{"id":18267,"date":"2025-07-19T13:00:20","date_gmt":"2025-07-19T12:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=18267"},"modified":"2025-07-22T09:49:05","modified_gmt":"2025-07-22T08:49:05","slug":"na-lodhen-kinezet-me-gjithcka-prijatare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=18267","title":{"rendered":"Kinez\u00ebt prijatar\u00eb me gjith\u00e7ka   : )"},"content":{"rendered":"<p><em>(senad guraziu &#8211; ars poetica, 19 k 2025)<\/em><\/p>\n<p>&#8230;<strong>mos pyet, na lodhi Kina me zot\u00ebsin\u00eb shkencore, me p\u00ebrparimet, me avancimet, me gjith\u00e7ka &#8211; uroj ta djegin &#8220;flot\u00ebn&#8221; prap\u00eb, thjesht ashtu kot, nga hi\u00e7asgj\u00ebja, nga m\u00ebrzia, uroj u mbushet mendja si kalamajve me &#8220;kullat e r\u00ebr\u00ebs&#8221; n\u00eb plazh, i shembin p\u00ebr t&#8217;ia nisur nga e para<\/strong> : ) <\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skyd_ai_artificial_intelligence_china_new_opt.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skyd_ai_artificial_intelligence_china_new_opt.jpg\" alt=\"\" width=\"1400\" height=\"788\" class=\"alignnone size-full wp-image-18268\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skyd_ai_artificial_intelligence_china_new_opt.jpg 1400w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skyd_ai_artificial_intelligence_china_new_opt-300x169.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skyd_ai_artificial_intelligence_china_new_opt-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skyd_ai_artificial_intelligence_china_new_opt-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1400px) 100vw, 1400px\" \/><\/a><\/p>\n<p>***<br \/>\nKina, Kina, Kina&#8230; na lodhi Kina, sikur po thosha m\u00ebvete nga &#8220;inati&#8221; : ) sepse kinez\u00ebt tashm\u00eb duke mbidominuar dhe duke i diktuar gjeopolitikat e reja rreth shkencave, rreth Inteligjenc\u00ebs Artificiale, e q\u00eb do t&#8217;thot\u00eb (n\u00ebnkuptohet) kushdo ta mbaj\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsin\u00eb sa u p\u00ebrket shkencave dhe avancimeve, do i p\u00ebrcaktoj\u00eb dhe ndikim-faktor\u00ebt e s\u00eb ardhm\u00ebs&#8230;<\/p>\n<p>Derisa n\u00eb v. 2000, numri i punimeve k\u00ebrkimore lidhur me Inteligjenc\u00ebn Artificiale ishte m\u00eb pak se 8500, analizat tashm\u00eb thon\u00eb se n\u00eb v. 2024 numri u rrit n\u00eb 57.000. Po ashtu, derisa at\u00ebbot\u00eb (25 vjet m\u00eb par\u00eb) Kin\u00ebs i takonin vet\u00ebm 671 punime lidhur me fush\u00ebn IA-s\u00eb, n\u00eb v. 2024 kinez\u00ebt i kaluan gjith\u00eb &#8220;per\u00ebndimor\u00ebt&#8221; duke i sjellur 23.695 botime shkencore, tejkalim komplet i prurjeve t\u00eb kombinuara t\u00eb ShBA (6378 sosh), Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar (2747) dhe BE-s\u00eb (27 vendeve t\u00eb BE-s\u00eb, me 10.055 punime).<\/p>\n<p>&#8220;Ndikimi i ShBA-s\u00eb n\u00eb studim-k\u00ebrkimet e Inteligjenc\u00ebs Artificiale po bie, nd\u00ebrsa Kina tani duke mbidominuar&#8221;, shkruante Daniel Hook, CEO i Digital Science, n\u00eb raportin &#8220;DeepSeek dhe Gjeopolitika e Re e Inteligjenc\u00ebs Artificiale: Ngritja e Kin\u00ebs drejt p\u00ebrpar\u00ebsis\u00eb k\u00ebrkimore n\u00eb fush\u00ebn e IA&#8221;.<br \/>\n[ https:\/\/doi.org\/10.6084\/m9.figshare.29336588 ]<\/p>\n<p>Po ashtu, n\u00eb Science Insider, Dennis Normile rreth para 1 jave shkruante se Kina e ka tashm\u00eb ep\u00ebrsin\u00eb komanduese me &#8220;bumin&#8221; e zhvillim-k\u00ebrkimeve rreth Inteligjenc\u00ebs Artificiale (IA), pavar\u00ebsisht kufizimeve t\u00eb ShBA p\u00ebr eksportimin e \u00e7ipave ky\u00e7 tek kinez\u00ebt.<\/p>\n<p>[ https:\/\/www.science.org\/content\/article\/china-tops-world-artificial-intelligence-publications-database-analysis-reveals ]<\/p>\n<p>V\u00ebrshimi i studimeve rreth IA-s\u00eb si prurje shkencore, apo si dokumente prodhuar n\u00eb Kin\u00eb e solli gjithashtu dhe rekord-nivelin e patentimeve t\u00eb tyre. Sipas Dennis Normile (Science Insider) n\u00eb v. 2024 studiuesit kinez\u00eb i paraqit\u00ebn 35.423 aplikime p\u00ebr patent\u00eb lidhur me IA-n\u00eb. Dhe kjo shif\u00ebr pothuaj &#8220;brengos\u00ebse, e pik\u00ebllueshme, q\u00eb ngjall\u00eb keqardhjen&#8221;, sepse \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 13 her\u00eb tejkalim i 2678 patenteve t\u00eb paraqitura gjithsej nga ShBA, Mbret\u00ebria e Bashkuar, Kanadaja, Japonia dhe Jugo-Koreja s\u00eb bashku.<\/p>\n<p>Shkurt, mos pyet, na lodhi Kina me zot\u00ebsin\u00eb shkencore, me p\u00ebrparimet, me avancimet, me gjith\u00e7ka &#8211; uroj ta djegin &#8220;flot\u00ebn&#8221; prap\u00eb, thjesht ashtu kot, nga hi\u00e7asgj\u00ebja, nga m\u00ebrzia, uroj u mbushet mendja si kalamajve me &#8220;kullat e r\u00ebr\u00ebs&#8221; n\u00eb plazh, i shembin p\u00ebr t&#8217;ia nisur nga e para : )<br \/>\nDikur, para 12 viteve, n\u00eb nj\u00eb qasje poetike &#8220;Multiversum Yjor&#8221; pata shkruar si vijon: &#8220;Kinez\u00ebt, si yjet mbi Murin Kinez, zhyten n\u00eb histori, kujtohen se si nj\u00eb shekull m\u00eb pas De Gama s\u2019e kuptonte dot, n\u00ebse e gjith\u00eb bota e tyre mund t\u2019ishte, vall\u00eb pse kinez\u00ebt e dogj\u00ebn flot\u00ebn kot&#8221;&#8230; <\/p>\n<p>Sipas meje, dhe dmth. poetikisht duke aluduar sipas eksploruesit De Gama, mir\u00eb q\u00eb kinez\u00ebt e dogj\u00ebn flot\u00ebn at\u00ebbot\u00eb, sepse p\u00ebrndryshe mos pyet, e gjith\u00eb bota do ishte e tyre, do e zbulonin ata Kinarik\u00ebn, jo Amerigoja, s&#8217;do quhej Amerik\u00eb por Kinarik\u00eb or something&#8230; s&#8217;do kishin shans as Kolumboja as askush, q\u00ebkur kinez\u00ebt do arrinin atje t\u00eb par\u00ebt : )<\/p>\n<p>MULTIVERSUM YJOR<br \/>\nS. Guraziu, 2013<\/p>\n<p>(\u00e7do yll e qet\u00ebson lavjersin e vet<br \/>\ni gozhduar diku me gjilp\u00ebr\u00ebn<br \/>\nmagnetike n\u00eb glob, dhe pretendon<br \/>\nt\u00eb jet\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb universit)<\/p>\n<p>***<br \/>\nArab\u00ebt modern\u00eb i quajn\u00eb yjet<br \/>\nme emra satelit\u00ebsh, k\u00ebmb\u00ebt<br \/>\nngulur n\u00eb dunat, n\u00ebp\u00ebr pishina<br \/>\nnafte i zbardhin \u201cbaluuzaat\u201d,<br \/>\ncelular\u00ebt n\u00eb vesh\u00eb, p\u00ebrtypin<br \/>\nhurma dhe \u201cbla, bla\u201d me Zotin.<\/p>\n<p>Eskimez\u00ebt \u00e7uditen pse yjet<br \/>\ne qiellit q\u00eb k\u00ebputen s\u2019bien<br \/>\npingul n\u00eb akull, si toptha drite<br \/>\ndrejt n\u00eb vrim\u00ebn rrumbullake,<br \/>\npeshqit e uritur t\u00eb ndri\u00e7oheshin,<br \/>\ndhe ata vet\u00eb q\u00eb t\u00eb ngopeshin.<\/p>\n<p>Evropian\u00ebt pandehin gjith\u00eb yjet<br \/>\ne gjith\u00ebsis\u00eb jan\u00eb t\u00eb \u201ckrishter\u00eb\u201d,<br \/>\nndonj\u00ebri aty-k\u00ebtu jo por t\u00eb till\u00eb<br \/>\njan\u00eb yje mashtrues, prandaj<br \/>\nKolumbo dikur ia huqi Indis\u00eb<br \/>\natij ia hodhi vet\u00eb Polaris.<\/p>\n<p>Amerikan\u00ebt i hedhin pes\u00ebdhjet\u00eb<br \/>\nyje n\u00eb zjarr, insistojn\u00eb Amerigo<br \/>\nVespucci thjesht pati fat, q\u00eblloi<br \/>\nitaliani i par\u00eb me em\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb,<br \/>\ndhe aspak mafioz, athua cili do jet\u00eb<br \/>\nAl Capone me fat p\u00ebr n\u00eb Mars.<\/p>\n<p>Kinez\u00ebt, si yjet mbi Murin Kinez,<br \/>\nzhyten n\u00eb histori, kujtohen se si<br \/>\nnj\u00eb shekull m\u00eb pas De Gama<br \/>\ns\u2019e kuptonte dot, n\u00ebse e gjith\u00eb<br \/>\nbota e tyre mund t\u2019ishte, vall\u00eb<br \/>\npse kinez\u00ebt e dogj\u00ebn flot\u00ebn kot.<br \/>\n&nbsp;<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(senad guraziu &#8211; ars poetica, 19 k 2025) &#8230;mos pyet, na lodhi Kina me zot\u00ebsin\u00eb shkencore, me p\u00ebrparimet, me avancimet, me gjith\u00e7ka &#8211; uroj ta djegin &#8220;flot\u00ebn&#8221; prap\u00eb, thjesht ashtu kot, nga hi\u00e7asgj\u00ebja, nga m\u00ebrzia, uroj u mbushet mendja si&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=18267\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-18267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-shenime-shkurt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18267"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18267\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}