{"id":16979,"date":"2025-03-04T18:34:46","date_gmt":"2025-03-04T17:34:46","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=16979"},"modified":"2025-03-04T18:34:46","modified_gmt":"2025-03-04T17:34:46","slug":"per-ai-dhe-kuantum-teknologjite-kinezet-hap-me-hap-me-amerikanet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=16979","title":{"rendered":"P\u00ebr AI dhe kuantum-teknologjit\u00eb, kinez\u00ebt hap m\u00eb hap me amerikan\u00ebt!"},"content":{"rendered":"<p>(senad guraziu &#8211; ars poetica blog, mars 25)<\/p>\n<p>[ grafika ngjitur: kriostat-mbajt\u00ebsi i kuantum-procesorit kinez prej 105 qubits (kubajt &#8211; kuantum bajt) &#8220;Zuchongzhi 3.0&#8221;, tekno-rival i kuantum-procesorit prej 105 qubits t\u00eb Google, &#8220;Willow&#8221; ]<br \/>\n<a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/physics_m_cryostat_holding_the_zuchongzhi_3_processor_opt.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/physics_m_cryostat_holding_the_zuchongzhi_3_processor_opt.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"1010\" class=\"alignnone size-full wp-image-16977\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/physics_m_cryostat_holding_the_zuchongzhi_3_processor_opt.jpg 1280w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/physics_m_cryostat_holding_the_zuchongzhi_3_processor_opt-300x237.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/physics_m_cryostat_holding_the_zuchongzhi_3_processor_opt-1024x808.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/physics_m_cryostat_holding_the_zuchongzhi_3_processor_opt-768x606.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Fakt i Madh (me M t\u00eb Madhe : ) \u00ebsht\u00eb se gjat\u00eb 5-vje\u00e7arit t\u00eb fundit ShBA ka fituar m\u00eb shum\u00eb \u00e7mime Nobel t\u00eb shkenc\u00ebs, se pjesa tjet\u00ebr e bot\u00ebs shkencore s\u00eb bashku. E din\u00eb dhe kinez\u00ebt fort mir\u00eb, e pranojn\u00eb dhe ua heqin kapel\u00ebn amerikan\u00ebve \u00e7do dit\u00eb. N\u00eb v. 2022 ShBA i ka shpenzuar 923 miliard\u00eb $ p\u00ebr k\u00ebrkime dhe zhvillim shkencor. Bravooo amerikan\u00ebve, ta investosh pothuaj 1 trilion $ p\u00ebr avancimin e shkencave dhe t&#8217;i fitosh gjith\u00eb ata Nobela t\u00eb shkencave, af\u00ebrmendsh&#8230; mbar\u00eb intelektin njer\u00ebzor aneskaj bot\u00ebs e b\u00ebn t\u00eb ndihet &#8220;krenar&#8221; (po po, ashtu kolektivisht).<\/p>\n<p>Thash\u00eb k\u00ebshtu, sepse bie fjala n\u00ebse papritur t\u00eb takoheshim me &#8220;alien\u00ebt&#8221; inteligjent\u00eb, me jasht\u00ebtok\u00ebsor\u00ebt super-inteligjent\u00eb, at\u00ebher\u00eb si specie humanoide do lavd\u00ebroheshim dhe do i p\u00ebrdornim t\u00eb gjitha arritjet tona tekno-shkencore p\u00ebr ta d\u00ebshmuar zot\u00ebsin\u00eb ton\u00eb. As politikat (sidomos jo ato t\u00eb Trump), as luftrat s&#8217;do i p\u00ebrmendnim&#8230; as &#8220;eksplozionet&#8221; e Nobelit, por sigurisht do e mbronim krenarin\u00eb e tok\u00ebsor\u00ebve me Nobelat e shkencave : )<\/p>\n<p>Dmth. bravoja p\u00ebr Amerik\u00ebn shkencore \u00ebsht\u00eb 100% e sinqert\u00eb, jasht\u00ebzakonisht meritore, dhe mbar\u00eb njer\u00ebzimi mir\u00ebnjoh\u00ebs. Mir\u00ebpo edhe Kina tani fare af\u00ebr investimeve t\u00eb ShBA, n\u00eb v. 2022 kinez\u00ebt i shpenzuan 812 miliard\u00eb $ p\u00ebr k\u00ebrkime dhe zhvillim shkencor. Dhe natyrisht, p\u00ebr arritjet duhet th\u00ebn\u00eb bravooo Kin\u00ebs, u lumt\u00eb teknolog\u00ebve dhe shkenc\u00ebtar\u00ebve kinez\u00eb, jo vet\u00ebm IA-kinez\u00ebt por dhe kuantum-kinez\u00ebt duke surprizuar : )<\/p>\n<p>Si\u00e7 e dim\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb pakashum\u00eb, dikush m\u00eb pak e dikush m\u00eb tep\u00ebr, gara globale n\u00eb fushat e Inteligjenc\u00ebs Artificiale (IA) prore duke u intensifikuar, ka shum\u00eb pal\u00eb duke konkurruar p\u00ebr ep\u00ebrsi n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor kritik t\u00eb tekno-shkencave. N\u00eb krye t\u00eb k\u00ebsaj gare, q\u00eb nga fillimi dhe gjithmon\u00eb jan\u00eb IA-gjigant\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb, t\u00eb till\u00eb si OpenAI, Google DeepMind, Microsoft, NVIDIA&#8230; dhe plot t\u00eb tjer\u00eb, k\u00ebta dhe e kan\u00eb dominuar prej koh\u00ebsh industrin\u00eb.<\/p>\n<p>Koh\u00ebve t\u00eb fundit nj\u00eb konkurrent n\u00eb zhvillim e sip\u00ebr, Deepseek, hoooop e hodhi hapin e vet gjigantik dhe hyri n\u00eb loj\u00ebn e gjigant\u00ebve, apo n\u00eb gar\u00ebn konkurruese, me mjaft buj\u00eb senzacionale. Duke &#8216;vizatuar&#8217; lloj-lloj pik\u00ebpyetjesh e pik\u00eb\u00e7uitjesh rreth potencialit p\u00ebr ta \u00e7oroditur IA-peizazhin per\u00ebndimor (si\u00e7 njihej prej koh\u00ebsh), apo dhe p\u00ebr ta sfiduar dominimin per\u00ebndimor n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. Deepseek \u00ebsht\u00eb rritur me shpejt\u00ebsi, dhe performancat jan\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse, sipas disa analist\u00ebve fuqia e Deepseek paraqet jo vet\u00ebm sfid\u00eb teknologjike, por dhe aso gjeopolitike dhe etike.<\/p>\n<p>Vet\u00eb s&#8217;jam &#8220;ekspert&#8221; i k\u00ebtyre fushave, mua thjesht m\u00eb interesojn\u00eb &#8220;vijat e trasha&#8221; t\u00eb tekno-avancimeve dhe t\u00eb shkencave (thjesht n\u00eb rrafshin personal, sepse m\u00eb &#8220;duhen p\u00ebr t\u00eb gjykuar drejt&#8221; sa i p\u00ebrket bot\u00ebs, jo p\u00ebr t&#8217;u b\u00ebr\u00eb shkenc\u00ebtar&#8230; or something : ) mir\u00ebpo shum\u00eb ekspert\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit sikur merren me &#8220;pik\u00ebpyetjet e pik\u00eb\u00e7udit\u00ebset&#8221; n\u00ebse Deepseek v\u00ebrtet t&#8217;jet\u00eb di\u00e7 si k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr IA-alternativat komerciale per\u00ebndimore. Sikur m&#8217;\u00ebsht\u00eb krijuar p\u00ebrshtypja se shum\u00eb ekspert\u00eb jan\u00eb duke i vler\u00ebsuar seriozisht p\u00ebrparimet teknologjike kineze, avantazhet strategjike t\u00eb Deepseek si avancime serioze, si dhe kuptohet po ashtu dhe implikimet m\u00eb t\u00eb gjera t\u00eb rritjes kineze sa i p\u00ebrket IA-ekosistemit global.<\/p>\n<p>Nj\u00eb gar\u00eb e ngjashme \u00ebsht\u00eb dhe n\u00eb fushat e kuantikave. Sot, n\u00eb &#8220;Physics Magazine&#8221; lexova dhe p\u00ebr surpriz\u00ebn fringo t\u00eb re kineze, n\u00eb fush\u00ebn e kuantum-procesor\u00ebve, edhe kuantum-kinez\u00ebt e paskan z\u00ebn\u00eb Google&#8230;<\/p>\n<p>N\u00eb Dhjetor 2024 studiuesit pran\u00eb &#8220;Google Quantum AI&#8221; raportuan p\u00ebr kuantum-procesorin superp\u00ebr\u00e7ues prej 105 qubits, t\u00eb njohur si Willow. Tani kinez\u00ebt (Universiteti i Shkenc\u00ebs dhe Teknologjis\u00eb s\u00eb Kin\u00ebs) e kan\u00eb demonstruar kuantum-procesorin e tyre 105-qubits, Zuchongzhi 3.0. T\u00eb dy procesor\u00ebt kan\u00eb performanca t\u00eb ngjashme, dhe flasin p\u00ebr gar\u00ebn qaf\u00eb-m\u00eb-qaf\u00eb t\u00eb dy grupeve, shkruante Barry C. Sanders n\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb &#8220;Physics Magazine&#8221;.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa vet\u00eb David Ehrenstein (Editor i Physics Magazine) shkruante: &#8220;Lajmet kuantike jan\u00eb duke i dominuar titujt tan\u00eb k\u00ebt\u00eb jav\u00eb. Nj\u00eb kompjuter i ri kuantik kinez e rivalizon kuantum-procesorin Willow 105-qubit t\u00eb Google, i cili mori shum\u00eb v\u00ebmendje n\u00eb Dhjetor. Dhe nj\u00eb teknik\u00eb e p\u00ebrdorur m\u00eb par\u00eb p\u00ebr studimin e atomeve t\u00eb &#8220;bllokuar&#8221; zbulon funksionin valor kuantik t\u00eb atomeve t\u00eb &#8220;pa bllokuar&#8221;. Kjo aft\u00ebsi patjet\u00ebr do ta rris\u00eb fuqin\u00eb e simulimeve kuantike t\u00eb gazrave dhe t\u00eb grimcave nd\u00ebrvepruese.&#8221;<\/p>\n<p>(artikulli n\u00eb Psysics Magazine)<br \/>\nSuperconducting Quantum Computing Beyond 100 Qubits &#8211; March 3, 2025 &#8211; by Barry C. Sanders (Institute for Quantum Science and Technology, University of Calgary, Calgary, Canada) [ Physics Magazine &#8211; <a href=\"https:\/\/physics.aps.org\/articles\/v18\/45\" target=\"_blank\">https:\/\/physics.aps.org\/articles\/v18\/45<\/a> ]<br \/>\n&nbsp;<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(senad guraziu &#8211; ars poetica blog, mars 25) [ grafika ngjitur: kriostat-mbajt\u00ebsi i kuantum-procesorit kinez prej 105 qubits (kubajt &#8211; kuantum bajt) &#8220;Zuchongzhi 3.0&#8221;, tekno-rival i kuantum-procesorit prej 105 qubits t\u00eb Google, &#8220;Willow&#8221; ] Fakt i Madh (me M t\u00eb&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=16979\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"class_list":["post-16979","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zhvillimi-tekno-shkencor"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16979"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16979\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}