{"id":1741,"date":"2019-09-29T19:02:05","date_gmt":"2019-09-29T19:02:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=1741"},"modified":"2024-04-22T23:44:45","modified_gmt":"2024-04-22T22:44:45","slug":"me-ktheni-ne-nje-tufe-lulesh-pikturale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=1741","title":{"rendered":"M\u00eb ktheni n\u00eb nj\u00eb tuf\u00eb lulesh pikturale!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Parnasizmi na kishte madje dhe poet\u00eb &#8220;djall\u00ebzor\u00eb&#8221;, si psh. Verlaine e Rimbaud, andaj s&#8217;dua t\u00eb jem\u00eb n\u00eb foto me ta, as t\u00eb pikturohem me ta, tani meq\u00eb i madhi Baudelaire ka vite q\u00eb ka ikur, dhe pra s&#8217;do jet\u00eb as ai, p\u00ebr inat m\u00eb ktheni dhe mua n\u00eb nj\u00eb tufe lulesh pikturale, s&#8217;dua t\u00eb figuroj\u00eb surrati im n\u00eb nj\u00eb piktur\u00eb me Verlaine e Rimbaud, le t&#8217;jet\u00eb sa t\u00eb doj\u00eb &#8220;piktur\u00eb historike&#8221;, aq m\u00eb b\u00ebn<\/strong> : )<\/p>\n<p>[ Henri Fantin-Latour (1836-1904) &#8211; &#8220;<strong>Pran\u00eb Tavolin\u00ebs<\/strong>&#8220;, 1872 ]<\/p>\n<p>(<em>s. guraziu &#8211; ars poetica, d 2018 &#8211; pak fjal\u00eb<\/em>)<br \/>\nN\u00eb piktur\u00ebn &#8220;<strong>Pran\u00eb Tavolin\u00ebs<\/strong>&#8221; jan\u00eb portretizuar poet\u00ebt e grupit &#8220;Parnassus&#8221;, thjesht si grup poet\u00ebsh por dhe si d\u00ebshmi p\u00ebr historin\u00eb letrare t\u00eb shekullit XIX. &#8220;Parnasizmi&#8221; ishte nj\u00eb stil letrar francez q\u00eb filloi gjat\u00eb periudh\u00ebs pozitiviste t\u00eb shek. XIX (pas Romantizmit dhe para Simbolizmit). Stili qe ndikuar nga autori Th. Gautier si dhe nga idet\u00eb filozofike t\u00eb A. Schopenhauer.<br \/>\nFigurat e poet\u00ebve jan\u00eb t\u00eb veshura me rroba t\u00eb zeza, p\u00ebrve\u00e7 Camille Pelletan (fare djathtas), i cili nuk ishte poet si t\u00eb tjer\u00ebt por nj\u00eb politikan (se \u00e7&#8217;k\u00ebrkonte nj\u00eb politikan i vet\u00ebm aty mes &#8220;parnasist\u00ebve&#8221; mund vet\u00ebm t\u00eb spekulojm\u00eb! Vend qendror n\u00eb tabllo ka Emile Bl\u00e9mont, i cili e pati bler\u00eb piktur\u00ebn dhe m\u00eb von\u00eb, n\u00eb vitin 1910 ia dhuroi at\u00eb muzeut Louvre.<\/p>\n<p>Piktura na qenk\u00ebsh kritikuar p\u00ebr arsye t\u00eb &#8220;madh\u00ebsis\u00eb&#8221; dimensionale: &#8220;Kush e k\u00ebshilloi z. Fantin-Latour t&#8217;i jepte tabllos\u00eb s\u00eb vet t\u00eb tilla p\u00ebrmasa epike e monumentale? Ekziston nj\u00eb kontradikt\u00eb midis dimensioneve ambicioze t\u00eb piktur\u00ebs dhe subjektit tematik ose materies q\u00eb paraqet, e q\u00eb p\u00ebrfundon duke u kthyer n\u00eb irrituese&#8221;.<br \/>\nEc e mos buz\u00ebqesh nganj\u00ebher\u00eb dhe me kritik\u00ebt, gjejn\u00eb dhe ata lloj-lloj &#8220;veg\u00ebzash&#8221; ku t\u00eb kapen : )<\/p>\n<p>Bazuar n\u00eb infot e Google<span style=\"color: #ff0000;\">*<\/span>&#8230; n\u00eb piktur\u00ebn e Fantin-Latour mungojn\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn dy figura (personalitete): mungon Charles Baudelaire, t\u00eb cilit fillimisht dhe i kushtohej piktura, e q\u00eb i ngrati Baudelaire vdiq n\u00eb v.1867, si dhe mungon Albert M\u00e9rat, i cili s&#8217;donte t\u00eb pikturohej n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e poet\u00ebve &#8220;djall\u00ebzor\u00eb&#8221; Verlaine e Rimbaud, k\u00ebshtu q\u00eb M\u00e9rat qe z\u00ebvend\u00ebsuar me nj\u00eb tuf\u00eb t\u00eb madhe lulesh (djathtas n\u00eb piktur\u00eb).<\/p>\n<p>***<br \/>\nEdhe ca fjal\u00eb m\u00eb shum\u00eb rreth &#8220;parnasist\u00ebve&#8221; un\u00eb i thuktova nga nj\u00eb artikull i z. Xh. Zejneli (meq\u00eb m\u00eb e leht\u00eb)<br \/>\n&#8220;Parnasist\u00ebt&#8221; ishte qerthull poet\u00ebsh n\u00eb Franc\u00eb t\u00eb tubuar rreth Theophile Gautier (1811-1872) dhe Charles Leconte de Lisle (1818-1894) n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb shek. XIX. Em\u00ebrtimi lindi sipas emrit t\u00eb malit Parnas n\u00eb Greqin\u00eb antike, e q\u00eb konsiderohej seli e Apollonit dhe e muzave. Sipas besimit tradicional n\u00eb Greqin\u00eb e lasht\u00eb, q\u00ebndrimi n\u00eb pyllin Parnas, e sidomos n\u00eb gurr\u00ebn Kastalia, e frym\u00ebzon poetin p\u00ebr t\u00eb krijuar vepra artistike. Dmth. q\u00eb n\u00eb Greqin\u00eb e lasht\u00eb fjala Parnas ishte e lidhur ngusht me poezin\u00eb.<br \/>\nN\u00eb vitin 1866 u botua n\u00eb Paris buletini Le Parnasse contemporain (Parnasi bashk\u00ebkohor) si manifest i nj\u00eb grupi shkrimtar\u00ebsh t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb poezi \u2013 dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb let\u00ebrsi \u2013 soll\u00ebn pik\u00ebpamje t\u00eb reja. Si ideal t\u00eb artit, parnasist\u00ebt e caktuan kultin e bukuris\u00eb s\u00eb past\u00ebr dhe absolute. Prej krijuesit artistik k\u00ebrkonin n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebrsosm\u00ebri t\u00eb form\u00ebs, p\u00ebrkryerjen e vargut, virtuozitetin e shprehjes. Poeti nuk duhet t\u2019u l\u00ebshohet ndjenjave t\u00eb veta, por duhet t\u00eb jet\u00eb i matur, i p\u00ebrmbajtur, aq m\u00eb tep\u00ebr impersonal dhe objektiv. Parnasist\u00ebt pik\u00eb s\u00eb pari i kund\u00ebrvihen romantizmit, pastaj sentimentalizmit, frym\u00ebzimit t\u00eb padisiplinuar dhe p\u00ebrshtatjen e artit masave t\u00eb gjera. Krijimi artistik mund t\u00eb jet\u00eb i destinuar vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb rreth t\u00eb zgjedhur dhe elitar njoh\u00ebsish, arti nd\u00ebrkaq nuk mund t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb asnj\u00eb q\u00ebllimi politik, shoq\u00ebror apo moral. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, parnasist\u00ebt akoma m\u00eb shum\u00eb iu kund\u00ebrvun\u00eb let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb angazhuar apo utilitarizmit letrar. [ <em><span style=\"color: #999999;\">adaptuar nga artikulli i Xh. Zejneli &#8211; &#8220;Pik\u00ebpamjet Teorike dhe Letrare Moderne t\u00eb Shek. XIX &#8211; Larpurlatizmi, Parnasizmi, Simbolizmi&#8221;, 2018<\/span><\/em> ]<\/p>\n<p>***<br \/>\nN\u00eb k\u00ebmb\u00eb (nga e majta): Elz\u00e9ar Bonnier, Emile Bl\u00e9mont, Jean Aicard \/ Ulur: Paul Verlaine, Arthur Rimbaud, L\u00e9on Valade, Ernest d&#8217;Hervilly dhe Camille Pelletan<br \/>\nPiktura ndodhet n\u00eb koleksionin e Mus\u00e9e d&#8217;Orsay.<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/M\u00eb-ktheni-n\u00eb-nj\u00eb-tuf\u00eb-lulesh-pikturale.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1742 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/M\u00eb-ktheni-n\u00eb-nj\u00eb-tuf\u00eb-lulesh-pikturale.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"914\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/M\u00eb-ktheni-n\u00eb-nj\u00eb-tuf\u00eb-lulesh-pikturale.jpg 1280w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/M\u00eb-ktheni-n\u00eb-nj\u00eb-tuf\u00eb-lulesh-pikturale-300x214.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/M\u00eb-ktheni-n\u00eb-nj\u00eb-tuf\u00eb-lulesh-pikturale-768x548.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/M\u00eb-ktheni-n\u00eb-nj\u00eb-tuf\u00eb-lulesh-pikturale-1024x731.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/a><br \/>\nHenri Fantin-Latour (1836-1904) &#8211; &#8220;<strong>Pran\u00eb Tavolin\u00ebs<\/strong>&#8220;, 1872<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\">*<\/span> <span style=\"color: #999999;\">institucionin virtual &#8220;Google Art Institute&#8221; (ose quhen dhe Google Art Project), k\u00ebto 3-4 vitet e fundit kam filluar ta respektoj, natyrisht nuk i dua p\u00ebr spiunazhin dhe p\u00ebr shkeljen e &#8220;privat\u00ebsis\u00eb s\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebs&#8221;, mir\u00ebpo jo gjith\u00e7ka Google b\u00ebn\u00eb \u00ebsht\u00eb &#8220;n\u00eb kund\u00ebrshti me etikat&#8221; : ) bie fjala p\u00ebr pun\u00ebn voluminoze q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb dhe b\u00ebjn\u00eb me skanimin e trash\u00ebgimis\u00eb artistike t\u00eb bot\u00ebs, e kan\u00eb fituar respektin tim, pun\u00eb e cila do ishte e jokap\u00ebrthyeshme sikur Google t&#8217;mos na ishte nj\u00eb kompani gjigante (pa\u00e7ka se lidhur me huazimet e referencat, Google nuk na lejon t&#8217;i kopjojm\u00eb fotot e tyre (pikturat e skanuara nga ta), ata t\u00eb Google v\u00ebrtet sikur m\u00ebtojn\u00eb ta monopolizojn\u00eb secil\u00ebn sfer\u00eb t\u00eb aktivitetit njer\u00ebzor (ose tekefundit t\u00eb aktivitetit internetik), p\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb s&#8217;kan\u00eb ende teknologji q\u00eb t&#8217;na e pamund\u00ebsojn\u00eb huazimin e Infove : )<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Parnasizmi na kishte madje dhe poet\u00eb &#8220;djall\u00ebzor\u00eb&#8221;, si psh. Verlaine e Rimbaud, andaj s&#8217;dua t\u00eb jem\u00eb n\u00eb foto me ta, as t\u00eb pikturohem me ta, tani meq\u00eb i madhi Baudelaire ka vite q\u00eb ka ikur, dhe pra s&#8217;do jet\u00eb as&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=1741\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,10],"tags":[],"class_list":["post-1741","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1741","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1741"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1741\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}