arspo_okudagramet_e_okuda_dhe_iphone_me_butona_lcars2.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1018\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/arspo_okudagramet_e_okuda_dhe_iphone_me_butona_lcars2.jpg 1600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/arspo_okudagramet_e_okuda_dhe_iphone_me_butona_lcars2-300x191.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/arspo_okudagramet_e_okuda_dhe_iphone_me_butona_lcars2-1024x652.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/arspo_okudagramet_e_okuda_dhe_iphone_me_butona_lcars2-768x489.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/arspo_okudagramet_e_okuda_dhe_iphone_me_butona_lcars2-1536x977.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/a><\/p>\n<p>***<br \/>\nShikuar nga aspekti i &#8220;dizajnit&#8221;, n\u00ebse analizohen idet\u00eb pararend\u00ebse dhe vazhdim\u00ebsia (dmth. e m\u00ebpastajme, &#8220;tradicionale&#8221;), sipas meje dalin n\u00eb pah ca detaje mjaft interesante &#8211; mbase detaje n\u00eb dukje t\u00eb &#8220;padukshme&#8221;, mir\u00ebpo sapo t&#8217;i kemi pikasur thuase ia fillojn\u00eb dhe duken &#8220;interesante&#8221; : )<\/p>\n<p>Bie fjala, sipas meje iPhone (mobilofoni i Apple, produkt i avancuar i s\u00eb tashm\u00ebs realistike) duket 1 &#8220;milion&#8221; her\u00eb m\u00eb i avancuar sesa &#8220;Tricorderi&#8221; i Star Trek-ut imagjinar. I cili, kuptohet, qe supozuar i super-avancuar, meq\u00eb ngjarjet e imagjinat\u00ebs s\u00eb Star Trek ndodhin diku nga shek. 22 e deri tek shek. 32.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo, p\u00ebr \u00e7udi skematika vizuale e iPhone (butonat e thjesht t\u00eb iPhone) sikur jan\u00eb 1 &#8220;milion her\u00eb m\u00eb t\u00eb prapangelur&#8221; sesa bie fjala &#8220;okudagramet&#8221; e Star Trek.<br \/>\nVall\u00eb si \u00ebsht\u00eb e mundur pra kjo &#8220;\u00e7udi&#8221;, kjo mosp\u00ebrputhje, pse nj\u00eb e till\u00eb mosp\u00ebrputhje me parapritjet : ) Madje sikur mund t\u00eb thuhet q\u00eb iPhone s&#8217;ka fare ndonj\u00eb &#8220;nd\u00ebrfaqe grafike&#8221;, por thjesht ca butona si &#8220;katror\u00eb pa k\u00ebnde&#8221;. Thuase p\u00ebrkryeshm\u00ebria e iPhone fuqizohet, realizohet pik\u00ebrisht sepse s&#8217;ka fare &#8220;dizajn&#8221;.<\/p>\n<p>Thjesht nj\u00eb kat\u00ebrk\u00ebnd\u00ebsh, thuase nj\u00ebsoj si ato &#8220;monolitet misterioze&#8221; t\u00eb Stanley Cubrick, q\u00eb paduksh\u00ebm fluturojn\u00eb, shfaqen sa n\u00eb Tok\u00eb, sa n\u00eb H\u00ebn\u00eb sa n\u00eb orbitat diku t\u00eb h\u00ebn\u00ebs Europa (n\u00eb rregull, si sakt\u00ebsi duhet p\u00ebrmendur sa Cubrick sa Arthur Clarke, pasi ishte paralelisht nga t\u00eb dy, por un\u00eb thjesht m\u00eb leht\u00eb ia them &#8220;Cubrick&#8221;).<br \/>\nNj\u00ebher\u00eb pata shkruar diku si koment se &#8220;iPad-at&#8221; (ose produktet e Apple) ndoshta thjesht jan\u00eb &#8220;kopje t\u00eb Pad-it&#8221; t\u00eb S. Cubrick (e pata quajtur si shaka &#8220;Cub-Pad&#8221;, pra nga filmi 2001-Odiseja Hap\u00ebsinore, 1968).<\/p>\n<p>Ajo \u00e7far\u00eb po aludoja at\u00ebbot\u00eb ishte se, edhe Cubrick e po ashtu edhe Apple e qart\u00eb se qen\u00eb ndikuar nga filozofia e dizajnit &#8220;Bauhaus&#8221;. N\u00ebse thjesht\u00ebsohet deri n\u00eb &#8220;thelb&#8221;, mund t\u00eb thuhet se dhe Cubrick e edhe Steve Jobs, q\u00eb t\u00eb dy po e kopjonin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn bukuri, t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dizajn-filozofi, ishin duke i ndjekur thjesht &#8220;kushtet e modernizmit&#8221;, paradefinuar q\u00ebmoti nga &#8220;Bauhaus&#8221;.<\/p>\n<p>T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn, absolutisht, do e b\u00ebnte dhe Star Trek, s&#8217;kishte asgj\u00eb t\u00eb &#8220;re&#8221;, anise Star Trek mbase do ishte m\u00eb &#8220;von\u00eb se Odiseada&#8221; e Cubrick, dhe shum\u00eb m\u00eb &#8220;her\u00ebt&#8221;, me dekada m\u00eb her\u00ebt, se shijet e Steve Jobs.<\/p>\n<p>Aparatet moderne kompjuterike t\u00eb dor\u00ebs, t\u00eb ashtuquajtur &#8220;tableta&#8221; (si PlayBook, iPad, Nexus 7, Amazon Fire etj.) jan\u00eb krahasuar me PADD-in fiksional t\u00eb Star Trek (PADD &#8211; shkurtes\u00eb, Personal Access Display Device). Mir\u00ebpo nj\u00ebsoj mund t\u00eb krahasoheshin dhe me Pad-at e Cubrick, akoma m\u00eb af\u00ebr &#8220;origjinalitetit&#8221;.<br \/>\nN\u00eb universin e Star Trek, skematika vizuale &#8220;LCARS&#8221; qe p\u00ebrdorur shpesh dhe p\u00ebr kompjuterat e dor\u00ebs t\u00eb ashtuquajtur &#8220;PADD&#8221;.<\/p>\n<p>Skematika-nd\u00ebrfaqja grafike e ashtuquajtur &#8220;LCARS&#8221; qe dizajnuar ose krijuar nga Michael Okuda. Kjo pamje e minimalizuar grafike qe krijuar p\u00ebr t&#8217;ofruar p\u00ebrshtypjen se teknologjia tashm\u00eb ishte shum\u00eb m\u00eb e avancuar (sesa dikur n\u00eb serit\u00eb origjinale t\u00eb Star Trek).<br \/>\nSi homazh p\u00ebr krijuesin, dizajnerin, p\u00ebr ideatorin Okuda, ky stil vizual nd\u00ebr fansat e Star Trek do b\u00ebhej i njohur si &#8220;okudagrame-t&#8221;.<\/p>\n<p>N\u00eb universin imagjinar t\u00eb Star Trek, skematika grafike LCARS (shkurtes\u00eb kjo p\u00ebr Library Computer Access-Retrieval System) \u00ebsht\u00eb gjoja nj\u00eb sistem operativ kompjuterik. Skematika e GUI (prap\u00eb shkurtes\u00eb, Graphical User Interface &#8211; nuk di n\u00ebse &#8220;graphical interface&#8221; do b\u00ebnte t\u00eb thuhej n\u00eb Shqip si &#8220;nd\u00ebrfaqe grafike&#8221;, n\u00ebse po bukur : ) e sistemit kompjuterik imagjinar &#8220;LCARS&#8221; do p\u00ebrdorej gjoja n\u00eb disa prej anijeve t\u00eb Starfleet.<\/p>\n<p>Kjo e fundit, termi &#8220;Starfleet&#8221; b\u00ebn t\u00eb p\u00ebrdoret shkurt p\u00ebr &#8220;United Federation of Planets Starfleet&#8221;, pasi n\u00eb Star Trek dihet, jo t\u00eb gjitha&#8230; por planetet dhe sistemet jan\u00eb t\u00eb &#8220;federalizuara&#8221;, e kan\u00eb nj\u00eb komand\u00eb t\u00eb &#8220;centralizuar&#8221; p\u00ebr flot\u00ebn yjore &#8211; flot\u00eb e maaadhe, imagjinat\u00eb e paskajshme, sa e sa planetet, sa e sa speciet, sa e sa bot\u00ebt e universit&#8230; por ja q\u00eb n\u00ebn 1 Admiralitet.<\/p>\n<p>Anise jo t\u00eb gjitha, e cek\u00ebm dhe k\u00ebt\u00eb, patjet\u00ebr se ka dhe specie armiq\u00ebsore, universi ka dhe bot\u00eb q\u00eb nuk &#8220;n\u00ebnshtrohen&#8221;, s&#8217;i durojn\u00eb t\u00eb gjitha qeniet diktatet e tok\u00ebsor\u00ebve, s&#8217;i detyron dot alien\u00ebt ambicioz\u00eb po aq sa dhe njeriu vet\u00eb, ata prore t\u00eb rreziksh\u00ebm dhe e cenojn\u00eb paqen aneskaj kuadranteve galaktike : )<br \/>\n&#8220;&#8230; gj\u00ebja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t&#8217;kuptuar lidhur me njer\u00ebzit (me specien humanoide) &#8211; e panjohura \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb p\u00ebrcakton ekzistenc\u00ebn e njeriut, njer\u00ebzit jan\u00eb vazhdimisht n\u00eb k\u00ebrkim, jo \u200b\u200bvet\u00ebm t\u00eb p\u00ebrgjigjeve rreth pyetjeve t\u00eb tyre, por dhe n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb pyetjeve t\u00eb reja&#8221; &#8211; gjoja k\u00ebshtu pati th\u00ebn\u00eb Benjamin Lafayette Sisko, duke e p\u00ebrshkruar specien e njeriut (dmth. padyshim duke ua sqaruar alien\u00ebve natyr\u00ebn njer\u00ebzore).<\/p>\n<p>Thjesht thuase po doja ta &#8220;theksoj se pajtohem&#8221;, m\u00eb duket fort e sakt\u00eb. Nuk di sa mund ta ken\u00eb &#8220;kuptuar&#8221; alien\u00ebt por mua si njeri m\u00eb ting\u00ebllon mjaft e p\u00ebraf\u00ebrt : )<br \/>\nP\u00ebrndryshe Sisko ishte personazh i famsh\u00ebm imagjinar (i portretizuar nga aktori Avery Brooks), lexova se paska qen\u00eb personazhi kryesor i TV-serialit &#8220;Star Trek: Deep Space Nine&#8221;, Sisko ishte nj\u00eb oficer i Starfleet (dmth. si\u00e7 sqaruam, United Federation of Planets Starfleet) i njohur p\u00ebr detyr\u00ebn e tij komanduese 7-vje\u00e7are n\u00eb stacionin kozmik &#8220;Deep Space 9&#8221;, diku theeeeell\u00eb n\u00eb sektorin Bajor, t\u00eb imagjinat\u00ebs s\u00eb Star Trek, aq thell\u00eb n\u00eb univers sa k\u00ebmba e njeriut s&#8217;pati shkelur kurr\u00eb deri &#8220;at\u00ebher\u00eb&#8221;, madje as me mendjen, me imagjinat\u00ebn, sa p\u00ebr realisht hi\u00e7 se hi\u00e7 : )<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(s. guraziu &#8211; ars poetica, g 2024 &#8211; koment) (&#8230;&#8220;e panjohura \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb p\u00ebrcakton ekzistenc\u00ebn e njeriut, njer\u00ebzit jan\u00eb vazhdimisht n\u00eb k\u00ebrkim, jo \u200b\u200bvet\u00ebm t\u00eb p\u00ebrgjigjeve rreth pyetjeve t\u00eb tyre, por dhe n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb pyetjeve t\u00eb reja&#8221; &#8211;&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=15377\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-15377","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-modern"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15377"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15377\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}