{"id":1708,"date":"2019-09-26T20:52:05","date_gmt":"2019-09-26T20:52:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=1708"},"modified":"2024-04-23T00:22:50","modified_gmt":"2024-04-22T23:22:50","slug":"interneti-si-parcelat-e-muzeqese-si-grunajat-e-dukagjinit-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=1708","title":{"rendered":"Interneti, si parcelat e Muzeqes\u00eb, si grunajat e Dukagjinit!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, N 2013 (Qasje me nga ndonj\u00eb kok\u00ebrr &#8220;ironike&#8221; aty-k\u00ebtu, pa t\u00eb keq<\/em> : )<\/p>\n<p>(&#8230;<strong>amish\u00ebt ishin dikur dhe akoma jan\u00eb ngapak &#8220;skeptik\u00eb&#8221;, s&#8217;para i p\u00eblqejn\u00eb teknologjit\u00eb &#8211; amish\u00ebt jan\u00eb amish\u00eb! &#8211; n\u00ebse i lexojm\u00eb poezit\u00eb e Bod\u00eblerit n\u00eb Internet, poezit\u00eb e tij nuk do t&#8217;konvertohen n\u00eb &#8220;cyberpoezi&#8221;, ato s&#8217;do t&#8217;jen\u00eb as m\u00eb pak dhe as m\u00eb shum\u00eb nga \u00e7far\u00eb ato ishin &#8211; do jen\u00eb rishtas poezi. Poezit\u00eb e Bod\u00eblerit edhe n\u00eb &#8220;screen&#8221; na e dhurojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shije, e p\u00ebrcjellin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ndjesi&#8230; pra n\u00eb rastin e poezive bod\u00ebleriane s&#8217;jemi duke i &#8220;ngat\u00ebrruar&#8221; disa gj\u00ebra, jemi duke i p\u00ebrjetuar gj\u00ebrat ashtu si\u00e7 jan\u00eb, dhe si\u00e7 duhet<\/strong>&#8230;)<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb shkrim t\u00eb autorit Xhemal Ahmeti, me titull &#8220;Revolta e shkronjave&#8221; (2 N\u00ebntor 2013, shp\u00ebrndar\u00eb nga ai sot) hasa rishtas fjal\u00ebn &#8220;cyberpoetika&#8221;, e cila fjal\u00eb ishte p\u00ebrdorur aty diku si mestitull. Po b\u00ebhen ndoshta 2-3 apo 3-4 her\u00eb q\u00eb autori Ahmeti e p\u00ebrdor at\u00eb fjal\u00eb (p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb e pati p\u00ebrdorur &#8211; n\u00ebse s&#8217;gabohem, at\u00ebher\u00eb si titull &#8211; n\u00eb nj\u00eb shkrim eseistik, para ndoshta 10 viteve), dhe secil\u00ebn her\u00eb sikur kam p\u00ebrshtypjen q\u00eb ajo fjal\u00eb p\u00ebrdoret gabimisht. Po e l\u00eb me kaq, po them vet\u00ebm &#8220;gabimisht&#8221;, sepse s&#8217;ma merr mendja q\u00eb autori e ka p\u00ebrdorur si fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb &#8220;p\u00ebrbuzur&#8221; a &#8220;diskriminuar&#8221; autor\u00ebt q\u00eb krijimet e tyre i publikojn\u00eb vet\u00ebm n\u00eb Internet (ose m\u00eb mir\u00eb e th\u00ebn\u00eb + n\u00eb Internet &#8211; pasi besoj 99.9 % t\u00eb autor\u00ebve ashtu ia kan\u00eb b\u00ebr\u00eb gjithmon\u00eb, dhe ia b\u00ebjn\u00eb akoma).<\/p>\n<p>Askush s&#8217;e mohon tutje platform\u00ebn alternative t\u00eb publikimit, s\u00eb paku &#8220;internetikja&#8221; kurr\u00eb nuk mohohet kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr &#8220;promovimet&#8221; e krijimtaris\u00eb. Jam marr\u00eb me portalin e par\u00eb (t\u00eb bot\u00ebs mbar\u00ebshqiptare &#8211; n\u00eb at\u00eb portal kan\u00eb kontribuar aq shum\u00eb poet\u00eb dhe autor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, e edhe vet\u00eb autori n\u00eb fjal\u00eb, Xh. Ahmeti) ku publikoheshin gj\u00ebra p\u00ebr artin, kultur\u00ebn dhe let\u00ebrsin\u00eb shqiptare, jam marr\u00eb me &#8220;seguraweb&#8221; (ashtu quhej) p\u00ebr 4-5 vite me radh\u00eb, nga 2001 deri 2005.<\/p>\n<p>Natyrisht, amish\u00ebt ishin dikur dhe akoma jan\u00eb ngapak &#8220;skeptik\u00eb&#8221;, s&#8217;para i p\u00eblqejn\u00eb teknologjit\u00eb &#8211; amish\u00ebt jan\u00eb amish\u00eb! Mir\u00ebpo sot, pothuaj s&#8217;ka autor t\u00eb k\u00ebsaj bote q\u00eb nuk thot\u00eb diku n\u00eb Internet (qoft\u00eb madje dhe vet\u00ebm n\u00eb Twitter, a n\u00eb Facebook):<br \/>\nja k\u00ebto jan\u00eb publikimet e mia, titujt e librave dhe vjershat mund t&#8217;i gjeni &#8220;k\u00ebtu&#8221;, nd\u00ebrsa disa poezi t\u00eb mia jan\u00eb publikuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb revist\u00eb&#8230; e cila revist\u00eb e ka faqen &#8220;k\u00ebtu&#8221;, disa tjera shkrime jan\u00eb &#8220;k\u00ebtu&#8221;, disa &#8220;k\u00ebtu&#8221;&#8230; dhe &#8220;k\u00ebtu&#8221;, disa q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrkthyer mund t\u00eb lexohen &#8220;k\u00ebtu&#8221;, disa ese dhe gj\u00ebra t\u00eb men\u00e7ura jan\u00eb &#8220;k\u00ebtu&#8221;, kritikat &#8220;k\u00ebtu&#8221;, studimet &#8220;k\u00ebtu&#8221; etj. etj.).<\/p>\n<p>N\u00eb rregull, pse jo&#8230; s&#8217;ka asgj\u00eb t\u00eb keqe n\u00eb praktikat moderne, p\u00ebrkundrazi, p\u00ebrdorimi i &#8220;dy lug\u00ebve&#8221; nga autor\u00ebt \u00ebsht\u00eb po aq normal sa dhe vet\u00eb tundimi p\u00ebr t\u00eb &#8220;shkruar&#8221; &#8211; thjesht ia vlen t\u00eb ceket ky &#8220;ves i skepticizmit ton\u00eb&#8221;, dhe ja e cek\u00ebm, tani le t&#8217;i rikthehemi fjal\u00ebs &#8220;cyberpoetik\u00eb&#8221;!<\/p>\n<p>***<br \/>\nP\u00ebr bot\u00ebn anglishtfol\u00ebse &#8220;krijimtaria digjitale&#8221; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb e re krijimesh. Bie fjala &#8220;poezia digjitale&#8221; i takon k\u00ebtij zhanri (nganj\u00ebher\u00eb e quajtur e-poezi, poezi elektronike ose cyber-poetry). Them p\u00ebr &#8220;bot\u00ebn anglishtfol\u00ebse&#8221; q\u00ebllimisht, sepse tekefundit t\u00eb gjith\u00eb termat lidhur me &#8220;elektronikat&#8221; dhe me &#8220;digits&#8221; vijn\u00eb nga kjo gjuh\u00eb. Por dhe sepse akoma gj\u00ebrat nuk jan\u00eb p\u00ebrcaktuar aq sa duhet qart\u00eb, ose jo ashtu si\u00e7 duhet. Nuk ka aq shum\u00eb autor\u00eb q\u00eb t\u00eb jen\u00eb marr\u00eb me k\u00ebt\u00eb &#8220;problematik\u00eb&#8221;, disa q\u00eb kan\u00eb shkruar, gj\u00ebrat e definuara dhe propozimet e tyre si &#8220;opinione&#8221; n\u00ebse ishin impresive&#8230; ta z\u00ebm\u00eb p\u00ebr vitet &#8217;90, sot nuk jan\u00eb adekuate ose jan\u00eb t\u00eb mang\u00ebta, dhe duhet p\u00ebrplot\u00ebsuar.<\/p>\n<p>Krijimtaria &#8220;letrare digjitale&#8230; apo elektronike&#8221; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00eb relativisht e re e let\u00ebrsis\u00eb, dihet pra, shumica e krijimeve n\u00eb k\u00ebt\u00eb &#8220;zhan\u00ebr&#8221; jan\u00eb shkruar nga vitet &#8217;90 e k\u00ebtej. Kufijt\u00eb e k\u00ebsaj krijimtarie jan\u00eb larg p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb p\u00ebrkufizuar definitivisht, pjes\u00ebrisht p\u00ebr shkak se ajo mbetet si nj\u00eb form\u00eb artistike n\u00eb zhvillim e sip\u00ebr, akoma nuk e ka marr\u00eb trajt\u00ebn p\u00ebrfundimtare. Por dhe sepse ajo p\u00ebrputhet me let\u00ebrsin\u00eb tradicionale, ose \u00ebsht\u00eb n\u00ebn &#8220;mbuloj\u00ebn&#8221; konstante t\u00eb shum\u00eb formave t\u00eb tjera tradicionale t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb dhe t\u00eb artit. Ose, dhe ndoshta ajo kurr\u00eb s&#8217;do jet\u00eb ndonj\u00eb form\u00eb n\u00eb vete, form\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb, e &#8220;kulluar&#8221;.<\/p>\n<p>Psh. disa forma q\u00eb mund t&#8217;i p\u00ebrshkruhen &#8220;let\u00ebrsis\u00eb digjitale, elektronike&#8221; mund t\u00eb jen\u00eb: hiper-teksti fiksional, krijimet artistike q\u00eb e kan\u00eb &#8220;koh\u00ebn si baz\u00eb&#8221; (ashtuquajtur n\u00eb bot\u00ebn anglishtfol\u00ebse: &#8220;time-based art&#8221;), pastaj net-arti, instalimet e ndryshme, poezia e performanc\u00ebs dhe audio-poezia. Po ashtu k\u00ebtu mund t\u00eb futen dhe zhanret q\u00eb jo domosdoshm\u00ebrisht konsiderohen art, t\u00eb tilla si p.sh. realiteti virtual, loj\u00ebrat kompjuterike etj.<\/p>\n<p>Dmth. bazuar n\u00eb k\u00ebto pak fjal\u00eb q\u00eb i cek\u00ebm m\u00eb lart, jo me shaka por mir\u00ebfilli mund t\u00eb flitet p\u00ebr &#8220;let\u00ebrsi digjitale, elektronike&#8221;. N\u00eb faqen si vijon ka nj\u00eb form\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb krijimesh letrare, ku shenjat binare dhe nd\u00ebraksioni mes elementeve t\u00eb ndrysh\u00ebm jan\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb krijimeve. Koleksioni quhet &#8220;Electronic Literature Collection&#8221; [ <a href=\"http:\/\/collection.eliterature.org\/1\/aux\/authors.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">http:\/\/collection.eliterature.org\/1\/aux\/authors.html<\/a> ]<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, ne s&#8217;do harrojm\u00eb q\u00eb e kemi dhe ndasin\u00eb kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr vet\u00eb artin tradicional, t\u00eb cil\u00ebn &#8220;ndasi&#8221; duhet ta marrim p\u00ebr zem\u00ebr. Duhet patjet\u00ebr, sepse kemi dy gj\u00ebra fare t\u00eb ndryshme n\u00eb natyr\u00ebn e tyre, e q\u00eb t\u00eb cilat quhen Medium dhe Krijim. Ne s&#8217;mund t&#8217;i shmangemi k\u00ebsaj &#8220;ndasie&#8221;, por m\u00eb e hijshme do ishte n\u00ebse &#8220;vullnetarisht&#8221; ta kemi parasysh, n\u00ebse d\u00ebshirojm\u00eb q\u00eb t&#8217;mos ngat\u00ebrrohemi dhe t\u00eb ngelemi tutje n\u00eb vetvete t\u00eb pllakosur nga keqkuptime t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Mendoj se zakonisht nuk i &#8220;ngat\u00ebrrojm\u00eb&#8221; gj\u00ebrat, n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve nuk i ngat\u00ebrrojm\u00eb. Sepse e dim\u00eb, poezia mund t\u00eb ruhet madje dhe n\u00eb mbamendje, pa e hedhur as n\u00eb let\u00ebr dhe as n\u00eb ndonj\u00eb medium tjet\u00ebr. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast si &#8220;medium&#8221; \u00ebsht\u00eb vet\u00eb nj\u00eb &#8220;accesoire&#8221; biologjike, na sh\u00ebrben vet\u00eb mbamendja si medium. T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn poezi ne mund ta &#8220;artikulojm\u00eb&#8221; sa her\u00eb t&#8217;na duhet duke e &#8220;lexuar&#8221; n\u00eb mbamendje, si\u00e7 do ta b\u00ebnim dhe me leximin n\u00eb let\u00ebr. Tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb q\u00eb ne s&#8217;kemi mbamendje aq t\u00eb p\u00ebrkryer&#8230;<\/p>\n<p><strong>P\u00ebr hir t\u00eb (mos)ngat\u00ebrrimeve, &#8220;back to basics&#8221;<\/strong>!<\/p>\n<p>P\u00ebr ta mund\u00ebsuar p\u00ebrdorimin e saj, poezia &#8220;ruhet&#8221; n\u00eb let\u00ebr n\u00eb form\u00ebn e shenjave (si ruajtje &#8220;pasive&#8221;), dmth. letra pastaj b\u00ebhet lib\u00ebr &#8211; bukur shum\u00eb. N\u00ebse ta krahasonim me ruajtjen elektronikisht (n\u00eb nj\u00eb aparat, cilido qoft\u00eb) ka shum\u00eb dallime, por nj\u00eb di\u00e7 \u00ebsht\u00eb e jasht\u00ebzakonshme si ve\u00e7an\u00ebsi: tani ekziston mund\u00ebsia p\u00ebr &#8220;ruajtje aktive&#8221; t\u00eb shenjave. Meq\u00eb \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu, meq\u00eb kemi mrekullin\u00eb: &#8220;aktive&#8221;, at\u00ebher\u00eb mund dhe ta lidhim at\u00eb aparat, q\u00eb ai t\u00eb komunikoj\u00eb me t\u00eb tjer\u00ebt &#8220;siv\u00ebllez\u00ebr&#8221; t\u00eb vet, dmth. q\u00eb t\u00eb ket\u00eb nd\u00ebrkomunikim makinal.<br \/>\nNe s&#8217;i shohim kurr\u00eb, por ka panum\u00ebr nd\u00ebrtesash me kushedi sa m2 sip\u00ebrfaqe, mbushur me panum\u00ebr aparate q\u00eb pandal\u00eb v\u00ebrtisin &#8220;disqe&#8221;. Gjith\u00e7ka ruhet n\u00eb &#8220;clusters&#8221; t\u00eb miliarda disqeve&#8230; lidhur mes vete, si rrjet\u00eb. Dhe k\u00ebshtu besoj pati lindur Interneti, ky rrjeti q\u00eb e njohim sot.<\/p>\n<p>Por dhe &#8220;rrjeti&#8221; ka mang\u00ebsi, Interneti nuk mund t\u00eb funksionoj\u00eb pa &#8220;memorie&#8221; dhe nd\u00ebraksion. Ting\u00ebllon qesharake, ndoshta ting\u00ebllon dhe &#8220;ironike&#8221;, por nj\u00ebjt\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe n\u00eb dimensionin real, e nj\u00ebjta vlen dhe p\u00ebr vet\u00eb njeriun. Pa mbamendjen as &#8220;nd\u00ebrkomunikimi&#8221; njer\u00ebzor nuk do ishte \u00e7far\u00eb ai \u00ebsht\u00eb. Ne s&#8217;do ia dilnim kurr\u00eb t\u00eb komunikojm\u00eb mir\u00ebfilli sikur t&#8217;mos i mbanim mend ato &#8220;q\u00eb sapo tham\u00eb&#8221;&#8230;, imagjino sikur t\u00eb harronim secil\u00ebn sekond\u00eb se &#8220;\u00e7far\u00eb duam&#8230; t\u00eb thoshim&#8221; \ud83d\ude42<br \/>\nMir\u00ebpo n\u00ebse i shtypim diku ato q\u00eb kemi nd\u00ebrmend&#8230; t&#8217;i themi, ato do t&#8217;ruhen &#8211; sipas meje pakashum\u00eb k\u00ebshtu dhe i pat\u00ebm shpikur shenjat, shkrimet, rras\u00ebt, pllakat, letrat&#8230; librat etj., aspak m\u00eb ndryshe!<\/p>\n<p>P\u00ebr ata q\u00eb nuk e duan Internetin, e leht\u00eb ishte dhe mbetet, ata do t&#8217;rrin\u00eb vet\u00eb larg tij. Amish\u00ebt kurr\u00eb s&#8217;e p\u00ebrdorin, Interneti \u00ebsht\u00eb shpikje &#8220;amerikane&#8221; por aq iu b\u00ebn\u00eb amish\u00ebve.<br \/>\nP\u00ebr ata q\u00eb &#8220;gravitojn\u00eb mes virtualizmit dhe letr\u00ebs&#8221;, q\u00eb kan\u00eb vesin edhe=edhe por q\u00eb megjithat\u00eb i ngat\u00ebrrojn\u00eb &#8220;hesapet&#8221;, kam nj\u00eb propozim p\u00ebr t&#8217;i leht\u00ebsuar gj\u00ebrat. N\u00eb rastin e poezive, n\u00eb rastin e shkrimeve, Interneti ndoshta nuk duhet par\u00eb ndryshe por thjesht si nj\u00eb let\u00ebr e shesht\u00eb dhe e paskajshme. Dhe kuptohet, meq\u00eb di\u00e7 virtuale nuk mund t\u00eb paloset, \u00ebsht\u00eb ndar\u00eb n\u00eb parcela t\u00eb panum\u00ebrta, si parcelat e Myzeqes\u00eb, si grunajat e Dukagjinit&#8230; Mes k\u00ebtyre parcelave ka panum\u00ebr shtigje t\u00eb ndryshme, secila parcel\u00eb ka nj\u00eb adres\u00eb, vuloset di\u00e7 si adres\u00eb.<br \/>\nNe madje dhe me letr\u00ebn reale mund t&#8217;ia b\u00ebjm\u00eb nj\u00ebjt\u00eb, imagjino Paq\u00ebsorin&#8230; Atlantikun si let\u00ebr t\u00eb bardh\u00eb dhe t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb miliarda parcela &#8211; ndonj\u00ebra prej tyre \u00ebsht\u00eb e jona me &#8220;tapi&#8221; dhe kemi t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb shkruajm\u00eb, t\u00eb fshijm\u00eb&#8230; Ja, mbase m\u00eb e leht\u00eb do ishte k\u00ebshtu, asgj\u00eb s&#8217;do t\u00eb ngat\u00ebrronim.<\/p>\n<p>N\u00ebse pandehim t&#8217;i ruajm\u00eb poezit\u00eb n\u00eb &#8220;let\u00ebr virtuale&#8221; p\u00ebrgjithmon\u00eb, bah&#8230; aty do zhdukeshin sapo t\u00eb mbesim pa dritat e elektrikat. Nuk do t&#8217;ruhen me garanci, nuk ka &#8220;garanci&#8221; 100% as n\u00eb let\u00ebr&#8230; por aq na b\u00ebn\u00eb, tekefundit &#8220;letr\u00ebn virtuale&#8221; e p\u00ebrdorim p\u00ebrkoh\u00ebsisht. Ose i p\u00ebrdorim t\u00eb dyja, pse jo, kush na e ndalon!? Gjithsesi p\u00ebr garanci t\u00eb ruajtjes sa m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb vjershave \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t&#8217;i shkruajm\u00eb n\u00ebp\u00ebr faqe shpellash e zgafellash. N\u00ebse ato shenjat e njeriut parahistorik u ruajt\u00ebn kaq bukur deri sot, imagjino sa gjat\u00eb do ruhen vjershat tona, imagjino&#8230; tani kemi dhe lapsash me maj\u00eb diamanti p\u00ebr t\u00eb gdhendur. Obobo, \u00e7far\u00eb pat\u00ebn hequr paraardh\u00ebsit e poetikave, poet\u00ebt e s\u00eb kaluar\u00ebs pat\u00ebn vajtur d\u00ebm, s&#8217;pat\u00ebn as gjilp\u00ebra prej ashti&#8230; pa le m\u00eb drita, elektrika apo dalta me maj\u00eb diamanti, hi\u00e7 se hi\u00e7!<\/p>\n<p>Q\u00ebkur i kemi qart\u00ebsuar disa gj\u00ebra p\u00ebr veten, at\u00ebher\u00eb s&#8217;do t&#8217;i ngat\u00ebrrojm\u00eb as &#8220;mediumin&#8221; e &#8220;krijimin&#8221;, at\u00ebher\u00eb ashtu-k\u00ebshtu nuk do ta ngat\u00ebrrojm\u00eb asnj\u00eb form\u00eb t\u00eb krijimit artistik. Nuk do t&#8217;i klasifikojm\u00eb gabimisht, kur duhet e kur nuk duhet&#8230; dashtas a padashtas, poezit\u00eb e bot\u00ebs t&#8217;i konvertojm\u00eb n\u00eb &#8220;tradicionale&#8221; apo n\u00eb &#8220;digjitale&#8221;, t&#8217;i etiketojm\u00eb si &#8220;cyber-poezi&#8221;.<\/p>\n<p>N\u00ebse i lexojm\u00eb poezit\u00eb e Bod\u00eblerit n\u00eb Internet, poezit\u00eb e tij nuk do t&#8217;konvertohen n\u00eb &#8220;cyberpoezi&#8221;, ato s&#8217;do jen\u00eb as m\u00eb pak dhe as m\u00eb shum\u00eb nga \u00e7far\u00eb ato ishin &#8211; do jen\u00eb rishtas poezi. Pra n\u00eb rastin e poezive bod\u00ebleriane nuk jemi duke i &#8220;ngat\u00ebrruar&#8221; disa gj\u00ebra, jemi duke i p\u00ebrjetuar gj\u00ebrat ashtu si\u00e7 jan\u00eb dhe si\u00e7 duhet. Poezit\u00eb e Bod\u00eblerit edhe n\u00eb &#8220;screen&#8221; na e dhurojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shije, e p\u00ebrcjellin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ndjesi. Apo mos t&#8217;i p\u00ebrmendim fare poet\u00ebt e m\u00ebdhenj, sipas meje e nj\u00ebjta vlen dhe p\u00ebr poezit\u00eb e mia, si poet i panjohur.<br \/>\nPyetja ime \u00ebsht\u00eb: pse t\u00eb ngat\u00ebrrohen pra termat pa nevoj\u00eb, pse nuk e pyesim kurr\u00eb veten si artikullshkrues apo dhe vet\u00ebm si lexues; poezit\u00eb e Bod\u00eblerit s&#8217;jan\u00eb kurr\u00eb &#8220;cyberpoetik\u00eb&#8221;, vall\u00eb pse?!<\/p>\n<p>Ne pra gjithmon\u00eb do t&#8217;flasim p\u00ebr &#8220;poezin\u00eb n\u00eb ambientin virtual&#8221; (ndoshta ata t\u00eb bot\u00ebs anglishtfol\u00ebse do thoshin: poetry in the virtual environment), do t&#8217;flasim p\u00ebr &#8220;poetikat n\u00eb cyber-hap\u00ebsir\u00eb&#8221; (poetics in cyberspaces), p\u00ebr &#8220;shk\u00ebmbime poetike n\u00eb nj\u00eb cyber-kafene, n\u00eb nj\u00eb forum&#8221; (poetry sharing in a cyber cafe etc.), do flasim p\u00ebr &#8220;publikime t\u00eb poezive n\u00eb nj\u00eb faqe personale&#8221; (publishing of things&#8230; in my personal website) etj. etj.<br \/>\nN\u00eb rastin e Bod\u00eblerit nuk i ngat\u00ebrrojm\u00eb gj\u00ebrat, sepse fryma e poezis\u00eb tradicionale \u00ebsht\u00eb di\u00e7 e nj\u00ebjt\u00eb, gjithmon\u00eb do jet\u00eb e nj\u00ebjta, pavar\u00ebsisht mediumit.<\/p>\n<p>***<br \/>\nMosngat\u00ebrrimi i &#8220;mediumeve&#8221; dhe i &#8220;krijimeve&#8221; vlen gjithmon\u00eb, andaj s&#8217;duhet as t&#8217;i keqinterpretojm\u00eb gj\u00ebrat n\u00ebp\u00ebr shkrime. P\u00ebrdorimi i termit &#8220;cyberpoetik\u00eb&#8221; vlen at\u00ebher\u00eb dhe vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb n\u00ebse flasim p\u00ebr nj\u00eb zhan\u00ebr t\u00eb ri, kur krijimi letrar-artistik p\u00ebrdor ose inkuadron n\u00eb vetvete elemente t\u00eb mediumit elektronik, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti me &#8220;let\u00ebrsin\u00eb digjitale&#8221;, me t\u00eb cil\u00ebn tem\u00eb dhe e hap\u00ebm k\u00ebt\u00eb v\u00ebshtrim. E tham\u00eb se jan\u00eb nj\u00eb form\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb krijimesh letrare, ku shenjat binare dhe nd\u00ebraksioni mes elementeve t\u00eb ndrysh\u00ebm jan\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb krijimeve. Por prap\u00eb, n\u00ebse m\u00ebtojm\u00eb p\u00ebr dallime t\u00eb m\u00ebdha ndoshta do ndesheshim me di\u00e7 tjet\u00ebr: cila ishte e para, teknologjia apo arti, &#8220;veza apo pula&#8221;?<\/p>\n<p>Ndon\u00ebse e qart\u00eb, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb ia vlen t\u00eb shkruhet eventualisht me nj\u00eb qasje tjet\u00ebr, t\u00eb rrahet kjo tem\u00eb n\u00eb form\u00ebn eseistike, studimore&#8230; nga ekspert\u00eb dhe nga ata studiues q\u00eb i njohin gj\u00ebrat m\u00eb thell\u00eb. Si referenca p\u00ebr lexim dhe thellime t\u00eb m\u00ebtutjeshme p\u00ebr secilin lexues mbase mund t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb publikimet si vijon:<\/p>\n<p>&#8211; Espen J Aarseth, &#8220;Cybertext: Perspectives on Ergodic Literature&#8221; &#8211; Baltimore &amp; London: Johns Hopkins University Press, 1997<br \/>\n&#8211; Loss Peque\u00f1o Glazier, &#8220;Digital Poetics: the Making of E-Poetries&#8221; &#8211; Tuscaloosa &amp; London: University of Alabama Press, 2001<br \/>\n&#8211; Norbert Bachleitner, &#8220;The Virtual Muse: Forms and Theory of Digital Poetry, in Theory into Poetry: New Approaches to the Lyric&#8221;- Amsterdam &amp; New York: Rodopi, 2005<br \/>\n&#8211; N. Katherine Hayles, &#8220;Writing Machines&#8221; &#8211; Cambridge &amp; London: MIT Press, 2002<br \/>\n&#8211; N. Katherine Hayles, &#8220;Electronic Literature&#8221; &#8211; Notre Dame, Indiana: University of Notre Dame Press, 2008<\/p>\n<p>[ <em>Piktura: Edward John Poynter (1836-1919) &#8211; Erata, Muza e Poezis\u00eb Lirike, 1870<\/em> ]<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Edward-John-Poynter-1836-1919-Erata-Muza-e-Poezis\u00eb-Lirike-1870.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1709 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Edward-John-Poynter-1836-1919-Erata-Muza-e-Poezis\u00eb-Lirike-1870.jpg\" alt=\"\" width=\"1136\" height=\"1600\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Edward-John-Poynter-1836-1919-Erata-Muza-e-Poezis\u00eb-Lirike-1870.jpg 1136w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Edward-John-Poynter-1836-1919-Erata-Muza-e-Poezis\u00eb-Lirike-1870-213x300.jpg 213w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Edward-John-Poynter-1836-1919-Erata-Muza-e-Poezis\u00eb-Lirike-1870-768x1082.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Edward-John-Poynter-1836-1919-Erata-Muza-e-Poezis\u00eb-Lirike-1870-727x1024.jpg 727w\" sizes=\"auto, (max-width: 1136px) 100vw, 1136px\" \/><\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, N 2013 (Qasje me nga ndonj\u00eb kok\u00ebrr &#8220;ironike&#8221; aty-k\u00ebtu, pa t\u00eb keq : ) (&#8230;amish\u00ebt ishin dikur dhe akoma jan\u00eb ngapak &#8220;skeptik\u00eb&#8221;, s&#8217;para i p\u00eblqejn\u00eb teknologjit\u00eb &#8211; amish\u00ebt jan\u00eb amish\u00eb! &#8211; n\u00ebse i lexojm\u00eb poezit\u00eb&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=1708\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,10],"tags":[],"class_list":["post-1708","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ese","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1708"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1708\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}