{"id":16782,"date":"2024-11-25T12:38:05","date_gmt":"2024-11-25T11:38:05","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=16782"},"modified":"2024-11-25T16:39:34","modified_gmt":"2024-11-25T15:39:34","slug":"cudirat-e-historise-clirimtaret-e-shqiptareve-dhe-pro-fashizmi-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=16782","title":{"rendered":"\u00c7udirat e historis\u00eb &#8211; &#8220;\u00e7lirimtar\u00ebt&#8221; e shqiptar\u00ebve, dhe pro-fashizmi! (Foto)"},"content":{"rendered":"<p><em>(s. guraziu &#8211; ars poetica, n 2024)<\/em><\/p>\n<p>Foto mjaft e &#8220;\u00e7uditshme&#8221; sa i p\u00ebrket historis\u00eb shqiptare, padyshim subjekti fotografik na i sugjeron pro-fashist\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb koh\u00ebs, e qart\u00eb se foto e b\u00ebr\u00eb nga fashist\u00ebt italian\u00eb, meq\u00eb posht\u00eb fare n\u00eb skaj nga ana majtas shihet &#8220;Luce&#8221;, e q\u00eb fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr Istituto Luce, &#8220;Instituti i Drit\u00ebs&#8221; (Luce di\u00e7 si akronim i L&#8217;Unione Cinematografica Educativa &#8211; Unioni i Kinematografis\u00eb Edukative) qe krijuar n\u00eb v. 1924 gjat\u00eb epok\u00ebs fashiste, do b\u00ebhej institut i famsh\u00ebm, nj\u00eb mjet i fuqish\u00ebm propagandistik i regjimit fashist t\u00eb Musolinit.<\/p>\n<p>Italian\u00ebt thon\u00eb se fondi fotografik i &#8220;LUCE&#8221; me 6772 foto t\u00eb kataloguara, dokumenton gj\u00ebra q\u00eb kan\u00eb t\u2019b\u00ebjn\u00eb me zogist\u00ebt e monarkist\u00ebt, me fashist\u00ebt shqiptar\u00eb, me nd\u00ebrtimin e Tiran\u00ebs nga italian\u00ebt, fotot e arkivit kan\u00eb t\u2019b\u00ebjn\u00eb me infrastruktur\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb, me eksploatimin e naft\u00ebs, me eksploatimin e fuqis\u00eb pun\u00ebtore dhe t\u00eb pasurive natyrore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga industria fashiste, arkivi ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me politikat e jashtme t\u00eb regjimit fashist italian, nga Tetori 1939 deri n\u00eb Qershor 1943\u2026<\/p>\n<p>Parulla majtas na flet se &#8220;shqiptar\u00ebt Du\u00e7en dhe Hitlerin i shihnin si \u00e7lirimtar\u00eb, se e prisnin \u00e7lirimin e vendeve t\u00eb tyre t\u00eb rob\u00ebruara prej Duce-s dhe Hitlerit&#8221; &#8211; mjaft e \u00e7uditshme si &#8220;pritje&#8221; p\u00ebr \u00e7lirim, nd\u00ebrsa parulla djathtas e konfirmon d\u00ebshir\u00ebn e shqiptar\u00ebve q\u00eb Kosova dhe \u00c7am\u00ebria t\u00eb jen\u00eb t\u00eb tyre. Po b\u00ebhet pothuaj 1 shekull dhe thuase historia ka vajtur 1 milion her\u00eb akoma m\u00eb &#8220;\u00e7uditsh\u00ebm&#8221; se \u00e7&#8217;ta ken\u00eb marr\u00eb me mend shqiptar\u00ebt e mitingut n\u00eb foto.<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/arspo_kosova_dhe_cameria_jane_tonat_hres.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/arspo_kosova_dhe_cameria_jane_tonat_hres.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"860\" class=\"alignnone size-full wp-image-16783\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/arspo_kosova_dhe_cameria_jane_tonat_hres.jpg 1280w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/arspo_kosova_dhe_cameria_jane_tonat_hres-300x202.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/arspo_kosova_dhe_cameria_jane_tonat_hres-1024x688.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/arspo_kosova_dhe_cameria_jane_tonat_hres-768x516.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/a><\/p>\n<p>***<br \/>\nDy vite para pushtimit italian t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, 1939, Galeazzo Ciano (vet\u00eb dh\u00ebndrri i Musolinit) qe em\u00ebruar &#8220;Qytetar Nderi&#8221; i Tiran\u00ebs. Si njoh\u00ebs i \u201cpolitikave t\u00eb jashtme\u201d, n\u00eb hap me p\u00ebrspektiv\u00ebn italiane e koh\u00ebs, duke folur p\u00ebr pretendimet e Shqip\u00ebris\u00eb ndaj Kosov\u00ebs, si t\u00eb vlefshme p\u00ebr objektivat e Italis\u00eb, n\u00eb ditarin e vet Ciano pati shkruar:<br \/>\n\u201cKosovar\u00ebt jan\u00eb 850.000 shqiptar\u00eb, t\u00eb fort\u00eb me trup e t\u00eb fort\u00eb n\u00eb shpirt, dhe entuziast\u00eb p\u00ebr iden\u00eb e nj\u00eb bashkimi me Atdheun. Me sa duket, serb\u00ebt jan\u00eb t\u00eb tmerruar prej tyre. Sot duhet\u2026 \u2018kloroformuar\u2019 jugosllav\u00ebt. Por m\u00eb von\u00eb duhet miratuar nj\u00eb politik\u00eb me interes t\u00eb thell\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb. Kjo do t\u2019ndihmoj\u00eb p\u00ebr t\u2019mbajtur gjall\u00eb n\u00eb Ballkan nj\u00eb problem irredentist i cili do ta polarizoj\u00eb v\u00ebmendjen e vet\u00eb shqiptar\u00ebve dhe do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb \u2018thik\u00eb n\u00eb shpin\u00eb\u2019 t\u00eb Jugosllavis\u00eb\u2026 \u201d [ D. Zolo \u2013 \u201cInvoking humanity: war, law, and global order\u201d \u2013 London, NY, 2002 ]<\/p>\n<p>***<br \/>\nGaleazzo Ciano (1903-1944) sh\u00ebrbeu si Minist\u00ebr i Jasht\u00ebm nga v. 1936 deri 1943, gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe shihej si pasardh\u00ebsi m\u00eb i mundsh\u00ebm i Musolinit, pa\u00e7ka se realisht historia tutje do \u201cshpalosej\u201d ndryshe. N\u00eb v. 1937 Ciano qe em\u00ebruar \u201cQytetar Nderi\u201d i Tiran\u00ebs.<br \/>\nIshte 27 vje\u00e7 kur n\u00eb v. 1930 u martua me vajz\u00ebn e Musolinit (Edda Mussolini). Menj\u00ebher\u00eb pas martes\u00ebs Ciano do nisej p\u00ebr n\u00eb Shanghai, n\u00eb sh\u00ebrbim si Konsull. Pas kthimit n\u00eb v. 1935, n\u00eb qeverin\u00eb e Musolinit u b\u00eb Minist\u00ebr i Shtypit dhe Propagand\u00ebs. Ciano do ishte vullnetar (si komandant i skuadriljes bombarduese) gjat\u00eb pushtimit t\u00eb Etiopis\u00eb (1935-36). Madje i mori dy medalje trim\u00ebrie dhe arriti grad\u00ebn e kapitenit. Pas kthimit nga lufta n\u00eb v. 1936, i trumpetuar nga propaganda fashiste si \u201chero\u201d, nga Musolini u em\u00ebrua (Z\u00ebvend\u00ebs)Minist\u00ebr i Jasht\u00ebm.<\/p>\n<p>Pak koh\u00eb pas em\u00ebrimit t\u00eb tij, Ciano filloi t\u00eb mbante nj\u00eb ditar (\u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur si burim referencial nga disa historian\u00eb), do e mir\u00ebmbante deri n\u00eb v. 1943. Disa pjes\u00eb t\u00eb ditarit qen\u00eb botuar n\u00eb v. 1946 (i plot\u00eb qe botuar n\u00eb v. 2002), dhe n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjera bie fjala gjat\u00eb Tribunalit t\u00eb Nurembergut, shkrimet e tij nga prokuroria qen\u00eb p\u00ebrdorur si d\u00ebshmi thelb\u00ebsore juridike kund\u00ebr Ministrit t\u00eb Jasht\u00ebm t\u00eb Hitlerit, von Ribbentrop.<\/p>\n<p>Meq\u00eb puna e luft\u00ebs p\u00ebr aleanc\u00ebn e nazi-fashist\u00ebve s\u2019pati vajtur dhe aq mbar\u00eb, pas nj\u00eb serie humbjesh nd\u00ebr frontet, Ciano filloi me presionin p\u00ebr largimin e Italis\u00eb nga lufta, si rezultat do shkarkohej nga posti, n\u00eb turbullir\u00ebn politike t\u00eb koh\u00ebs (ashtu me presionin e anti-luft\u00ebs kund\u00ebr Musolinit, natyrisht Ciano s\u2019ishte i \u201cpafajsh\u00ebm\u201d, k\u00ebshtu q\u00eb) n\u00eb v. 1943 me gruan dhe f\u00ebmij\u00ebt do ikte n\u00eb Gjermani, por as nga gestapo-ja s\u2019do ishte i mir\u00ebpritur, nazist\u00ebt e arrestuan dhe ia dor\u00ebzuan tashm\u00eb administrat\u00ebs s\u00eb re t\u00eb Musolinit, n\u00ebn presionin gjerman dhe t\u00eb fashist\u00ebve italian\u00eb, Musolini e burgosi n\u00ebn akuzat p\u00ebr tradhti. Pas gjyqit dhe d\u00ebnimit (thuase gjykim i inskenuar sa \u201cp\u00ebr sy e faqe\u201d t\u00eb publikut), p\u00ebrfundimisht Musolini e urdh\u00ebroi vdekjen e dh\u00ebndrrit t\u00eb vet \u201ckryene\u00e7\u201d, n\u00eb Janar 1944 Ciano do ekzekutohej nga skuadra pushkatuese\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(s. guraziu &#8211; ars poetica, n 2024) Foto mjaft e &#8220;\u00e7uditshme&#8221; sa i p\u00ebrket historis\u00eb shqiptare, padyshim subjekti fotografik na i sugjeron pro-fashist\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb koh\u00ebs, e qart\u00eb se foto e b\u00ebr\u00eb nga fashist\u00ebt italian\u00eb, meq\u00eb posht\u00eb fare n\u00eb skaj&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=16782\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-16782","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16782"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16782\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}