{"id":165,"date":"2018-12-08T20:20:34","date_gmt":"2018-12-08T20:20:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=165"},"modified":"2024-08-24T15:51:35","modified_gmt":"2024-08-24T14:51:35","slug":"erosi-si-dimension-i-substanciales-ne-art","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=165","title":{"rendered":"Erosi, si dimension i substanciales n\u00eb Art!"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;<strong>Eroticizmi nuk varet vet\u00ebm nga morali seksual i individit, por dhe nga koha e kultura e mjedisit ku ai jeton.<\/strong>&#8221; &#8211; H. de Balzac<\/p>\n<p>&#8230;derisa duke lexuar di\u00e7 nga impresionet n\u00eb faqet e piktorit Gazmend Freitag (i cili jeton e punon n\u00eb Linz t\u00eb Austris\u00eb), nj\u00eb th\u00ebnie e H. de Balzac, e zgjedhur nga Ursula Pfeiffer, e cila i kishte hedhur n\u00eb let\u00ebr disa fjal\u00eb rreth pikturave t\u00eb tij, m&#8217;u duk fort e q\u00eblluar si th\u00ebnie p\u00ebr ta rrumbullak\u00ebsuar gjith\u00eb iden\u00eb. Sipas meje fort e q\u00eblluar p\u00ebrzgjedhja e znj. Ursula Pfeiffer, sa p\u00ebr men\u00e7urin\u00eb e t\u00eb madhit Balzac s&#8217;do koment, dihet.<\/p>\n<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, N 2018 (Koment &#8211; pak fjal\u00eb rreth artit t\u00eb Gazmend Freitag)<\/em><\/p>\n<p>Erosi b\u00ebn t\u00eb anashkalohet, arti mund t\u00eb censurohet, t\u00eb gjymtohet&#8230; por Erosi s&#8217;mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet nga arti i mir\u00ebfillt\u00eb. Sipas babaxhanit t\u00eb artit modern, t\u00eb quajtur Picasso &#8220;i gjith\u00eb arti s&#8217;\u00ebsht\u00eb di\u00e7 tjet\u00ebr por erotiz\u00ebm&#8221;. P\u00ebr Picasso-n pra ishte fort e qart\u00eb, aq sa pothuaj pak\u00ebz i qen\u00eb mjegulluar syt\u00eb nga &#8220;qart\u00ebsia&#8221; : )<br \/>\nPor jo vet\u00ebm piktor\u00ebt, edhe poet\u00ebt, shkrimtar\u00ebt, t\u00eb gjith\u00eb krijuesit, artist\u00ebt e t\u00eb gjitha zhanreve&#8230; e kan\u00eb t\u00eb &#8220;qart\u00eb&#8221;. Gertrude Stein pati th\u00ebn\u00eb se &#8220;let\u00ebrsia (kreative) q\u00eb e shp\u00ebrfill seksualitetin, nuk \u00ebsht\u00eb ose s&#8217;mund t\u00eb jet\u00eb let\u00ebrsi bind\u00ebse. Se mos vet\u00ebm ajo, ama mbase mjafton, q\u00eb komenti yn\u00eb t&#8217;mos na zgjatet si &#8220;muri kinez&#8221; duke renditur shembuj.<\/p>\n<p>Gjithsesi, se Erosi \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nga dimensionet thelb\u00ebsore t\u00eb artit, padyshim kjo dihet q\u00eb nga kur njeriu i pati hedhur hapat e par\u00eb n\u00eb fushat artistike (e them k\u00ebt\u00eb nganj\u00ebher\u00eb si shaka). N\u00eb fakt, ndoshta akoma m\u00eb her\u00ebt&#8230; N\u00eb mitologjin\u00eb greke Erosi ishte zot i dashuris\u00eb, i ndjeshm\u00ebris\u00eb, i joshjes dhe i d\u00ebshir\u00ebs seksuale, vet\u00eb emri &#8220;eros&#8221; do t\u00eb thot\u00eb &#8220;d\u00ebshir\u00eb&#8221;. Ishte nj\u00eb nga per\u00ebndit\u00eb q\u00eb p\u00ebrshfaqet e p\u00ebrshkruhet me flatra (si\u00e7 i kan\u00eb dhe engj\u00ebjt). Homologu romak i Erosit ishte Kupidoni (edhe ky nj\u00ebjt\u00eb, &#8220;d\u00ebshira&#8221;). Disa versione t\u00eb miteve thon\u00eb se Erosi ishte nj\u00eb nga per\u00ebndit\u00eb zanafillore, fillestare, e q\u00eb dmth. fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr per\u00ebndit\u00eb dhe per\u00ebndeshat e para t\u00eb lindura nga asgj\u00ebja e Kaosit. N\u00eb ndonj\u00eb version tjet\u00ebr mitologjik thuhet se Erosi ishte i biri i Af\u00ebrdit\u00ebs, pra i vet\u00eb per\u00ebndesh\u00ebs s\u00eb Dashuris\u00eb. Vet\u00eb dashuria dhe d\u00ebshira pra e kan\u00eb zanafill\u00ebn q\u00eb nga parakoha e &#8220;hyjnor\u00ebve&#8221; kaotik\u00eb.<\/p>\n<p>Charles Baudelaire, poeti i famsh\u00ebm i &#8220;Lulet e s\u00eb Keqes&#8221;, derisa n\u00eb krijimtarin\u00eb poetike na ishte aq i &#8220;qart\u00eb&#8221;, si kritik arti teorikisht sikur pati vajtur paksa m\u00eb &#8220;rrotull&#8221; duke th\u00ebn\u00eb &#8220;seksualiteti \u00ebsht\u00eb lirizmi i masave&#8221;. N\u00eb rregull, &#8220;retorika&#8221; kritikologjike dhe i kishte hije atij t\u00eb m\u00ebrrolurit Baudelaire.<br \/>\nSipas Rosemary Lloyd (Cambridge Companion to Baudelaire, 2005) poezit\u00eb e tij &#8220;Parfumi Ekzotik&#8221;, &#8220;Serpenti vall\u00ebzues&#8221;, &#8220;Ballkoni&#8221;, &#8220;Flok\u00ebt&#8221; etj. etj. i kushtoheshin muzes &#8220;fatale&#8221;, t\u00eb famshmes &#8220;Venera e Zez\u00eb&#8221; (Venus Noire), Jeanne Duval. P\u00ebr 20 vjet Duval ishte muza dhe dashnorja e tij. Baudelaire e pati quajtur &#8220;dashnore mbi dashnoret&#8221;. Besohet se Duval p\u00ebr Baudelaire simbolizonte bukurin\u00eb e skajshme, bukurin\u00eb &#8220;fatale&#8221;, seksualitetin e rreziksh\u00ebm. T\u00eb dy ishin duke vuajtur r\u00ebnd\u00eb nga sifilizi, Baudelaire vdiq nga sifilizi, ashtu sikur dhe ajo.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>[ n\u00eb Wikiart \/ Org ka mbi 160 piktura, skica e portrete t\u00eb G. Freitag, mbi 25 sosh jan\u00eb &#8220;nu&#8221;, nudistike ]<br \/>\n<a href=\"https:\/\/www.wikiart.org\/en\/gazmend-freitag\/all-works\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Gazmend Freitag &#8211; Wikiart<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Eroticizmi nuk varet vet\u00ebm nga morali seksual i individit, por dhe nga koha e kultura e mjedisit ku ai jeton.&#8221; &#8211; H. de Balzac &#8230;derisa duke lexuar di\u00e7 nga impresionet n\u00eb faqet e piktorit Gazmend Freitag (i cili jeton e&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=165\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-165","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=165"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/165\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}