{"id":1985,"date":"2019-09-30T17:03:29","date_gmt":"2019-09-30T17:03:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=1985"},"modified":"2024-04-19T13:15:04","modified_gmt":"2024-04-19T12:15:04","slug":"codex-trivulzianus-da-vinci-i-republikes-se-letrave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=1985","title":{"rendered":"Codex Trivulzianus &#8211; Da Vin\u00e7i i &#8220;Republik\u00ebs s\u00eb Letrave&#8221;!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, Sh 2019 (dy-tri fjal\u00eb rreth &#8220;m\u00ebsim-nx\u00ebnies letrare&#8221; t\u00eb da Vin\u00e7it)<\/em><\/p>\n<p>Shkruar mes viteve 1487-90, <strong>Codex Trivulzianus<\/strong> \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga dor\u00ebshkrimet m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb njohura n\u00eb korpusin e shkrimeve davin\u00e7iane. Da Vin\u00e7i ishte thjesht nj\u00eb gjeni i lindur, nj\u00eb &#8220;makin\u00eb mendore&#8221; e rrall\u00eb, nj\u00eb njeri aq kurioz i tipit &#8220;omo sanza lettere&#8221; (njeri i pashkoll\u00eb), ky kodik e pasqyron m\u00eb s\u00eb miri &#8220;filozofin &#8211; mendjen e etur p\u00ebr dije&#8221;, vullnetin autodidaktiv p\u00ebr t\u00eb zot\u00ebruar latinishten dhe p\u00ebr t&#8217;i organizuar leksikonet e fjal\u00ebve n\u00eb gjuh\u00ebn italiane lidhur me shkenc\u00ebn, filozofin\u00eb dhe l\u00ebnd\u00ebt humaniste n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<p>&#8220;<em>Cili mendimtar ka poseduar ndonj\u00ebher\u00eb vizionin kozmik n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kaq k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebse<\/em>?&#8230;&#8221; &#8211; sikur e pati shtriqur pyetjen n\u00eb sheshin e shesht\u00eb t\u00eb habis\u00eb, autori Edward McCurdy, madh\u00ebshtin\u00eb davin\u00e7iane n\u00eb nj\u00eb moment ai do ta vler\u00ebsonte shkurt e thjesht\u00eb &#8220;&#8230;a<em>ktiviteti intelektual, manuskriptet e tij jan\u00eb d\u00ebshmi e pun\u00ebs s\u00eb makin\u00ebs m\u00eb t\u00eb fuqishme mendore q\u00eb ka p\u00ebrfaq\u00ebsuar ndonj\u00ebher\u00eb truri i njeriut<\/em>&#8220;!<\/p>\n<p>Leonardo da Vin\u00e7i (1452-1519) ka l\u00ebn\u00eb prapa disa fletore (&#8220;kodik\u00eb&#8221;, manuskripte-dor\u00ebshkrime, mbushur me shkrime, diagrame, vizatime, skica etj.), nd\u00ebr ato q\u00eb njihen jan\u00eb &#8220;<strong>Codex Arundel<\/strong>&#8220;, &#8220;<strong>Codex Atlanticus<\/strong>&#8220;, &#8220;<strong>Codex Leicester<\/strong>&#8220;, &#8220;<strong>Codex Madrid (Leonardo)<\/strong>&#8220;, &#8220;<strong>Kodik (manuskript) rreth Fluturimit t\u00eb Shpez\u00ebve<\/strong>&#8220;, &#8220;<strong>Codex Urbinas<\/strong>&#8221; dhe &#8220;<strong>Codex Trivulzianus<\/strong>&#8220;.<\/p>\n<p>Derisa m\u00eb voluminozi dhe m\u00eb interesanti nga kodik\u00ebt mbase \u00ebsht\u00eb ai &#8220;Atlanticus&#8221; (me afro 1200 flet\u00eb), dhe derisa nj\u00eb tjet\u00ebr nga kodik\u00ebt e tij mban rekordin si &#8220;fletorja m\u00eb e shtrenjt\u00eb&#8221; shitur-bler\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb historin\u00eb e njeriut, dhe fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr &#8220;Codex Leicester&#8221; bler\u00eb p\u00ebr 30 milion\u00eb&#8230; tani n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb multi-miliarderit amerikan, t\u00eb &#8220;kompjuteristit&#8221; Bill Gates, Codex Trivulzianus sikur na e d\u00ebshmon kujdesin e impenjimin rreth &#8220;m\u00ebsim-nx\u00ebnies letrare&#8221; e t\u00eb bukurshkrimit t\u00eb da Vin\u00e7it : ) Them k\u00ebshtu dhe vura figurin\u00ebn e buz\u00ebqeshjes, duke i patur parasysh &#8220;Profecit\u00eb&#8221; e tij, si kapitull shpesh i paqart\u00eb dhe mjaft mistik i dor\u00ebshkrimeve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Pra p\u00ebrve\u00e7 tjerash manuskripti Trivulzianus i dokumenton p\u00ebrpjekjet e da Vin\u00e7it q\u00eb ta p\u00ebrmir\u00ebsonte edukimin e vet modest rreth let\u00ebrsis\u00eb dhe shkrimit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, p\u00ebrmes listave t\u00eb gjata t\u00eb fjal\u00ebve (leksikore dhe gramatikore &#8211; kopjuar nga burime autoritative t\u00eb koh\u00ebs). Thuhet se shum\u00eb fjal\u00eb jan\u00eb ri-interpretuar e ri-kuptim\u00ebsuar nga ai, sipas nevoj\u00ebs da Vin\u00e7i u jepte kuptime t\u00eb reja dhe i p\u00ebrdorte n\u00eb kontekste t\u00eb ndryshme, duke na e l\u00ebn\u00eb prapa nj\u00eb dokument t\u00eb vlefsh\u00ebm p\u00ebr historin\u00eb e gjuh\u00ebs t\u00eb asaj periudhe.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 list\u00ebs s\u00eb fjal\u00ebve kodiku p\u00ebrmban nj\u00eb seri t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme vizatimesh q\u00eb eksplorojn\u00eb lloje t\u00eb ndryshme t\u00eb fizionomis\u00eb, dhe q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb galeri interesante t\u00eb portreteve reale e fiktive (imagjinare). Po ashtu interesante jan\u00eb studimet rreth projektimit t\u00eb Katedrales n\u00eb Milano, si dhe nj\u00eb num\u00ebr projektesh q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me arkitektur\u00ebn ushtarake.<br \/>\nCodex Trivulzianus ruhet ose ndodhet n\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebn Sforza, n\u00eb Milano, thuhet se origjinali p\u00ebrb\u00ebhej prej 62 flet\u00ebsh por jan\u00eb ruajtur ose gjetur gjithsej 55 sosh.<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Codex-Trivulzianus-Da-Vin\u00e7i-i-Republik\u00ebs-s\u00eb-Letrave.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1986 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Codex-Trivulzianus-Da-Vin\u00e7i-i-Republik\u00ebs-s\u00eb-Letrave.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1080\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Codex-Trivulzianus-Da-Vin\u00e7i-i-Republik\u00ebs-s\u00eb-Letrave.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Codex-Trivulzianus-Da-Vin\u00e7i-i-Republik\u00ebs-s\u00eb-Letrave-300x169.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Codex-Trivulzianus-Da-Vin\u00e7i-i-Republik\u00ebs-s\u00eb-Letrave-768x432.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Codex-Trivulzianus-Da-Vin\u00e7i-i-Republik\u00ebs-s\u00eb-Letrave-1024x576.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, Sh 2019 (dy-tri fjal\u00eb rreth &#8220;m\u00ebsim-nx\u00ebnies letrare&#8221; t\u00eb da Vin\u00e7it) Shkruar mes viteve 1487-90, Codex Trivulzianus \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga dor\u00ebshkrimet m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb njohura n\u00eb korpusin e shkrimeve davin\u00e7iane. Da Vin\u00e7i ishte thjesht nj\u00eb&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=1985\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,16],"tags":[],"class_list":["post-1985","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente","category-multimedia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1985"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1985\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}