{"id":17936,"date":"2025-06-28T11:00:06","date_gmt":"2025-06-28T10:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=17936"},"modified":"2025-06-28T20:06:33","modified_gmt":"2025-06-28T19:06:33","slug":"armet-dhe-doktrina-multi-polare-e-globalizmit-te-trump","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=17936","title":{"rendered":"Arm\u00ebt dhe &#8220;Doktrina&#8221; Multi-polare e Globalizmit t\u00eb Trump!"},"content":{"rendered":"<p><em>(S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 28 Qershor 2025 &#8211; v\u00ebshtrim, infografik\u00eb)<\/em><\/p>\n<p>(&#8230;<strong>rreth 70% t\u00eb gjith\u00e7kaje ushtarake amerikane nxirret dhe rifinancohet nga shitja e arm\u00ebve, 41 kompani amerikane (shih infografik\u00ebn) i gjeneruan ~681 miliard\u00eb gjat\u00eb 2023 &#8211; shpenzimet ushtarake t\u00eb ShBA p\u00ebr v. 2024 ishin 997 miliard\u00eb $, kjo p\u00ebrb\u00ebnte 66% t\u00eb shpenzimeve totale ushtarake t\u00eb NATO-s, dhe 37% t\u00eb shpenzimeve bot\u00ebrore<\/strong>&#8230;)<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_k_alex_queen_max_2025_infographic.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_k_alex_queen_max_2025_infographic.jpg\" alt=\"\" width=\"1400\" height=\"933\" class=\"alignnone size-full wp-image-17938\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_k_alex_queen_max_2025_infographic.jpg 1400w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_k_alex_queen_max_2025_infographic-300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_k_alex_queen_max_2025_infographic-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_k_alex_queen_max_2025_infographic-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1400px) 100vw, 1400px\" \/><\/a><\/p>\n<p>***<br \/>\nShum\u00eb gj\u00ebra n\u00eb aren\u00ebn globale sikur jan\u00eb mjaft t\u00eb \u201c\u00e7uditshme\u201d, p\u00ebrfshir dhe k\u00ebrkes\u00ebn prej 5% t\u00eb shpenzimeve t\u00eb NATO-aleanc\u00ebs. Do provojm\u00eb ta sqarojm\u00eb \u201c\u00e7udin\u00eb\u201d ton\u00eb sadopak, duke ecur m\u00eb posht\u00eb shkrimit. N\u00eb nj\u00eb artikull tjet\u00ebr (rreth para 1 jave) e pata akuzuar \u201cbot\u00ebn\u201d e tregtar\u00ebve t\u00eb arm\u00ebve, e pata p\u00ebrmendur se si Trump dhe mbreti i Arabis\u00eb Saudite e n\u00ebnshkruan marr\u00ebveshjen p\u00ebr arm\u00eb prej 110 miliard\u00eb $, dhe se saud\u00ebt synojn\u00eb t\u00eb blejn\u00eb arm\u00eb me vler\u00ebn marramend\u00ebse prej 350 miliard\u00eb $, gjat\u00eb 10 viteve n\u00eb vazhdim.<\/p>\n<p>Nj\u00eb dekad\u00eb e vetme, dhe Arabia planifikon me qindra miliarda investime n\u00eb arm\u00eb. Trumpi e vizitoi n\u00eb Maj 2025 dhe pasoi shit-blerja marramend\u00ebse (sa u p\u00ebrket verdhushkave), pothuaj prapa \u201ckulisave\u201d. Mir\u00ebpo edhe gjat\u00eb 2024 Arabia Saudite ishte shpenzuesi m\u00eb i madh ushtarak n\u00eb Lindjen e Mesme, dhe shpenzuesi i 7 m\u00eb i madh ushtarak n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Bazuar n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e SIPRI* (2025) mbi 100 vende t\u00eb bot\u00ebs i rrit\u00ebn shpenzimet e tyre ushtarake gjat\u00eb v. 2024. Shpenzimet ushtarake t\u00eb bot\u00ebs do e arrinin shum\u00ebn 2.718 trilion\u00eb $, rritje prej 9.4% nga v. 2023. E megjithat\u00eb, n\u00eb Qershor 2025, NATO-aleanca (ose m\u00eb sakt\u00eb, administrata e Trump) u k\u00ebrkon an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb NATO-s rritje t\u00eb dyfishuar t\u00eb shpenzimeve t\u00eb mbrojtjes, tashm\u00eb 5% thot\u00eb! Ankohet Spanja, Trumpit s\u2019i p\u00eblqen aspak, ngryset, \u201cm\u00ebrrolet\u201d, mir\u00ebpo NUK ankohet as Luksemburgu as Islanda (kjo e fundit i ka 0 (zero) ushtar\u00eb aktiv\u00eb, Luksemburgu 500 ushtar\u00eb aktiv\u00eb : )<\/p>\n<p>Par\u00eb globalisht, 5 shpenzuesit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj ushtarak\u00eb \u2013 ShBA, Kina, Rusia, Gjermania, India \u2013 p\u00ebrb\u00ebnin 60% t\u00eb totalit global, me shpenzime t\u00eb kombinuara prej 1.635 trilion $. Gjysm\u00ebn e k\u00ebtyre (680.74 miliard\u00eb $) Amerika fillikat i nxjerr me tregti arm\u00ebsh, nga fabrikat e veta. Bota i ka 2 \u201chemisfera\u201d prodhuesish t\u00eb arm\u00ebve, globi ndahet n\u00eb dysh, nj\u00ebra duke qen\u00eb ShBA dhe gjysma tjet\u00ebr pjesa tjet\u00ebr e bot\u00ebs (b\u00ebr\u00eb bashk\u00eb me Kin\u00eb e me Indi, me Rusi e me Britani, me Franc\u00eb e me Gjermani, t\u00eb gjith\u00eb). Aq e madhe \u00ebsht\u00eb industria e arm\u00ebve amerikane.<\/p>\n<p>***<br \/>\nPak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb (24-25 Qershor 2025), 32 an\u00ebtar\u00eb t\u00eb NATO-s u takuan n\u00eb Hag\u00eb dhe u mor\u00ebn vesh q\u00eb t\u2019i rrisin shpenzimet e mbrojtjes n\u00eb 5% t\u00eb PBB-s. E nj\u00ebjta pati ndodhur dhe n\u00eb v. 2014, edhe at\u00ebher\u00eb aleat\u00ebt qen\u00eb zotuar p\u00ebr synimin e shpenzimit prej 2% t\u00eb PBB-s. At\u00ebbot\u00eb, qen\u00eb dakorduar p\u00ebr vendet q\u00eb shpenzojn\u00eb m\u00eb pak se 2%, n\u00ebse e v\u00ebshtir\u00eb jo mir\u00eb&#8230; por megjithat\u00eb k\u00ebto vende duhet t\u2019ia dalin disi, duhet t\u00eb \u201csynojn\u00eb arritjen e 2% shpenzimeve brenda nj\u00eb dekade\u201d.<\/p>\n<p>Samiti n\u00eb Hag\u00eb tashm\u00eb thoshte 5% t\u00eb PBB-s. Nj\u00ebsoj duhet shpenzuar Amerika, nj\u00ebsoj Luksemburgu, nj\u00ebsoj Islanda, t\u00eb dy k\u00ebto shtete t\u00eb vogla ishin an\u00ebtare-themeluese t\u00eb NATO-s n\u00eb v. 1949, bashk\u00eb me Amerik\u00ebn. Mir\u00ebpo dallimi \u00ebsht\u00eb se Islanda i ka jo m\u00eb shum\u00eb se 0 (zero) ushtar\u00eb aktiv\u00eb, Luksemburgu jo m\u00eb shum\u00eb se 500 ushtar\u00eb aktiv\u00eb! Madje as Shqip\u00ebria, e an\u00ebtar\u00ebsuar \u201cgjysm\u00eb shekulli\u201d m\u00eb von\u00eb nuk i ka m\u00eb shum\u00eb se 7000 ushtar\u00eb aktiv\u00eb.<\/p>\n<p>Dhe pas 1 dekade, nga Samiti i 2014-\u00ebs, takohen rishtas n\u00eb Hag\u00eb dhe tashm\u00eb zotohen p\u00ebr 5% t\u00eb PBB-s, t\u00eb arrihet gjat\u00eb 1 dekade, deri n\u00eb v. 2035. Pavar\u00ebsisht se akoma (jan\u00eb 7-8 vende) q\u00eb s\u2019e kan\u00eb arritur as 2% si zotim t\u00eb 2014-\u00ebs. S\u2019jan\u00eb vende aq t\u00eb \u201cvogla\u201d por fjala \u00ebsht\u00eb psh. p\u00ebr Spanj\u00ebn, Italin\u00eb, Kanadan\u00eb, Portugalin\u00eb, Belgjik\u00ebn etj. N\u00eb Hag\u00eb, si\u00e7 e pam\u00eb Spanja u \u201cankua\u201d, jo mbi 2 % por as m\u00eb pak, aty diku rreth 2%, anise t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb pajtuar, synohej 5%. Ankesa e Spanj\u00ebs nuk i p\u00eblqente Trumpit aspak, prore duke e kritikuar Spanj\u00ebn \u2013 por s\u2019kan\u00eb pse pik\u00ebllohen, do pajtohen dhe ata, e pata d\u00ebgjuar tek u thoshte gazetar\u00ebve.<\/p>\n<p>E \u201c\u00e7uditshmja\u201d \u00ebsht\u00eb se gjat\u00eb 2024 shpenzimet ushtarake i rriten mbi 100 vende anemban\u00eb bot\u00ebs \u2013 shtrohet pyetja pse? \u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb ky \u201ctrend\u201d i rritjes s\u00eb shpenzimeve ushtarake, dhe pse kaq shum\u00eb? Si ia dalin? Pse Italia 50-milion\u00ebshe, gjith\u00eb ai shtet as 1.5%, pse Meloni aq e m\u00ebrrolur n\u00eb Hag\u00eb? Pse Kanadaja as 1.4%? Pse duhej t\u00eb ankohej Spanja? Pse Spanja, si shembull, akoma dhe sot ka ngelur n\u00eb 1.28%, ku \u00ebsht\u00eb pra zotimi nga Samiti i 2014-\u00ebs?<\/p>\n<p>Meq\u00eb Polonia q\u00eb tani ndodhet n\u00eb 4.12% t\u00eb PBB-s (derisa Spanja psh. 1.28 %, madje dhe Kosova e shpenzon 1.5% t\u00eb PBB-s s\u00eb vet (mbase do e ket\u00eb hedhur \u201ccucll\u00ebn e newborn\u201d, Kosova tashm\u00eb me biberon : ) at\u00ebher\u00eb i bie se p\u00ebr Polonin\u00eb do jet\u00eb aq e leht\u00eb 5%. Padyshim nuk do jet\u00eb v\u00ebshtir\u00eb as p\u00ebr Greqin\u00eb, p\u00ebr Amerik\u00ebn, Estonin\u00eb etj. q\u00ebkur edhe k\u00ebto shtete ndodhen mbi 3%. Mir\u00ebpo thuase do jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, dhe PSE t\u2019jet\u00eb aq \u201cv\u00ebshtir\u00eb\u201d p\u00ebr Spanj\u00ebn, Italin\u00eb, Kanadan\u00eb, Portugalin\u00eb, Belgjik\u00ebn etj.<\/p>\n<p>Tashm\u00eb aleanca i ka 32 aleat\u00eb, at\u00ebher\u00eb kur qe themeluar NATO-ja, n\u00eb v. 1949 an\u00ebtare-themeluese ishin 12 shtete (Amerika, Kanadaja, Mbret\u00ebria e Bashkuar, Italia, Luksemburgu, Franca, Holanda, Belgjika, Portugalia, Danimarka, Norvegjia, Islanda). At\u00ebbot\u00eb, n\u00eb v. 1949 ShBA i shpenzonte 5.3% t\u00eb PBB-s, n\u00eb rregull tashm\u00eb e themeluam NATO-n, brenda 2-3 viteve, nga 1949 deri n\u00eb v. 1952 shpenzimet e ShBA do k\u00ebrcenin \u00e7uditsh\u00ebm n\u00eb 13.9% t\u00eb PBB-s. Mbase refleks i Luft\u00ebs s\u00eb Vietnamit, dhe q\u00eb do zgjaste 20 vite. Mir\u00ebpo edhe pse luft\u00eb 20-vje\u00e7are, nga 1952 pastaj pand\u00ebrprer\u00eb shpenzimet u zvog\u00ebluan gradualisht, p\u00ebr 70 vjet rresht, p\u00ebr ta arritur n\u00eb v. 2024 vler\u00ebn 3.4% t\u00eb PBB-s amerikane. E \u00e7uditshme, pse n\u00eb vlugun e luft\u00ebs 1955-1965 shpenzimet ushtarake pat\u00ebn p\u00ebsuar zbritje t\u00eb p\u00ebrkryer \u201cgraduale\u201d.<\/p>\n<p>Nj\u00ebsoj dhe me Mret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, sikur dhe me Franc\u00ebn. N\u00eb v. 1953 Mbret\u00ebria e B. i shpenzonte 11% t\u00eb PBB-s, pastaj q\u00eb nga at\u00ebher\u00eb do vinte r\u00ebnia graduale p\u00ebr ta arritur n\u00eb v. 2024 vler\u00ebn 2.3% t\u00eb PBB-s. Franca nga 7.6% n\u00eb 1953 n\u00eb 2024 erdhi n\u00eb 2.1%.<br \/>\nNd\u00ebrsa tashm\u00eb papritmas di\u00e7 si \u201c\u00e7menduri shpenzimesh\u201d. Booom, gjat\u00eb 2024 shpenzimet ushtarake i rrisin mbi 100 vende anemban\u00eb bot\u00ebs. Dhe akoma duhet rritje p\u00ebr \u201cmbrojtjen\u201d e NATO-s! Andaj n\u00eb Qershor 2025 Boss-i thot\u00eb duhet 5%\u2026<\/p>\n<p>Vall\u00eb ku q\u00ebndron problemi, pse pik\u00ebrisht tani. Nga nj\u00ebra an\u00eb Trumpi trumpeton, vazhdon me trumpetat se Putini nuk \u00ebsht\u00eb \u201crreziku\u201d i Per\u00ebndimit, p\u00ebrkundrazi, Putini tashme \u201cmik\u201d, Zelenskyy \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb i takon skaji i kalbur i t\u00ebrkuz\u00ebs. Tashm\u00eb Amerika i respekton t\u00eb \u201cm\u00ebdhenjt\u00eb\u201d (Rusin\u00eb, Kin\u00ebn, Indin\u00eb) sepse me gjas\u00eb Amerika m\u00eb n\u00eb fund \u00ebsht\u00eb pajtuar me multi-polaritetin e globalizmit. Jo m\u00eb Amerik\u00eb q\u00eb kollitet si polic global por tutje di\u00e7 si \u201ctryez\u00eb e rrumbullak\u00ebt\u201d ku ulen t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb dhe ia b\u00ebjn\u00eb si t\u2019u p\u00eblqej\u00eb me boten rreth-e-rrotull, her\u00eb lozin \u201cpoker\u201d me raketa, merren me matjen e pulsit t\u00eb Zelenskyy, t\u00eb Khameneit, her\u00eb i hedhin zaret p\u00ebr fatin e t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_sipri_top_100_arms_comp_2023_infographic-scaled.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_sipri_top_100_arms_comp_2023_infographic-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1989\" class=\"alignnone size-full wp-image-17937\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_sipri_top_100_arms_comp_2023_infographic-scaled.jpg 2560w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_sipri_top_100_arms_comp_2023_infographic-300x233.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_sipri_top_100_arms_comp_2023_infographic-1024x795.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_sipri_top_100_arms_comp_2023_infographic-768x597.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_sipri_top_100_arms_comp_2023_infographic-1536x1193.jpg 1536w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/skyd_sipri_top_100_arms_comp_2023_infographic-2048x1591.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/a><\/p>\n<p>N\u00ebse Putini s\u2019qenka \u201crreziku\u201d i Evrop\u00ebs, at\u00ebher\u00eb pse duhen shtuar shpenzimet e NATO-s z. Trump, pse duhet dyfishuar, pse 5% \u2013 akoma duke u \u00e7uditur Spanja? India kurr\u00eb s\u2019na ka k\u00ebrc\u00ebnuar, as Kina, shtete aq madh\u00ebshtore dhe + paq\u00ebsore, ishim ne mozomokeq, jeni Ju z. Trump, e pushtuat gjith\u00eb at\u00eb Amerik\u00eb dhe kurr\u00eb s&#8217;u ngopet, \u201clufta e ftoht\u00eb\u201d nuk ishte me Indin\u00eb por si\u00e7 e dim\u00eb mes Amerik\u00ebs dhe Sovjet-Rusis\u00eb. Pse duhej mbi 100 vende t\u00eb bot\u00ebs t\u2019i rrisnin shpenzimet ushtarake gjat\u00eb 2024? E po ashtu dhe NATO-ja tashm\u00eb pse duhet dyfishim, mos valle keni &#8220;surplus&#8221; arm\u00ebsh, lloj-lloj tepricash, m\u00eb tep\u00ebr se \u00e7&#8217;duhet raketa, d\u00ebm t\u00eb ndryshken, mjafton q\u00eb ndryshken n\u00ebndetset tona, fregatat, pse duhet &#8220;oksiduar&#8221; dhe raketat, kushtojn\u00eb me miliarda\u2026<\/p>\n<p>***<br \/>\nDuke u bazuar n\u00eb infot e SIPRI, edhe vet\u00eb Amerika i ka rritur shpenzimet, n\u00eb v. 2024 shpenzimet ushtarake t\u00eb ShBA p\u00ebsuan rritje prej 5.7%, duke arritur n\u00eb 997 miliard\u00eb $, kjo shum\u00eb marramend\u00ebse p\u00ebrb\u00ebn 66% t\u00eb shpenzimeve totale ushtarake t\u00eb NATO-s dhe 37% t\u00eb shpenzimeve bot\u00ebrore n\u00eb v. 2024.<\/p>\n<p>Kina, si shpenzuesi i dyt\u00eb m\u00eb i madh i bot\u00ebs ushtarake, i rriti shpenzimet e veta me 7%, rreth 314 miliard\u00eb $.<\/p>\n<p>N\u00eb Evrop\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb dhe Rusin\u00eb, shpenzimet ushtarake u rrit\u00ebn me 17%, n\u00eb 693 miliard\u00eb $. \u00c7do vend evropian (p\u00ebrve\u00e7 Malt\u00ebs) i rriti shpenzimet e veta ushtarake.<br \/>\nN\u00ebse e ve\u00e7ojm\u00eb Rusin\u00eb, n\u00eb v. 2024 shpenzimet ushtarake ruse arrit\u00ebn ~ 149 miliard\u00eb $ (shpenzime prej 7.1% t\u00eb PBB-s\u00eb), duke sh\u00ebnuar nj\u00eb rritje prej 38% nga v. 2023.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb 2024 shpenzimet e Ukrain\u00ebs u rrit\u00ebn me 2.9%, duke kapur shifr\u00ebn 64.7 miliard\u00eb $, jo m\u00eb pak por 34% t\u00eb PBB-s\u00eb s\u00eb tyre, m\u00eb e madhja nga \u00e7do vend i bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Shpenzimet n\u00eb mbar\u00eb Lindjen e Mesme arrit\u00ebn n\u00eb rreth 243 miliard\u00eb $ n\u00eb v. 2024. Arabia Saudite ishte shpenzuesi m\u00eb i madh ushtarak n\u00eb L. e Mesme, duke i rritur shpenzimet ushtarake me 1.5%, rreth 80.3 miliard\u00eb $. Arabia Saudite \u00ebsht\u00eb shpenzuesi i 7 m\u00eb i madh ushtarak n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa shpenzimet ushtarake t\u00eb Iranit n\u00eb v. 2024 ishin 16.7 miliard\u00eb $. Shtet 90 milion\u00ebsh, dhe vet\u00ebm 16.7 miliard\u00eb $, nd\u00ebrsa Izraeli shpenzimet e veta ushtarake i rriti n\u00eb plot 46.5 miliard\u00eb $ n\u00eb v. 2024, 8.8% e PBB-s\u00eb, i dyti n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr shpenzimeve ushtarake t\u00eb larta, sipas SIPRI.<\/p>\n<p>***<br \/>\nP\u00ebrve\u00e7 shpenzimeve ushtarake t\u00eb vendeve q\u00eb nga 1949 deri 2024, SIPRI e mir\u00ebmban\u00eb dhe di\u00e7 si Top-list\u00eb e 100 Kompanive Kryesore t\u00eb Prodhimit t\u00eb Arm\u00ebve dhe Sh\u00ebrbimeve Ushtarake, list\u00eb e aktualizuar s\u00ebfundi n\u00eb v. 2023. Vendosa t\u2019i qasem, por paksa m\u00eb \u201cndryshe\u201d, i filt\u00ebrova n\u00eb nj\u00eb an\u00eb prodhuesit e armatimeve t\u00eb ShBA + Izraelit, dhe n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr prodhuesit e gjith\u00eb bot\u00ebs, m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb e bot\u00ebs s\u00eb ngelur.<\/p>\n<p>E besueshme apo jo, majtas i ve\u00e7ova 41 kompani armatimesh t\u00eb SHBA + 3 t\u00eb Izraelit > me 695.86 miliard\u00eb dollar\u00eb t\u00eb ardhura totale gjat\u00eb v. 2023.<br \/>\nDhe djathtas 43 kompani nga bota e ngelur, t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb, me Kin\u00eb, Rusi e me Indi [ Kin\u00eb, Indi, Japoni, Rusi, Mbret\u00ebri e Bashkuar, Gjermani, Franc\u00eb, Turqi, Itali, kompanit\u00eb Trans-Evropiane ] > me 894.69 miliard\u00eb $ t\u00eb ardhurash totale n\u00eb v. 2023.<\/p>\n<p>Dmth. dhe vet\u00ebm kjo infografik\u00eb si pasqyr\u00eb e prodhuesve t\u00eb armatimeve mjafton p\u00ebr ta par\u00eb \u201csituat\u00ebn\u201d, 87 Kompani t\u00eb Bot\u00ebs duke i shitur 1.590.55 trilion\u00eb $ armatime n\u00eb v. 2023. E cek\u00ebm pak\u00ebz m\u00eb lart se 5 shpenzuesit kryesor\u00eb ushtarak\u00eb \u2013 Amerika, Kina, Rusia, Gjermania, India \u2013 p\u00ebrb\u00ebnin 60% t\u00eb totalit global, me shpenzime t\u00eb kombinuara prej 1.635 trilion $. Shuma e tregtis\u00eb me arm\u00ebt e prodhuara prej 1.590.55 trilion $ \u00ebsht\u00eb p\u00ebraf\u00ebrsisht baraz me 1.635 trilion $ t\u00eb shpenzimeve p\u00ebr mbrojtjen ushtarake : )<\/p>\n<p>Apo ja dhe nj\u00eb \u201ckrahasim\u201d tjet\u00ebr, akoma m\u00eb simpatik. ShBA me 41 prodhues armatimesh i ka gjeneruar 680.74 miliard\u00eb $ t\u00eb ardhura n\u00eb v. 2023 \u2013 nd\u00ebrsa shpenzimet e mbrojtjes n\u00eb v. 2024 ishin 997 miliard\u00eb $. Kjo shum\u00eb p\u00ebrb\u00ebn 3.4% e PBB-s\u00eb amerikane (PBB-ja e SHBA n\u00eb v. 2024 ishte 28.7 trilion\u00eb $). Dmth. Amerika i shet ~681 miliard\u00eb $ ARMATIME (psh. Arabis\u00eb Saudite, Katarit, EBA-s, Holand\u00ebs, Jugo-Kores\u00eb), dhe nga PBB-ja i ndan\u00eb + nja 316 miliard\u00eb $ shtes\u00eb p\u00ebr ta financuar gjith\u00eb mbrojtjen dhe zhvillimin e vet ushtarak. Kjo shum\u00eb marramend\u00ebse prej 997 miliard\u00eb $, p\u00ebrb\u00ebn 66% t\u00eb shpenzimeve totale ushtarake t\u00eb NATO-s, dhe 37% t\u00eb shpenzimeve bot\u00ebrore n\u00eb v. 2024.<\/p>\n<p>Trumpi e mori \u201cfronin\u201d n\u00eb Janar 2025, brenda pak muajve i mori nga Europa e \u201cfrik\u00ebsuar\u201d prej Putinit afro 700-800 miliard\u00eb $ ekstra. N\u00eb Maj ua shiti me qindra miliarda armatim arab\u00ebve, dhe tashm\u00eb n\u00eb Qershor n\u00eb samitin e Hag\u00ebs e dyfishon \u201cmbrojtjen\u201d e NATO-s\u2026 k\u00ebrkon 5% \u2013 nd\u00ebrsa Spanja \u00e7uditet, ankohet : )<\/p>\n<p>Imagjino, rreth 70% t\u00eb gjith\u00e7kaje ushtarake p\u00ebr nevojat e veta Amerika i nxjerr-rifinancon nga shitja e arm\u00ebve, 41 kompani amerikane (shih infografik\u00ebn) i gjeneruan ~681 miliard\u00eb gjat\u00eb 2023, dhe Trump sapo ia ka filluar, ka koh\u00eb p\u00ebr akordimet eventuale t\u00eb paqes (psh. pasi t\u2019ken\u00eb luftuar pal\u00ebt e armiq\u00ebsuara ca vite mes vete, pasi t\u2019jen\u00eb \u201clodhur\u201d), si Ukraina, si Ruanda, si RD Kongos, si Irani i rraskapitur (gjith\u00eb ai shtet, t\u00eb ngrat\u00ebt as 20 miliard\u00eb $ s\u2019i kan\u00eb investuar p\u00ebr mbrojtje gjat\u00eb 2024). Nd\u00ebrsa Izraeli i \u201cvog\u00ebl\u201d 46.5 miliard\u00eb $ p\u00ebr shpenzimet ushtarake t\u00eb 2024, BB-ja e Izraelit ishte 540.061 miliard\u00eb $ por gazan\u00ebt duhet t\u00eb vdesin urie, Natanjahu me \u201clejen\u201d e Trump dhe t\u00eb Evrop\u00ebs ende merret me eksperimente gjenocidale, i ndjek dhe i shfaros\u00eb sapo k\u00ebrkojn\u00eb pak ushqim.<\/p>\n<p>Izraeli madje dhe vet\u00ebm me tregtin\u00eb e arm\u00ebve (15 miliard\u00eb $ p\u00ebr v. 2023, tregti modeste, shih infografik\u00ebn) i nxjerr shpenzimet ushtarake t\u00eb Iranit. S\u2019\u00ebsht\u00eb nevoja t\u2019 prekin fare 540 miliard\u00eb $ t\u00eb PBB-s\u00eb.<\/p>\n<p>* SIPRI &#8211; Stockholm International Peace Research Institute (Instituti Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i K\u00ebrkimeve p\u00ebr Paqen n\u00eb Stokholm)<br \/>\nBaza e t\u00eb Dh\u00ebnave t\u00eb Shpenzimeve Ushtarake e SIPRI p\u00ebrmban seri konsistente mbi shpenzimet ushtarake t\u00eb vendeve p\u00ebr periudh\u00ebn 1949\u20132024. T\u00eb dh\u00ebnat e SIPRI aktualizohen \u00e7do vit. Mir\u00ebpo, kuptohet, t\u00eb dh\u00ebnat e shpenzimeve ushtarake bazohen vet\u00ebm n\u00eb burimet e hapura. Askush s&#8217;ka qasje n\u00eb gj\u00ebrat q\u00eb shtetet i mbajn\u00eb sekrete, SIPRI s&#8217;ka si t&#8217;ofroj\u00eb info p\u00ebr gj\u00ebrat q\u00eb s&#8217;i di askush. Di\u00e7 si shembull i ambiguitetit &#8220;absurd&#8221; do ishte bie fjala programi sekret b\u00ebrthamor i Izraelit.<\/p>\n<p>[ <em>ngjitur: Infografik\u00eb nga Sky Division, Qershor 2025 &#8211; T\u00eb dh\u00ebnat: SIPRI Arms Industry Database, Dec. 2014  &#8211; + nj\u00eb foto, mbreti Willem-Alexander dhe mbret\u00ebresha Maxima me an\u00ebtar\u00ebt NATO-s<\/em> ]<br \/>\n&nbsp;<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 28 Qershor 2025 &#8211; v\u00ebshtrim, infografik\u00eb) (&#8230;rreth 70% t\u00eb gjith\u00e7kaje ushtarake amerikane nxirret dhe rifinancohet nga shitja e arm\u00ebve, 41 kompani amerikane (shih infografik\u00ebn) i gjeneruan ~681 miliard\u00eb gjat\u00eb 2023 &#8211; shpenzimet ushtarake t\u00eb ShBA&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=17936\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-17936","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17936","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17936"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17936\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17936"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17936"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}