{"id":20593,"date":"2026-06-02T22:19:57","date_gmt":"2026-06-02T21:19:57","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=20593"},"modified":"2026-06-02T23:00:59","modified_gmt":"2026-06-02T22:00:59","slug":"ne-syte-e-humanizmit-saad-vertet-sic-si-pikellim-i-trishte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=20593","title":{"rendered":"N\u00eb syt\u00eb e Humanizmit, Saad v\u00ebrtet di\u00e7 si &#8220;pik\u00ebllim i trisht\u00eb&#8221; !"},"content":{"rendered":"<p><em>(Senad Guraziu &#8211; Ars Poetica, 1 Qershor 2026)<\/em><\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/skyd_log_elon_musk_china_getty_opt.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/skyd_log_elon_musk_china_getty_opt.jpg\" alt=\"\" width=\"1400\" height=\"933\" class=\"alignnone size-full wp-image-20592\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/skyd_log_elon_musk_china_getty_opt.jpg 1400w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/skyd_log_elon_musk_china_getty_opt-600x400.jpg 600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/skyd_log_elon_musk_china_getty_opt-1280x853.jpg 1280w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/skyd_log_elon_musk_china_getty_opt-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1400px) 100vw, 1400px\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"color: #919191;font-size: 12px\">[ fotoja: CEO i Tesla dhe SpaceX, Elon Musk n\u00eb banketin shtet\u00ebror p\u00ebr Presidentin Donald Trump dhe Presidentin Xi Jinping, n\u00eb Sall\u00ebn e Madhe t\u00eb Popullit, n\u00eb Pekin, 14 May 2026 \/ shkrepur nga Brendan Smialowski &#8211; AFP via Getty ]<\/span><\/p>\n<p>Sipas Gad Saad, nj\u00eb emigrant hebre i lindur n\u00eb Liban, i cili emigroi n\u00eb Kanada si f\u00ebmij\u00eb, thjesht sepse u b\u00eb profesor marketingu n\u00eb Universitetin Concordia dhe sepse mban nj\u00eb doktoratur\u00eb n\u00eb marketing nga Universiteti Cornell, tani paska t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb thot\u00eb, psh., se &#8220;Holokausti ishte n\u00eb rregull, asnj\u00eb problem fare, n\u00ebse bota per\u00ebndimore shfaq tep\u00ebr dhimbshuri, at\u00ebher\u00eb Per\u00ebndimi thjesht duke vdekur nga dhimbshuria&#8221;.<\/p>\n<p>N\u00eb pik\u00ebpamjen e tij hebreo-centrike, kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse bota nuk duhet t\u00eb &#8220;qaj\u00eb&#8221; n\u00ebse Izraeli, me ndihm\u00ebn e fuqishme t\u00eb z. Trump, i vret 25,000 f\u00ebmij\u00eb n\u00eb Gaza, s\u00eb bashku me n\u00ebnat e tyre, dhe duke i vdekur urie 2 milion\u00eb njer\u00ebz n\u00eb nj\u00eb kamp p\u00ebrqendrimi mbar\u00ebkomb\u00ebtar! Sepse historia na ka treguar se Izraeli ndoshta s&#8217;do duhej t&#8217;ishte lejuar t\u00eb &#8220;formonte nj\u00eb shtet&#8221; (as nga britanik\u00ebt, e as nga aktor\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj politik\u00eb t\u00eb asaj kohe), aspak e nevojshme, pse gjith\u00eb ajo dhimbshuri&#8230; shfaqja e nj\u00eb dhimbshurie t\u00eb till\u00eb p\u00ebr popullin hebre mund t&#8217;i kishte vrar\u00eb britanik\u00ebt, m\u00eb mir\u00eb t\u00eb kishin vazhduar duke i injoruar ata.<\/p>\n<p>Sipas z. Saad, bota per\u00ebndimore nuk duhet t&#8217;jet\u00eb &#8220;e dob\u00ebt&#8221; dhe t\u00eb ndiej\u00eb keqardhje. S&#8217;ka gj\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar nga ajo &#8220;histori holokaustike&#8221;. Jo \u2013 njer\u00ebzit thjesht duhet t\u00eb blejn\u00eb librin e tij &#8220;Dhimbshuria Vet\u00ebvras\u00ebse: Po vdesim p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb sjellsh\u00ebm&#8221; dhe ta b\u00ebjn\u00eb at\u00eb m\u00eb t\u00eb pasur. Sepse z. Musk, Trump, Andreessen, Ackman \u2013 shum\u00eb njer\u00ebz t\u00eb pasur i &#8220;mb\u00ebshtesin&#8221; idet\u00eb e tij. Sarkazmi im me &#8220;no problemos&#8221; (m\u00eb sip\u00ebr) \u00ebsht\u00eb gjuh\u00eb shokuese e q\u00ebllimshme dhe do duhej kuptuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb retorike; sipas mendimit tim, th\u00ebnia sarkazmike nxjerr n\u00eb pah at\u00eb q\u00eb un\u00eb e shoh si leht\u00ebsi groteske e q\u00ebndrimit t\u00eb Saad kur filtrohet p\u00ebrmes duartrokitjeve t\u00eb miliarder\u00ebve si z. Musk, Ackman, Andreessen etj.<\/p>\n<p>Z. Saad nuk thot\u00eb se Holokausti ishte n\u00eb rregull (un\u00eb e p\u00ebrdora si nj\u00eb shembull brutal, do p\u00ebrpiqem t\u00eb shpjegoj pse), ai \u00ebsht\u00eb mjaft i kujdessh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb theksuar se &#8220;t\u00eb kesh dhimbshuri n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb gj\u00eb e mir\u00eb, problemi me dhimbshurin\u00eb \u00ebsht\u00eb kur ka shum\u00eb pak, ose tep\u00ebr shum\u00eb dhimbshuri&#8221;. Ai argumenton se dhimbshuria e tep\u00ebrt dhe e pabarabart\u00eb \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht ndaj t\u00eb huajve, armiqve ose atyre q\u00eb ai i sheh si armiq\u00ebsor\u00eb ndaj vlerave per\u00ebndimore \u2013 mund ta dob\u00ebsoj\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri deri n\u00eb pik\u00ebn e kolapsit. Shembujt e tij jan\u00eb kufijt\u00eb e hapur, politikat e buta ndaj krimit dhe ajo q\u00eb ai e quan ndihm\u00eb p\u00ebr t\u00eb huajt &#8220;e nxitur nga faji&#8221;. E zbatuar n\u00eb rastin Izrael \u2013 Gaza, logjika e tij do ishte se Izraeli ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb mbrohet (madje dhe p\u00ebrmes luft\u00ebrave gjenocidale) dhe se shqet\u00ebsimi i Per\u00ebndimit p\u00ebr viktimat palestineze \u00ebsht\u00eb dhimbshuri vet\u00ebvras\u00ebse, sepse d\u00ebmton t\u00eb vetmin shtet hebre.<\/p>\n<p>Sipas mendimit tim, kjo \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb dioram\u00eb e cek\u00ebt &#8220;politike&#8221;, e paketuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsore, por thell\u00eb brenda pulson nj\u00eb ide shum\u00eb shqet\u00ebsuese dhe djall\u00ebzore, e quajtur prej tij &#8220;dhimbshuri vet\u00ebvras\u00ebse&#8221;. Ne do duhej t&#8217;jemi n\u00eb gjendje ta identifikojm\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbysje morale, do duhej p\u00ebrpjekur ta nxjerrim n\u00eb pah nj\u00eb kontradit\u00eb brutale. Kur dikush q\u00eb i shp\u00ebtoi persekutimit si nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb hebre (anise nga Libani) mund ta p\u00ebrdor\u00eb traum\u00ebn historike t\u00eb Holokaustit p\u00ebr arsyetim t\u00eb indiferenc\u00ebs ndaj vdekjes masive t\u00eb civil\u00ebve n\u00eb Gaza, kjo \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsuese.<\/p>\n<p>N\u00eb korniz\u00ebn time, qasjen e tij e shoh si nj\u00eb tradhti shqet\u00ebsuese t\u00eb kujtes\u00ebs historike \u2013 pik\u00ebrisht t\u00eb asaj dhimbshurie q\u00eb bota duhet ta kishte m\u00ebsuar nga Holokausti. N\u00ebse 6 milion\u00eb t\u00eb vdekurit hebrenj k\u00ebrkojn\u00eb di\u00e7, at\u00ebher\u00eb s&#8217;\u00ebsht\u00eb q\u00eb ne t\u00eb ndalojm\u00eb me dhimbshurin\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt \u2013 \u00ebsht\u00eb q\u00eb kurr\u00eb t&#8217;mos e injorojm\u00eb tragjedin\u00eb kur nj\u00eb popullsi e t\u00ebr\u00eb vdiset urie dhe bombardohet brenda nj\u00eb hap\u00ebsire t\u00eb kufizuar.<\/p>\n<p>Sot \u2013 po, e kam fjal\u00ebn sakt\u00ebsisht p\u00ebr sot, 1 Qershor 2026 \u2013 e respektuara britanike Britannica shkruan: nj\u00eb nga kapitujt m\u00eb t\u00eb err\u00ebt historik\u00eb t\u00eb njer\u00ebzimit, Holokausti ishte vrasja sistematike e 6 milion\u00eb burrave, grave dhe f\u00ebmij\u00ebve hebrenj, si dhe miliona t\u00eb tjer\u00ebve nga Gjermania Naziste dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e saj gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore (1939-45). Politikat e ndryshme t\u00eb nazist\u00ebve p\u00ebr shfarosjen e hebrenjve ishin m\u00eb t\u00eb q\u00ebllimshmet dhe m\u00eb t\u00eb llogariturat. Statistikat e Britannica-s thon\u00eb se p\u00ebrqindja e popullsis\u00eb hebraike vrar\u00eb n\u00eb Poloni ishte 89% (~3 milion\u00eb, vet\u00ebm n\u00eb Poloni), n\u00eb \u00c7ekosllovaki 73%, n\u00eb Hungari 61%, n\u00eb Bashkimin Sovjetik 44%, n\u00eb Rumani 34%. N\u00eb v. 1933 popullsia hebraike n\u00eb Evrop\u00eb ishte rreth 9.5 milion\u00eb, n\u00eb v. 1950 rreth 3.5 milion\u00eb. Gjasht\u00eb milion\u00eb njer\u00ebz t\u00eb shfarosur.<\/p>\n<p>N\u00eb korniz\u00ebn time t\u00eb &#8220;historis\u00eb&#8221;, si\u00e7 e shoh un\u00eb, p\u00ebr \u00e7do 1 lib\u00ebr si ai i autorit Saad, bota akademike duhet t\u00eb p\u00ebrgjigjet me 3 libra. Jo p\u00ebr t\u00eb &#8220;debatuar&#8221; \u2013 sepse disa ide nuk e meritojn\u00eb dinjitetin e nj\u00eb debati \u2013 por p\u00ebr t&#8217;i mbytur ato me argumente. P\u00ebr t&#8217;ju treguar vendin e duhur mendimeve t\u00eb tilla &#8211; n\u00eb koshin e plehrave t\u00eb historis\u00eb, pran\u00eb intelektual\u00ebve q\u00eb duartrokisnin eugjenik\u00ebt n\u00eb vitet 1920, pran\u00eb akademik\u00ebve q\u00eb thoshin &#8220;pak fashiz\u00ebm s&#8217;b\u00ebn d\u00ebm, \u00ebsht\u00eb thjesht rregull&#8221;, pran\u00eb ekonomist\u00ebve q\u00eb arsyetonin kolonializmin si &#8220;efikasitet ekonomik&#8221;.<\/p>\n<p>Por si gjithmon\u00eb, ne reagojm\u00eb von\u00eb, pothuajse gjithmon\u00eb tep\u00ebr von\u00eb. E nj\u00ebjta gj\u00eb ndodhi kur fashizmi duke u fuqizuar n\u00eb pushtet. Njer\u00ebzit e shihnin qart\u00eb se po vinte \u2013 tubimet, listat, kampet q\u00eb po nd\u00ebrtoheshin &#8220;p\u00ebrkoh\u00ebsisht&#8221;. Por, si\u00e7 doli n\u00eb dukje, ata thjesht do vonoheshin si tep\u00ebr. Ata mbase mendonin se kjo gj\u00eb do shuhet vetiu. Mbase mendonin &#8220;sigurisht q\u00eb askush s&#8217;e beson k\u00ebt\u00eb&#8221;. Ata do ken\u00eb menduar se dhimbshuria ishte e sigurt &#8211; por s&#8217;ishte e sigurt, n\u00eb fakt ishte gj\u00ebja e par\u00eb q\u00eb ata vran\u00eb.<\/p>\n<p>Pse pothuaj gjithmon\u00eb reagojm\u00eb tep\u00ebr von\u00eb? Ndoshta sepse vazhdojm\u00eb ta trajtojm\u00eb anti-humanizmin si &#8220;nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim tjet\u00ebr&#8221;. Sepse universitetet e mbrojn\u00eb &#8220;fjal\u00ebn e lir\u00eb&#8221; duke lejuar q\u00eb nj\u00eb profesor marketingu t\u00eb pozoj\u00eb ose t&#8217;na shitet si historian. Sepse miliarder\u00ebt i blejn\u00eb platformat mediatike, dhe platformat e blejn\u00eb heshtjen, dhe heshtja duket si p\u00eblqim, si mend\u00ebsi e nj\u00ebjt\u00eb. Sepse njer\u00ebzit q\u00eb duhet t&#8217;i shkruanin ato 3 libra jan\u00eb t\u00eb z\u00ebn\u00eb me pozicionet akademike, me grantet ose me d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr t&#8217;mos u &#8220;p\u00ebrzier n\u00eb politik\u00eb&#8221;.<\/p>\n<p>Dhe k\u00ebshtusoj, \u00e7far\u00eb mund t&#8217;themi tani, pasi libri i z. Saad e ka par\u00eb drit\u00ebn, p\u00ebr t&#8217;na m\u00ebsuar rreth &#8220;err\u00ebsir\u00ebs&#8221; s\u00eb shpirtrave tan\u00eb? Ndoshta asgj\u00eb. Apo ndoshta &#8220;Faleminderit, z. Musk, p\u00ebr guximin q\u00eb t&#8217;na e zbuloni fytyr\u00ebn tuaj, se kush jeni v\u00ebrtet, faleminderit gjith\u00eb miliarder\u00ebve q\u00eb e duartrokasin k\u00ebt\u00eb njeri&#8221;. T\u00eb pakt\u00ebn kjo \u00ebsht\u00eb e sinqert\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn mund t\u00eb ndalojm\u00eb s\u00eb shtiruri se kjo ka t&#8217;b\u00ebj\u00eb me &#8220;qytet\u00ebrimin&#8221;, dhe ta shohim \u00e7\u00ebshtjen ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb \u2013 t\u00eb fuqishmit, t\u00eb pasurit na thon\u00eb neve t\u00eb tjer\u00ebve se dhimbshuria jon\u00eb \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr bot\u00ebn e qytet\u00ebruar.<\/p>\n<p>Dhe ne, \u00e7&#8217;mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb ne, epo ndoshta mund t\u00eb ndalojm\u00eb s\u00eb q\u00ebni von\u00eb, mund t&#8217;ia v\u00ebm\u00eb emrin k\u00ebsaj marramendjeje filozofike, mund t&#8217;refuzojm\u00eb t\u00eb quhet doktoratur\u00eb si mburoj\u00eb kund\u00ebr kolapsit moral. Mund t&#8217;i shkruajm\u00eb ato 3 libra, qoft\u00eb dhe n\u00ebse thjesht 1 shkrim i gjat\u00eb realisht, i shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb heshtje mes miqsh. Sepse t\u00eb vdekurit e Evrop\u00ebs &#8211; 6 milion\u00eb hebrenj, nuk vdiq\u00ebn dikur q\u00eb nj\u00eb profesor marketingu ta shiste nj\u00eb lib\u00ebr n\u00eb t\u00eb ardhm\u00ebn mbi arsyen pse &#8220;dhimbshuria \u00ebsht\u00eb vet\u00ebvrasje&#8221;. Ata vdiq\u00ebn sepse dhimbshuria d\u00ebshtoi ndaj tyre, i la n\u00eb balt\u00eb, dhe n\u00ebse lejojm\u00eb q\u00eb ky m\u00ebsim t\u00eb fshihet nga miliarder\u00ebt q\u00eb kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb filozofi si ndihm\u00eb p\u00ebr kurimin e nd\u00ebrgjegj\u00ebs, p\u00ebr gjumin e rehatsh\u00ebm, at\u00ebher\u00eb ne s&#8217;po &#8220;vdesim nga d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb sjellsh\u00ebm&#8221;. Ne po vdesim sepse harruam si t\u00eb zgjohemi n\u00eb koh\u00eb, ishte fashizmi q\u00eb do duhej t&#8217;na e &#8220;m\u00ebsonte&#8221; k\u00ebt\u00eb leksion historik.<\/p>\n<p>T\u00eb luhatesh n\u00eb q\u00ebndrimin &#8220;nga nj\u00ebra an\u00eb kjo, nga ana tjet\u00ebr kjo&#8221; &#8211; ky lloj vesi akademik q\u00eb e trajton &#8220;balansin&#8221; si virtyt edhe kur p\u00ebrballesh me di\u00e7 q\u00eb nuk e meriton at\u00eb trajtes\u00eb \u2013 nuk \u00ebsht\u00eb aspak &#8220;akademike&#8221;. Disa ide nuk e meritojn\u00eb dinjitetin e t\u00eb q\u00ebnit &#8220;p\u00ebrspektiv\u00eb, a k\u00ebndv\u00ebshtrim&#8221;. Rikornizimi i dhimbshuris\u00eb bazike njer\u00ebzore si &#8220;dhimbshuri vet\u00ebvras\u00ebse&#8221;, p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb po vdesin nga uria dhe n\u00ebnat e tyre, p\u00ebr vrasjen me uri t\u00eb 2 milion\u00eb njer\u00ebzve &#8211; nuk \u00ebsht\u00eb q\u00ebndrim legjitim intelektual. \u00cbsht\u00eb anti-humaniz\u00ebm i kulluar me titullin Dr., dhe mbajtja e nj\u00eb doktorature n\u00eb Marketing (pra, se si shit\u00ebn gj\u00ebrat) nuk e b\u00ebn t\u00eb shenjt\u00eb, thjesht do t&#8217;thot\u00eb se dikush ka kaluar vite duke m\u00ebsuar si ta vesh\u00eb mjerimin &#8220;intelektual&#8221; me nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb respektueshme.<\/p>\n<p>Nj\u00eb person q\u00eb thot\u00eb &#8220;mos i vajtoni 25.000 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vdekur sepse Per\u00ebndimi do vdes duke qen\u00eb t\u00eb sjellsh\u00ebm&#8221; ka braktisur korniz\u00ebn morale q\u00eb e p\u00ebrcakton termi &#8220;doktor&#8221; se n\u00ebnkuptom di\u00e7 p\u00ebrtej nj\u00eb diplome. Dhe njer\u00ebzit e pasur q\u00eb e duartrokasin at\u00eb, nuk jan\u00eb intelektual\u00eb por thjesht klient\u00eb q\u00eb kan\u00eb nevoj\u00eb ta blejn\u00eb nj\u00eb arsyetim p\u00ebr nd\u00ebrgjgjen e tyre.<\/p>\n<p>Holokausti nuk ishte leksion rreth &#8220;shum\u00eb-dhimbshuris\u00eb&#8221;, ishte leksion se \u00e7far\u00eb ndodh kur dhimbshuria askund, e tretur n\u00eb hi\u00e7, p\u00ebr nj\u00eb kategori t\u00eb t\u00ebr\u00eb qeniesh njer\u00ebzore. Z. Saad nuk nxjerr asnj\u00eb leksion nga ajo histori e tmerrshme holokaustike &#8211; ai e p\u00ebrdor at\u00eb si arm\u00eb p\u00ebr aparatin politik hebraik ta b\u00ebj\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn q\u00eb b\u00ebn\u00eb dikur nazist\u00ebt. Kur &#8220;teoria&#8221; e tij p\u00ebrdoret p\u00ebr t&#8217;i fshir\u00eb nga nd\u00ebrgjegjia 25.000 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vdekur, at\u00ebher\u00eb fjala &#8220;dhimbshuri&#8221; fillon t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb si ndonj\u00eb shaka e f\u00eblliqur. Dhe pik\u00ebrisht k\u00ebtu plasaritet &#8220;lustra&#8221; e tij akademike.<\/p>\n<p>Ne s&#8217;do duhej t\u00eb lejojm\u00eb ask\u00ebnd t&#8217;na shet mend se kjo \u00ebsht\u00eb gjoja filozofi abstrakte, le t&#8217;ia kujtojm\u00eb vetes sa i zhveshur \u00ebsht\u00eb oportunizmi i tyre. N\u00eb Mars t\u00eb v. 2024, z. Musk &#8211; i nj\u00ebjti ky Musk q\u00eb tani e vler\u00ebson &#8220;dhimbshurin\u00eb vet\u00ebvras\u00ebse&#8221; t\u00eb Saad, si nj\u00eb paralajm\u00ebrim p\u00ebr &#8220;vdekjen e qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor&#8221; \u2013 e postoi n\u00eb platform\u00ebn e tij, X k\u00ebt\u00eb mesazh: &#8220;Ish-grat\u00eb super t\u00eb pasura q\u00eb urrejn\u00eb ish-bashk\u00ebshortin e tyre duhet t\u00eb renditen nd\u00ebr &#8216;Arsyet pse Vdiq Qytet\u00ebrimi Per\u00ebndimor'&#8221;. Ai po fliste p\u00ebr znj. MacKenzie Scott, ish-gruan e Jeff Bezos, sepse ajo po dhuronte miliarda p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb racore dhe gjinore. Jo p\u00ebr Hamasin. Jo p\u00ebr kufijt\u00eb e hapur. P\u00ebr organizatat bamir\u00ebse. Dhe kjo, p\u00ebr z. Musk, p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb kolaps t\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>M\u00eb von\u00eb ai e fshiu postimin. Sepse dhe ai vet\u00eb do e ket\u00eb par\u00eb absurdin e vet. Por Arkivi i Internetit (Internet Archive) nuk harron. Musk i fshin fjal\u00ebt e veta nga platforma q\u00eb ai e zot\u00ebron, nd\u00ebrsa Saad shkruan nj\u00eb lib\u00ebr ku thot\u00eb se dhimbshuria \u00ebsht\u00eb vet\u00ebvrasje, nd\u00ebrsa Presidenti Trump pozon si mbrojt\u00ebs i Izraelit, nd\u00ebrsa 25.000 f\u00ebmij\u00eb tretur n\u00ebn rr\u00ebnojat n\u00eb Gaza. T\u00eb pasurit ia dalin ta rishkruajn\u00eb historin\u00eb n\u00eb koh\u00eb reale &#8211; jo me pen\u00eb, por me butonat e fshirjes dhe me ndryshimet algoritmike. Edhe nazist\u00ebt i digjnin librat. Autoritar\u00ebt e sot\u00ebm nuk lodhen shum\u00eb, thjesht i fshijn\u00eb postimet, e blejn\u00eb nj\u00eb &#8220;profesor&#8221; dhe na quajn\u00eb paranojak\u00eb sepse ne i kujtojm\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e pafajsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ky postim i vet\u00ebm i fshir\u00eb nga z. Musk na tregon gjith\u00e7ka si funksionon n\u00eb praktik\u00eb kjo ideologji. P\u00ebr fatin e mir\u00eb t\u00eb historis\u00eb son\u00eb, Arkivi i Internetit i ruan d\u00ebshmit\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb postimi i tij i fshir\u00eb nuk mund t\u00eb &#8220;zhdukej&#8221; &#8211; na vjen keq, z. Musk, jeni i pasur por jo dhe Per\u00ebndi.<\/p>\n<p>Kur nj\u00eb grua t\u00eb urren dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye &#8220;Qytet\u00ebrimi Per\u00ebndimor i Vdekur&#8221; (fjal\u00ebt e tij) \u2013 kjo s&#8217;\u00ebsht\u00eb filozofi, \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb oportuniz\u00ebm i rreziksh\u00ebm. Musk, nj\u00eb miliarder q\u00eb e p\u00ebrjetonte nj\u00eb betej\u00eb kujdestarie t\u00eb lidhur me divorcin (me Grimes), e sheh ish-gruan e nj\u00eb miliarderi tjet\u00ebr duke dhuruar miliarda p\u00ebr kauza bamir\u00ebsie, kauza q\u00eb atij nuk i p\u00eblqejn\u00eb, dhe vendos se kjo gj\u00eb &#8211; jo vrasja me uri n\u00eb Gaza, jo lufta, jo kolapsi klimatik &#8211; \u00ebsht\u00eb &#8220;vdekja e Qytet\u00ebrimit Per\u00ebndimor&#8221;.<\/p>\n<p>Shprehja &#8220;Qytet\u00ebrimi Per\u00ebndimor&#8221; e kryen nj\u00eb pun\u00eb gjigante k\u00ebtu, thjesht duke qen\u00eb e pranishme&#8230; ting\u00ebllon madh\u00ebshtore, ting\u00ebllon si di\u00e7 q\u00eb ia vlen t\u00eb mbrohet. Por n\u00eb p\u00ebrdorimin real t\u00eb z. Musk, thjesht n\u00ebnkupton ndjenjat e nj\u00eb njeriu t\u00eb pasur p\u00ebr ish-gruan e nj\u00eb njeriu tjet\u00ebr t\u00eb pasur q\u00eb i ndihmon minoritetet e varf\u00ebra. Kjo \u00ebsht\u00eb kriza e thell\u00eb &#8220;filozofike&#8221; n\u00eb mendjen e tij, e cila nuk \u00ebsht\u00eb aspak filozofi, por thjesht nj\u00eb oportuniz\u00ebm i pezmatuar.<\/p>\n<p>M\u00eb pastaj, z. Saad shkruan nj\u00eb lib\u00ebr rreth &#8220;dhimbshuris\u00eb vet\u00ebvras\u00ebse&#8221; &#8211; gjoja kritik\u00eb serioze ndaj teprimeve me dhimbshurin\u00eb. Musk e merr at\u00eb, e ngre n\u00eb qiell me lavde dhe e b\u00ebn pjes\u00eb t\u00eb pagand\u00ebs s\u00eb vet. Mir\u00ebpo, kur sheh realisht se \u00e7far\u00eb quan Musk &#8220;vet\u00ebvras\u00ebse&#8221; ose &#8220;shkat\u00ebrruese p\u00ebr qytet\u00ebrimin&#8221;, nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr kufijt\u00eb e hapur, as p\u00ebr programet e diversitetit (DEI). B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb grua specifike ndaj s\u00eb cil\u00ebs ai ka nj\u00eb mami personale, pothuaj banale. Ideologjia \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb kostum p\u00ebr z. Musk. Miliarderi e vesh at\u00eb kur i duhet. Thell\u00eb n\u00ebn kostumin, gjith\u00e7ka dhe gjithmon\u00eb ka t&#8217;b\u00ebj\u00eb me t\u00eb, me ish-partneret e tij, me armiqt\u00eb e tij. Komoditeti i tij \u00ebsht\u00eb &#8220;oportuniz\u00ebm&#8221; i rreziksh\u00ebm, sepse mendja e tij e ndot gjith\u00eb socio-ekosistemin.<\/p>\n<p>Kjo nuk \u00ebsht\u00eb vdekje e qytet\u00ebrimit, z. Musk, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kalamall\u00ebk. Ne shohim si ju e pat\u00eb nj\u00eb grua duke dhuruar para, dhurata bamir\u00ebsie q\u00eb ju nuk i miratoni, dhe vendos\u00ebt se ky ishte fundi i bot\u00ebs. Pastaj e fshit\u00eb postimin n\u00eb X dhe mor\u00ebt n\u00eb pun\u00eb nj\u00eb doktor shkencash t\u00eb marketingut p\u00ebr t&#8217;na th\u00ebn\u00eb se &#8220;zemra jon\u00eb \u00ebsht\u00eb armiku i v\u00ebrtet\u00eb&#8221;. Historia nuk \u00ebsht\u00eb kurr\u00eb ndonj\u00eb shaka, por ju, z. Musk, dhe t\u00eb fuqishmit si ju e b\u00ebni at\u00eb t\u00eb till\u00eb &#8211; sepse ju e dini q\u00eb t\u00eb fuqishmit kan\u00eb mund\u00ebsi ta paguajn\u00eb kushtin e k\u00ebtij privilegji.<\/p>\n<p>Postimi i fshir\u00eb i z. Musk \u00ebsht\u00eb prova se &#8220;vdekja e qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor&#8221; nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb gjoja argument serioz, ka qen\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb kostum. Dhe fshirja \u00ebsht\u00eb pranimi i fajit si d\u00ebshmi e shkeljes. Ndoshta duhet th\u00ebn\u00eb se &#8220;grat\u00eb super t\u00eb pasura lejohen t&#8217;i urrejn\u00eb ish-bashk\u00ebshort\u00ebt e tyre, n\u00ebse ato gra kan\u00eb ndonj\u00eb arsye&#8230;&#8221; \u2013 sepse rregulli i path\u00ebn\u00eb q\u00eb z. Musk e zbulon \u00ebsht\u00eb se dhimbshuria \u00ebsht\u00eb &#8220;vet\u00ebvras\u00ebse&#8221; vet\u00ebm kur e praktikojn\u00eb njer\u00ebzit e tjer\u00eb. Kur ai vet\u00eb vendos se kush e meriton dhimbshurin\u00eb, at\u00ebher\u00eb kjo konsiderohet thjesht si &#8220;dhimbshuri e thell\u00eb&#8221;.<\/p>\n<p>Njer\u00ebzit e pasur q\u00eb promovojn\u00eb anti-humanizmin, ky fenomen \u00ebsht\u00eb nj\u00eb oportuniz\u00ebm i past\u00ebr dhe i rreziksh\u00ebm. Z. Musk, Ackman, Andreessen &#8211; nuk e besojn\u00eb &#8220;dhimbshurin\u00eb vet\u00ebvras\u00ebse&#8221; gjoja si filozofi koherente; ata besojn\u00eb n\u00eb \u00e7do gj\u00eb q\u00eb ua mund\u00ebson t\u00eb flejn\u00eb rehat, me nd\u00ebgjegjen rehat, nd\u00ebrsa pasuria e tyre grumbullohet mbi kocka. Nuk \u00ebsht\u00eb di\u00e7 e thell\u00eb, s&#8217;\u00ebsht\u00eb madje as ciniz\u00ebm n\u00eb ndonj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb interesante &#8211; \u00ebsht\u00eb thjesht oportuniz\u00ebm: gjej nj\u00eb profesor q\u00eb do thot\u00eb se &#8220;egoizmi juaj n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb heroik&#8221;, jepi atij nj\u00eb platform\u00eb, dhe mbyllet kjo pun\u00eb.<\/p>\n<p>Pra, si erdh\u00ebm n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb ku f\u00ebmija i nj\u00eb t\u00eb mbijetuari t\u00eb Holokaustit mund t\u00eb b\u00ebhet mb\u00ebshtet\u00ebs i politikave q\u00eb prodhojn\u00eb kushte t\u00eb ngjashme me kampet e p\u00ebrqendrimit, dhe miliarder\u00ebt e quajn\u00eb k\u00ebt\u00eb &#8220;dhimbshuri e thell\u00eb&#8221;? N\u00eb mendjen e z. Musk, ndoshta p\u00ebrgjigja q\u00ebndron n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si riorientohet &#8220;dhimbshuria&#8221;. Ajo q\u00eb ai e quan &#8220;dhimbshuri e thell\u00eb&#8221; p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb si nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi shpesh p\u00ebrfundon duke n\u00ebnkuptuar asnj\u00eb grim\u00eb dhimbshuri p\u00ebr vuajtjet specifike, n\u00ebse kjo i shkakton pak\u00ebnaq\u00ebsi pushtetit. &#8220;Dhimbshuria vet\u00ebvras\u00ebse&#8221; e z. Saad tani kthehet n\u00eb nj\u00eb k\u00ebrba\u00e7 kund\u00ebr \u00e7do dhimbshurie q\u00eb e kalon ndonj\u00eb kufi a vij\u00eb politike.<\/p>\n<p>***<br \/>\nSipas mendimit tim, libri i z. Saad, ose ideja e quajtur &#8220;dhimbshuri vet\u00ebvras\u00ebse&#8221;, nuk \u00ebsht\u00eb q\u00ebndrim intelektual q\u00eb meriton t\u00eb debatohet. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb kalamall\u00ebk moral veshur me smoking, dhe fakti q\u00eb po p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb arsyetuar indiferenc\u00ebn ndaj 25.000 f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb vdekur n\u00eb Gaza, \u00ebsht\u00eb turp. Zemra jon\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb &#8220;armiku yn\u00eb&#8221;, ajo \u00e7far\u00eb mund t\u00eb mbaj\u00eb zemra e njeriut \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb sesa thjesht idet\u00eb n\u00eb kok\u00ebn tuaj, z. Saad. Pesha e asaj q\u00eb mbajm\u00eb n\u00eb zemrat tona quhet &#8220;humaniz\u00ebm&#8221;. Nuk po kritikojm\u00eb thjesht nj\u00eb argument tuajin, ne po mbajm\u00eb dhe zi p\u00ebr di\u00e7 shokante t\u00eb historis\u00eb, po mbajm\u00eb zi p\u00ebr 6 milion\u00eb njer\u00ebz hebrenj q\u00eb humb\u00ebn jet\u00ebn gjat\u00eb historis\u00eb tragjike t\u00eb Evrop\u00ebs, po mbajm\u00eb zi p\u00ebr t\u00eb gjitha vdekjet shkaktuar nga historia naziste.<\/p>\n<p>T\u00eb gjith\u00eb ne si njer\u00ebz (t\u00eb dashur z. Saad dhe z. Musk) duhet t\u00eb priremi ta rr\u00ebfejm\u00eb historin\u00eb me sadopak dinjitet. Dinjitet p\u00ebr t\u00eb vdekurit dhe p\u00ebr t\u00eb gjall\u00ebt, sepse historia na m\u00ebson t&#8217;mos i p\u00ebrs\u00ebrisim gabimet e s\u00eb kaluar\u00ebs. Mohimi i historis\u00eb \u00ebsht\u00eb di\u00e7 tjet\u00ebr, ne e b\u00ebjm\u00eb shpesh k\u00ebt\u00eb, shpesh harrojm\u00eb, por ndoshta kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja kryesore e &#8220;ekzistenc\u00ebs s\u00eb historis\u00eb&#8221; &#8211; q\u00eb t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb prej saj. Ne duhet t\u00eb prekemi thell\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebn p\u00ebr dinjitetin e 300 f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb pafajsh\u00ebm t\u00eb vrar\u00eb n\u00eb at\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb Iranit. Duket, qofshin 300 f\u00ebmij\u00eb n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb iraniane, apo 25.000 n\u00eb Gaza &#8211; tashm\u00eb filozofia juaj synon t&#8217;i b\u00ebj\u00eb gjith\u00eb ato viktima t\u00eb &#8220;pranueshme&#8221; moralisht.<\/p>\n<p>S&#8217;jam duke th\u00ebn\u00eb se z. Musk e hodhi at\u00eb bomb\u00eb tragjike realisht, jam duke t\u00ebn\u00eb se ai ka hedhur aq shum\u00eb &#8220;bomba t\u00eb heshtura&#8221;. Ai e kishte dhe e ka nj\u00eb platform\u00eb gjigante internetike, e ka nj\u00eb telefon dhe dy gishtat e vet \u2013 dhe nuk tha asgj\u00eb, asnj\u00eb fjal\u00eb t\u00eb vetme p\u00ebr 300 f\u00ebmij\u00ebt. Ai e ka mikrofonin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb bot\u00ebs, platform\u00ebn X. Sipas Google, pak koh\u00eb pas blerjes p\u00ebr 44 miliard\u00eb $, dol\u00ebn raporte se Musk ishte i pak\u00ebnaqur me nivelin e shikueshm\u00ebris\u00eb q\u00eb po merrnin postimet e tij personale, n\u00eb krahasim me figurat e tjera bot\u00ebrore. Sakaq e vuri n\u00eb l\u00ebvizje p\u00ebrpjekjen masive inxhinierike p\u00ebr ta rikonfiguruar algoritmin e X-it. Ky ndryshim e rriti automatikisht dukshm\u00ebrin\u00eb e postimeve t\u00eb tij personale me nj\u00eb faktor prej 1000x, duke i b\u00ebr\u00eb ato t\u00eb shfaqen n\u00eb faqen kryesore t\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve &#8211; pavar\u00ebsisht n\u00ebse e ndiqnin faqen e tij apo jo.<\/p>\n<p>Dhe kur 300 f\u00ebmij\u00eb hidhen n\u00eb er\u00eb nga bombat n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb, z. Musk nuk thot\u00eb asgj\u00eb. Pra jam duke folur p\u00ebr heshtjen e tij, p\u00ebr munges\u00ebn e fjal\u00ebve t\u00eb tij teksa f\u00ebmij\u00ebt vdesin nga bombat. Kjo \u00ebsht\u00eb heshtja q\u00eb vret. Nuk po flas p\u00ebr gishtin mbi k\u00ebmb\u00ebz\u00ebn e arm\u00ebs, por p\u00ebr gishtat e tij q\u00eb mund t&#8217;i shkruajn\u00eb dy fjal\u00eb, &#8220;Ndal vrasjeve&#8221;. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj ai zgjedh t\u00eb shkruaj\u00eb &#8220;duke shkruar n\u00eb Ibiza&#8221; ose &#8220;jam n\u00eb Air Force One, duke shkuar n\u00eb Kin\u00eb, kemi fest\u00eb, nj\u00eb marr\u00ebveshje tregtare&#8221; ose &#8220;blini librin e mikut tim, m\u00ebsoni si dhimbshuria \u00ebsht\u00eb vet\u00ebvrasje&#8221;. Ai gjen koh\u00eb dhe fjal\u00eb p\u00ebr reagime n\u00ebse nj\u00eb grua e pasur dhuron p\u00ebr organizata bamir\u00ebsie &#8211; p\u00ebr t\u00eb gjesti i saj \u00ebsht\u00eb fundi i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor; sikur dhe q\u00eb nj\u00eb djalosh hebre i m\u00ebson &#8220;bot\u00ebs per\u00ebndimore&#8221; se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb dhimbshuria&#8230; ky na qenk\u00ebsh fundi i qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Duhet t\u00eb ndiejm\u00eb keqardhje dhe t\u00eb prekemi nga gjith\u00eb gabimet tona p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb. P\u00ebr 25.000 f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb Gaza. P\u00ebr 6 milion\u00eb hebrenjt\u00eb e Evrop\u00ebs, historia insiston se duhet t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb nga gabime t\u00eb tilla. Dinjitet do t&#8217;thot\u00eb t\u00eb refuzosh t&#8217;i kthesh vdekjet e tyre t\u00eb panevojshme n\u00eb statistika t\u00eb fundfaqes n\u00eb librin e filozofis\u00eb s\u00eb dikujt, n\u00eb librin e nj\u00eb profesori marketingu&#8230; q\u00eb na jep leksion se \u00e7&#8217;\u00ebsht\u00eb historia dhe \u00e7far\u00eb &#8220;dhimbshuria per\u00ebndimore&#8221;.<\/p>\n<p>N\u00ebse ju, z. Musk, si miliarder i fshini postimet tuaja nga X, apo n\u00ebse nj\u00eb pilot l\u00ebshon bomba mbi nj\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb Iranit (nd\u00ebrsa f\u00ebmij\u00ebt duke m\u00ebsuar pik\u00ebrisht p\u00ebr historin\u00eb e Holokaustit) &#8211; filozofia q\u00eb e lejon k\u00ebt\u00eb gj\u00eb tragjike \u00ebsht\u00eb e nj\u00ebjta s\u00ebmundje e veshur me rroba t\u00eb ndryshme. T\u00eb pasurit e quajn\u00eb &#8220;mbrojtje t\u00eb qytet\u00ebrimit&#8221;, gjeneral\u00ebt e quajn\u00eb &#8220;d\u00ebm kolateral&#8221;, profesor\u00ebt e marketingut e quajn\u00eb &#8220;dhimbshuri vet\u00ebvras\u00ebse, nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb ndjeni keqardhje&#8221;. Por n\u00ebn t\u00eb gjitha k\u00ebto fjal\u00eb, fshihet ndoshta i nj\u00ebjti instinkt i vjet\u00ebr animalistik &#8211; fisi im ka r\u00ebnd\u00ebsi, fisi yt jo, dhe do paguaj ndonj\u00eb profesor t\u00eb shpjegoj\u00eb pse kjo n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb fort e moralshme, do t\u00eb pun\u00ebsoj z. Saad t&#8217;na e m\u00ebsoj\u00eb moralitetin.<\/p>\n<p>Bombardimi i nj\u00eb shkolle plot me f\u00ebmij\u00eb, vrasja e m\u00eb shum\u00eb se 300 f\u00ebmij\u00ebve dhe mosth\u00ebnia e asnj\u00eb fjale n\u00eb mediat per\u00ebndimore &#8211; nd\u00ebrsa mb\u00ebshtetja e nj\u00eb libri se si dhimbshuria per\u00ebndimore \u00ebsht\u00eb rreziku i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr qytet\u00ebrimin &#8211; kjo s&#8217;\u00ebsht\u00eb thjesht mosp\u00ebrputhje, \u00ebsht\u00eb r\u00ebnia e mask\u00ebs totalisht. Ne refuzojm\u00eb, s&#8217;do duhej t\u00eb m\u00ebsohemi me &#8220;absurditetin&#8221; tuaj, z. Musk. Ky \u00ebsht\u00eb i vetmi dinjitet i v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb na ka ngelur, ta refuzojm\u00eb normalizimin e absurdizmit grotesk. T\u00eb themi &#8220;kjo \u00ebsht\u00eb e gabuar&#8221; kur e gjith\u00eb makineria juaj e luft\u00ebs thot\u00eb &#8220;kjo \u00ebsht\u00eb e nd\u00ebrlikuar&#8221;. Dinjiteti yn\u00eb i thjesht\u00eb \u00ebsht\u00eb t&#8217;i kujtojm\u00eb emrat dhe numrat jo si statistika, por \u00e7do f\u00ebmij\u00eb si f\u00ebmij\u00ebn e dikujt. Edhe ju i keni 13 f\u00ebmij\u00eb, z. Musk, Zoti i bekoft\u00eb gjith\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e k\u00ebsaj bote, Zoti i bekoft\u00eb gjith\u00eb n\u00ebnat e pafajshme dhe engj\u00ebj-f\u00ebmij\u00ebt e tyre.<\/p>\n<p>Nuk jemi von\u00eb, nuk jemi t\u00eb pafuqish\u00ebm, z. Musk, e shohim gjith\u00eb pasqyr\u00ebn, ju shohim juve, jemi duke e par\u00eb gjith\u00eb &#8220;tabllon\u00eb&#8221; tuaj. Kujtohuni se dhe z. Fyrer (F\u00fchrer) dinte t\u00eb shkruante libra, edhe ai kishte miq t\u00eb pasur, madje supozohej t&#8217;na ishte dhe artist, i la pas shum\u00eb piktura e vepra arti. Tani, thjesht sepse z. Saad mund ta shkruaj\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr, dhe tani duke mb\u00ebshtetur idet\u00eb e tij ju po na tregoni se kush jeni Ju realisht, se kush jeni Ju sakt\u00ebsisht. Dhe ne po i mbajm\u00eb sh\u00ebnimet tona p\u00ebr historin\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra se si historia ruan sadopak dinjitet &#8211; jo p\u00ebrmes t\u00eb fuqishm\u00ebve q\u00eb investojn\u00eb 300 milion\u00eb $ p\u00ebr ta &#8220;instaluar&#8221; nj\u00eb President, jo p\u00ebrmes t\u00eb pasurve q\u00eb i zot\u00ebrojn\u00eb platformat X dhe mund t&#8217;i fshijn\u00eb postimet e tyre t\u00eb pakorruptueshme, por nga njer\u00ebz q\u00eb refuzojn\u00eb t\u00eb shtiren se gjoja nuk e shohin realitetin e mir\u00ebfillt\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebse dhimbshuria na qenk\u00ebsh dob\u00ebsi &#8211; n\u00ebse t\u00eb t\u00eb dhimbsen 25.000 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb pafajsh\u00ebm do t&#8217;thot\u00eb &#8220;t\u00eb vdes\u00ebsh nga d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb i sjellsh\u00ebm&#8221; &#8211; at\u00ebher\u00eb pse Evropa t&#8217;mos i kthehet Afrik\u00ebs, z. Saad? Ju i shp\u00ebtuat keqtrajtimit, ik\u00ebt nga Libani si nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb hebre, dikush do ket\u00eb ndjer\u00eb dhimbshurin\u00eb p\u00ebr ju. Tani ju shisni lib\u00ebr t\u00eb men\u00e7uris\u00eb kund\u00ebr dhimbshuris\u00eb. Pse pra Per\u00ebndimi t&#8217;mos e mbaroj\u00eb biznesin q\u00eb e nisi dikur n\u00eb Amerikat, si shembull? Pse t\u00eb fuqishmit t&#8217;mos marrin gjith\u00e7ka, p\u00ebr sa koh\u00eb pla\u00e7kitja \u00ebsht\u00eb di\u00e7 e mbar\u00eb dhe e moralshme &#8211; pse t\u00eb mos e marrin Gaz\u00ebn realisht dhe t&#8217;i japin fund, zbrazje totale 100%, ta rrafshojn\u00eb dhe t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb vila p\u00ebr t\u00eb pasurit? N\u00ebse Dubai mund t&#8217;i nd\u00ebrtoj\u00eb &#8220;palmat e bot\u00ebs&#8221; duke krijuar &#8220;tok\u00eb ekstra&#8221; nga deti&#8230; at\u00ebher\u00eb ideja e z. Trump p\u00ebr Gaz\u00ebn do t\u00eb ishte di\u00e7 aq e leht\u00eb-\u00ebmb\u00eblsisht.<\/p>\n<p>N\u00ebse e ndjekim &#8220;filozofin\u00eb tuaj t\u00eb paturpshme&#8221;, z. Saad, at\u00ebher\u00eb Holokausti thjesht mund t\u00eb shihet si &#8220;nevoj\u00ebshm\u00ebri, jo ndonj\u00eb turp historik&#8221; &#8211; pik\u00ebrisht k\u00ebtu na \u00e7on rruga juaj filozofike. N\u00ebse mund ta rishkruani Holokaustin si nj\u00eb leksion t\u00eb nevoj\u00ebshm\u00ebris\u00eb, n\u00ebse jeni t\u00eb aft\u00eb t&#8217;na m\u00ebsoni se Evropa na pask\u00ebsh patur tep\u00ebr dhimbshuri p\u00ebr hebrenjt\u00eb &#8211; n\u00ebse mund t&#8217;na bindni se Evropa &#8220;po vdiste nga d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb Evrop\u00eb e sjellshme&#8221; duke u ndier fajtore q\u00eb nga v. 1945 e deri m\u00eb sot &#8211; at\u00ebher\u00eb po. I vetmi p\u00ebrfundim logjik sipas ides\u00eb suaj, \u00ebsht\u00eb se Evropa duhej ta kishte p\u00ebrfunduar pun\u00ebn, dhe rishtas kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse Bota Per\u00ebndimore duhet ta b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb tani. Kudo &#8211; kjo s&#8217;\u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb hiperbol\u00eb, kjo \u00ebsht\u00eb trajektorja e \u00e7do ideologjie gjenocidale. E cila ideologji fillon gjithmon\u00eb me &#8220;njer\u00ebzit tan\u00eb breng\u00eb par\u00ebsore&#8221; dhe p\u00ebrfundon gjithmon\u00eb me &#8220;f\u00ebmij\u00ebt e tyre, vuajtja e tyre s&#8217;kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi&#8221;.<\/p>\n<p>A duhet t&#8217;vazhdojm\u00eb me Afrik\u00ebn, z. Musk &#8211; sepse m\u00eb von\u00eb mund t&#8217;b\u00ebhet tep\u00ebr von\u00eb? Si\u00e7 e dini, as ai Aristoteli i madh s&#8217;ishte kund\u00ebr skllav\u00ebris\u00eb &#8211; por koha e tij ishte mbase nj\u00eb koh\u00eb disi &#8220;dekadente&#8221;, nd\u00ebrsa koha jon\u00eb tashm\u00eb aq moderne, ultra-moderne, madje &#8220;futuriste&#8221;, ju s&#8217;keni &#8220;pampersa teknologjik\u00eb&#8221; por jeni t\u00eb pandalsh\u00ebm me raketat. Fluturaket tuaja &#8220;Starship&#8221; shp\u00ebrthejn\u00eb sikur eksplozionet t&#8217;mos ishin gj\u00eb, kujt i b\u00ebhet von\u00eb p\u00ebr miliardat, fishekzjarre festimesh, ju na i shisni madje dhe \u00ebndrrat e Marsit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, 30 milion\u00eb amerikan\u00eb jan\u00eb pa kujdesin bazik sh\u00ebndet\u00ebsor, sa e gjith\u00eb popullsia e Kanadas\u00eb, sa e gjith\u00eb popullsia e Australis\u00eb. Shfaqja e pak\u00ebz dhimbshurie bazike p\u00ebr ta, padyshim do ta vriste Amerik\u00ebn.<\/p>\n<p>Ose ndoshta njer\u00ebzit si z. Saad dhe z. Musk nuk kan\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr k\u00ebsolloj \u00e7udirash. Ata thjesht din\u00eb t\u00eb shkruajn\u00eb libra, t&#8217;na m\u00ebsojn\u00eb se si &#8220;dhimbshuria e vret bot\u00ebn per\u00ebndimore&#8221;. Filozofikisht, ata e din\u00eb se cili \u00ebsht\u00eb &#8220;rreziku i madh&#8221; p\u00ebr qytet\u00ebrimin per\u00ebndimor, mir\u00ebpo filozofia e tyre nuk ka frena. Pasi ta heq\u00ebsh dhimbshurin\u00eb nga ekuacioni, nuk mbetet m\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr ta kusht\u00ebzuar &#8220;ndaljen&#8221;.<\/p>\n<p>Thjesht po mbajm\u00eb nj\u00eb pasqyr\u00eb para &#8220;filozofis\u00eb&#8221; suaj, ky \u00ebsht\u00eb pasqyrimi, p\u00ebrfundimi logjik i argumentit tuaj &#8220;dhimbshuria \u00ebsht\u00eb vet\u00ebvrasje&#8221;. Pra, pse t\u00eb mos shkojm\u00eb deri n\u00eb fund? Sipas ideve tuaja, &#8220;zemra jon\u00eb \u00ebsht\u00eb armiku yn\u00eb i v\u00ebrtet\u00eb&#8221;, prandaj pas librit tuaj e gjith\u00eb Evropa mund t\u00eb festoj\u00eb&#8230; Holokausti ishte nevoj\u00eb, aspak turp, 60 milion\u00eb t\u00eb vdekurit e Luft\u00ebs Bot\u00ebrore nuk ishin gabim, shfarosja ishte &#8220;logjika&#8221; juaj&#8230; tani jemi t\u00eb lir\u00eb nga faji historik. Ndoshta v\u00ebrtet duhet ta skllav\u00ebrojm\u00eb mbar\u00eb Afrik\u00ebn nd\u00ebrsa ky operacion gjigant ende i realizuesh\u00ebm, akoma i zbatuesh\u00ebm, sepse disa dekada m\u00eb tej mund t&#8217;b\u00ebhet tep\u00ebr von\u00eb, pasi afrikan\u00ebt mund t\u00eb p\u00ebrparojn\u00eb gjithashtu.<\/p>\n<p>S&#8217;\u00ebsht\u00eb aspak e turpshme t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr &#8220;veten ton\u00eb&#8221;, e dim\u00eb q\u00eb afrikan\u00ebt ende s&#8217;i kan\u00eb Inteligjencat e tyre Artificiale, do ken\u00eb kapur njohuri, e sakt\u00eb, s&#8217;kan\u00eb ndenjur n\u00eb vend as ata, mir\u00ebpo Wakanda \u00ebsht\u00eb fanta-shkenc\u00eb e kulluar, projekt hollivudesk p\u00ebr eksploatimin e &#8220;patriotizmit&#8221; t\u00eb tyre, e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se ende mund ta zot\u00ebrojm\u00eb gjith\u00eb Afrik\u00ebn. N\u00ebse presim mund t&#8217;b\u00ebhet tep\u00ebr von\u00eb. Duhet t\u00eb veprojm\u00eb, e b\u00ebm\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb me Amerikat, shfaros\u00ebm kultura dhe qytet\u00ebrime t\u00eb t\u00ebra, pse t\u00eb ndalemi tani&#8230; pse t&#8217;mos shkojm\u00eb deri n\u00eb fund dhe me Afrik\u00ebn, nuk ka asnj\u00eb turp p\u00ebr ne, as vet\u00eb Holokausti s&#8217;ishte turp. Madje p\u00ebr ne tashm\u00eb u b\u00eb dhe m\u00eb keq, sepse pas daljes n\u00eb drit\u00eb t\u00eb librit tuaj rezulton &#8220;dhimbshuria armiku yn\u00eb&#8221;.<\/p>\n<p>E dim\u00eb se Wakanda v\u00ebrtet thjesht\u00eb fanta-shkenc\u00eb, e v\u00ebrtet\u00eb z. Musk, por nj\u00ebjt\u00eb ishte dhe Aushvici &#8211; derisa doli se nuk ishte fantazi, sakaq u b\u00eb realitet. Kjo \u00ebsht\u00eb ajo problematika me makthet, fillojn\u00eb si ide n\u00eb kok\u00ebn tuaj: &#8220;dhimbshuria \u00ebsht\u00eb vet\u00ebvras\u00ebse&#8221;, &#8220;qytet\u00ebrimi yn\u00eb po vdes&#8221;, &#8220;grat\u00eb e pasura i urrejn\u00eb ish-bashk\u00ebshort\u00ebt, kjo do t&#8217;thot\u00eb se qytet\u00ebrimi per\u00ebndimor i vdekur&#8221;. Ndonj\u00ebher\u00eb si &#8220;libra&#8221; p\u00ebr t&#8217;u shitur, p\u00ebr t&#8217;u pasuruar, ndonj\u00ebher\u00eb si postime t\u00eb vogla, sarkastike, t\u00eb lehta p\u00ebr t&#8217;u fshir\u00eb &#8211; ashtu si\u00e7 e fshit\u00eb postimin tuaj p\u00ebr &#8220;qytet\u00ebrimin ton\u00eb t\u00eb vdekur&#8221;, z. Musk.<\/p>\n<p>Dhe Evropa po feston, madje dhe tani teksa duke i shkruar k\u00ebto, di\u00e7 e s\u00ebmur\u00eb ka filluar tashm\u00eb t\u00eb ndodh\u00eb, jo vet\u00ebm n\u00eb kok\u00ebn tuaj z. Musk. Ka plot njer\u00ebz q\u00eb flasin sikur Holokausti ishte nj\u00eb shqet\u00ebsim i vog\u00ebl &#8211; politikan\u00eb, analist\u00eb, profesor\u00eb &#8211; sikur faji gjerman t\u00eb ishte nj\u00eb barr\u00eb q\u00eb duhet hequr qafe, sikur &#8220;kurr\u00eb m\u00eb&#8221; ishte menduar gjithmon\u00eb t\u00eb vlente vet\u00ebm p\u00ebr ne, kurr\u00eb p\u00ebr ata. Kjo mend\u00ebsi mund t\u00eb shihet n\u00eb ligjet e miratuara kund\u00ebr refugjat\u00ebve, mund t\u00eb shihet n\u00eb heshtjen mediatike ndaj tragjedis\u00eb n\u00eb Gaza, mund t&#8217;shihet n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si emigrant\u00ebt afrikan\u00eb mbyten n\u00eb Mesdhe dhe Evropa e quan &#8220;zmbrapsje&#8221; emigrant\u00ebsh. K\u00ebshtu q\u00eb po, disa &#8220;pjes\u00eb&#8221; t\u00eb Evrop\u00ebs po festojn\u00eb madje q\u00ebtani. Qet\u00ebsisht, pas dyerve t\u00eb mbyllura, n\u00eb institute k\u00ebrkimore e forume mendimesh financuar nga miliarder\u00eb si ju, z. Musk. N\u00eb libra me kopertina shk\u00eblqyese dhe me emrin &#8220;Dr. Saad&#8221; n\u00eb shpin\u00ebn e librit. Por n\u00eb syt\u00eb e humanizmit, Saad \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet di\u00e7 si &#8220;pik\u00ebllim i trisht\u00eb&#8221; (Sad), nuk i meriton dy &#8220;a&#8221;.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn (disa vite m\u00eb par\u00eb), e shtyja at\u00eb q\u00eb shihja t\u00eb ndodhte n\u00eb pik\u00eb t\u00eb dit\u00ebs sikur t&#8217;i p\u00ebrkiste s\u00eb ardhmes, e b\u00ebja hipotetike, i jepja nj\u00eb lloj zone sigurie duke th\u00ebn\u00eb &#8220;jo ende&#8221;. V\u00ebrtet s&#8217;e kam iden\u00eb pse gjithmon\u00eb reagojm\u00eb von\u00eb. Ndoshta sepse presim gjithmon\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit q\u00eb i thon\u00eb k\u00ebto gj\u00ebra t&#8217;i mendojn\u00eb ato tro\u00e7\u00ebsira, fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb. Sikur vazhdojm\u00eb t\u00eb presim q\u00eb librat e z. Saad t&#8217;na m\u00ebsojn\u00eb pse Holokausti ishte &#8220;n\u00eb rregull&#8221;, asgj\u00eb e turpshme as johumane, thjesht domosdoshm\u00ebri. Dhe derisa kur kuptojm\u00eb se &#8220;dhimbshuria \u00ebsht\u00eb vet\u00ebvrasje&#8221; n\u00ebnkupton t&#8217;i lesh t\u00eb vdesin urie &#8211; f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb Gaza tashm\u00eb t\u00eb vdekur, tep\u00ebr von\u00eb.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo kampet e p\u00ebrqendrimit nuk jan\u00eb t\u00eb ardhm\u00ebris\u00eb, jan\u00eb t\u00eb sa tashmes, i kemi tani, sot. Gaza, jo Aushvici k\u00ebsaj radhe, z. Musk, 2 milion\u00eb njer\u00ebz p\u00ebrqendruar n\u00eb nj\u00eb kamp mbar\u00ebkomb\u00ebtar, jo me telash gjemba\u00e7 dhe jo me dhomash gazi &#8211; ende jo, ose jo sakt\u00ebsisht nj\u00ebsoj si Aushvici dikur &#8211; por me urin\u00eb vrastare si politik\u00eb shtet\u00ebrore. Me ndihma humanitare t\u00eb bllokuara, me f\u00ebmij\u00eb q\u00eb peshojn\u00eb m\u00eb pak se kur pat\u00ebn lindur, me spitale pa energji elektrike, pa aparate funksionale, pa burime t\u00eb pastra uji. Nj\u00eb popullsi e z\u00ebn\u00eb n\u00eb kurth, mas\u00eb e kurthuar anti-njer\u00ebzisht, e paaft\u00eb p\u00ebr t&#8217;u larguar, bombarduar nga lart me avion\u00ebt tuaj, nj\u00eb popull i izoluar nga bota e jashtme.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb kampi i ideve tuaja, ky \u00ebsht\u00eb realiteti i librit t\u00eb z. Saad. Dhe shprehja &#8220;kamp p\u00ebrqendrimi&#8221; padyshim qe shpikur sakt\u00ebsisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fenomen, civil\u00eb t\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb kufizuar, t\u00eb privuar nga mjetet e jetes\u00ebs, t\u00eb kontrolluar nga makineria ushtarake. Kampet ve\u00e7 i kemi k\u00ebtu, z. Musk, emri i tyre \u00ebsht\u00eb Gaza, kamp p\u00ebrqendrimi mbar\u00ebkomb\u00ebtar, popullsia e &#8220;p\u00ebrqendruar&#8221; \u00ebsht\u00eb 2 milion\u00eb. E vetmja pyetje q\u00eb ngelet p\u00ebr momentin \u00ebsht\u00eb &#8211; a do t&#8217;themi se \u00ebsht\u00eb kamp, a do t&#8217;ia v\u00ebm\u00eb emrin, a do ta injorojm\u00eb duke kthyer kok\u00ebn mediatike anash.<\/p>\n<p>Dhe mbar bota v\u00ebshtron. Disa brohorasin, disa gjejn\u00eb arsyetime, disa thon\u00eb &#8220;\u00ebsht\u00eb e nd\u00ebrlikuar&#8221;, disa thon\u00eb &#8220;mos ndjeni gj\u00eb &#8211; dhimbshuria \u00ebsht\u00eb vet\u00ebvrasje&#8221;. Por zemrat njer\u00ebzore nuk l\u00ebkunden kot, zemrat ndiejn\u00eb dhimbje sepse shohin me syt\u00eb tan\u00eb t\u00eb arsyes, s&#8217;jemi t\u00eb verb\u00ebr si\u00e7 jeni ju, z. Musk. Dhe t\u00eb shoh\u00ebsh, sot \u00ebsht\u00eb akti i par\u00eb i refuzimit, ne e refuzojm\u00eb &#8220;mendjen tuaj t\u00eb s\u00ebmur\u00eb&#8221;. Kjo gj\u00eb s&#8217;\u00ebsht\u00eb vet\u00ebvras\u00ebse, z. Saad, p\u00ebrkundrazi, kjo \u00ebsht\u00eb e vetmja gj\u00eb q\u00eb na mban njer\u00ebzor\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb em\u00ebr t\u00eb humanizmit, njer\u00ebzit jan\u00eb t\u00eb detyruar t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb se arkitekt\u00ebt e kampit Gaza nuk jan\u00eb thjesht gjeneral\u00eb, por edhe profesor\u00eb q\u00eb shkruajn\u00eb libra se pse &#8220;per\u00ebndimor\u00ebt&#8221; nuk duhet t\u00eb ndihen keq. Kampe t\u00eb tilla financohen nga miliarder\u00eb q\u00eb fshijn\u00eb postimet e tyre dhe e quajn\u00eb dhembshurin\u00eb s\u00ebmundje a lig\u00ebsi.<\/p>\n<p>I nj\u00ebjti z. Musk e ka rikonfirmuar mb\u00ebshtetjen e tij t\u00eb fort\u00eb p\u00ebr partin\u00eb e s\u00eb djatht\u00ebs ekstreme t\u00eb Gjermanis\u00eb, AfD, fjal\u00ebt e tij ishin: &#8220;E kam th\u00ebn\u00eb publikisht, mendoj se vet\u00ebm AfD mund ta shp\u00ebtoj\u00eb Gjermanin\u00eb. Dhe thjesht dua t&#8217;jem shum\u00eb i qart\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb: vet\u00ebm AfD mund ta shp\u00ebtoj\u00eb Gjermanin\u00eb, fund dhe pik\u00eb. Dhe njer\u00ebzit v\u00ebrtet duhet t\u00eb rreshtohen pas AfD-s\u00eb, ndryshe gj\u00ebrat do t&#8217;b\u00ebhen shum\u00eb, shum\u00eb m\u00eb keq n\u00eb Gjermani&#8221;.<\/p>\n<p>Gjermania \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend i madh, me pothuaj rreth 84 milion\u00eb banor\u00eb, dhe z. Musk shtiret sikur ne nuk e dim\u00eb se &#8220;ai e di&#8221; q\u00eb platforma e AfD-s\u00eb e sfidon dinjitetin universal njer\u00ebzor, dhe \u00e7do parti tjet\u00ebr politike tradicionale ka mbajtur nj\u00eb &#8220;brandmauer&#8221; (mur zjarri) t\u00eb rrept\u00eb, duke p\u00ebrjashtuar \u00e7do qeverisje a koalicion me ta. Kjo krijon nj\u00eb realitet politik t\u00eb tensionuar, ku nj\u00eb drejtim i madh politik i mb\u00ebshtetur nga miliona votues izolohet plot\u00ebsisht nga establishmenti parlamentar, duke e intensifikuar k\u00ebshtu polarizimin shoq\u00ebror.<\/p>\n<p>Idet\u00eb tuaja, z. Musk, dhe ato idet\u00eb e tjera q\u00eb ju i mb\u00ebshtesni p\u00ebr &#8220;qytet\u00ebrimin per\u00ebndimor duke vdekur&#8221;, sipas jush nuk jan\u00eb aspak t\u00eb rrezikshme. Z. Saad dhe ju nuk d\u00ebshironi t&#8217;ia dini p\u00ebr ndarjen e Amerik\u00ebs, p\u00ebr ndarjen e Lindjes s\u00eb Mesme, p\u00ebr ndarjen e gjith\u00eb Bot\u00ebs, ju thjesht doni m\u00eb shum\u00eb, doni gjith\u00e7ka&#8230; madje dhe Marsin, doni t\u00eb ndani-e-p\u00ebr\u00e7ani sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb t\u00eb mundeni, duke orkestruar pa turp polarizimin shoq\u00ebror&#8230; <\/p>\n<p>Zoti i bekoft\u00eb 13 f\u00ebmij\u00ebt tuaj, paqja qoft\u00eb me ta, Zoti e bekoft\u00eb Amerik\u00ebn, Evrop\u00ebn dhe gjith\u00eb bot\u00ebn mbar\u00eb! Por kampet jan\u00eb k\u00ebtu, emri i tyre \u00ebsht\u00eb Gaza, z. Musk, popullsia e tyre e p\u00ebrqendruar \u00ebsht\u00eb 2 milion\u00eb &#8211; 25.000 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vdekur. E vetmja pyetje q\u00eb ngelet mbase \u00ebsht\u00eb a do t&#8217;ia v\u00ebjm\u00eb dhe emrin, a do ta injorojm\u00eb? Por ne tashm\u00eb e kemi refuzur injorimin, i kemi zemrat plot dhimbje dhe solidaritet njer\u00ebzor, kjo nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebvras\u00ebse, \u00ebsht\u00eb e vetmja gj\u00eb q\u00eb na mban njer\u00ebzor\u00eb.<\/p>\n<p>Jo, z. Saad, z. Musk, 6 milion\u00eb hebrenj apo 25.000 f\u00ebmij\u00eb n\u00eb Gaza nuk jan\u00eb ndonj\u00eb burim-problem q\u00eb duhet menaxhuar, problem q\u00eb duhet zgjidhur as statistik\u00eb q\u00eb duhet balancuar. 25.000 f\u00ebmij\u00eb nuk jan\u00eb &#8220;materie&#8221; politike, nuk jan\u00eb numra, ato shifra jan\u00eb vrasje. Secili prej tyre, individualisht, ishte vendim vrastar i marr\u00eb nga dikush me pushtet mbi dik\u00eb pa pushtet. Ju nuk jeni vet\u00eb Zoti, ju jeni thjesht t\u00eb pasur, ju keni ushtri, ju pretendoni se bota \u00ebsht\u00eb e juaja, keni mercenar\u00eb q\u00eb i paguani, keni nj\u00eb makineri lufte q\u00eb nuk fle kurr\u00eb, keni nevoj\u00eb p\u00ebr naft\u00eb p\u00ebr ta ushqyer at\u00eb, ju mund t\u00eb blini profesor\u00eb p\u00ebr ta arsyetuar dhe keni miliarder\u00eb p\u00ebr ta financuar. Por ju nuk jeni Zoti.<\/p>\n<p>Ju s&#8217;mund t\u00eb vendosni se cili f\u00ebmij\u00eb duhet jetuar dhe cili f\u00ebmij\u00eb vdes n\u00ebn rr\u00ebnoja. Askush nuk ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb vendos\u00eb p\u00ebr 13 f\u00ebmij\u00ebt tuaj, z. Musk. Ju nuk mund t&#8217;i quani 25.000 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vdekur &#8220;d\u00ebm kolateral&#8221; apo &#8220;situat\u00eb e nd\u00ebrlikuar&#8221; apo &#8220;dhimbshuri vet\u00ebvras\u00ebse&#8221; &#8211; sikur vdekja e tyre na qenk\u00ebsh d\u00ebshtimi yn\u00eb moral ngaq\u00eb na dhimbsen. Jo, d\u00ebshtimi moral \u00ebsht\u00eb bomba juaj. Droni. Bllokada. Vetoja. Heshtja. Libri i mikut tuaj q\u00eb thot\u00eb &#8220;dhimbshuria \u00ebsht\u00eb vet\u00ebvras\u00ebse&#8221;.<\/p>\n<p>Ju nuk jeni Zoti z. Musk, f\u00ebmij\u00ebt e k\u00ebsaj bote nuk jan\u00eb &#8220;statistika&#8221;, ata nuk jan\u00eb &#8220;ana tjet\u00ebr&#8221;, ata jan\u00eb f\u00ebmij\u00eb q\u00eb donin t\u00eb jetonin. Q\u00eb kishin emra, q\u00eb kishin n\u00ebna, q\u00eb nuk zgjodh\u00ebn t\u00eb lindnin n\u00eb Gaza n\u00eb vend q\u00eb t&#8217;kishin lindur n\u00eb Manhatan. Ju nuk ua dhat\u00eb atyre jet\u00ebn, andaj as nuk do duhej t&#8217;ua merrni at\u00eb. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb filozofi, nuk \u00ebsht\u00eb &#8220;nga nj\u00ebra an\u00eb kjo, nga ana tjet\u00ebr interesat tuaja&#8221;, kjo \u00ebsht\u00eb thjesht&#8230; vija e kuqe. Vija q\u00eb nuk kap\u00ebrcehet. Dhe n\u00ebse e kap\u00ebrceni at\u00eb &#8211; n\u00ebse i bombardoni shkollat, n\u00ebse e vdisni urie popullsin\u00eb, n\u00ebse e quani dhimbshurin\u00eb vet\u00ebvrasje &#8211; at\u00ebher\u00eb ju nuk po e &#8220;mbroni qytet\u00ebrimin per\u00ebndimor&#8221;, ju po i jepni fund qytet\u00ebrimit dhe humanizmit, f\u00ebmij\u00eb pas f\u00ebmije. Ju nuk jeni Zoti, ju jeni thjesht e keqja, lig\u00ebsia e k\u00ebsaj bote me financash marramend\u00ebse.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr>\n<span class=\"logios-inline-term\"><strong>Suicidal Empathy<\/strong><\/span> <span class=\"logios-inline-definition\"><p>A theory gaining the support of some of the world\u2019s richest people following the release of a new book by Gad Saad, a Canadian marketing professor and frequent critic of liberal policies. The term \"suicidal empathy\" has been gaining traction on the American right, and among billionaires like Elon Musk, Marc Andreessen, and Bill Ackman. Saad\u2019s ideas have drawn frequent praise from those billionaires, who said suicidal empathy will \"end civilization\".<\/p>\n<p>Musk, in particular, has been a longtime supporter of Saad\u2019s ideas. In March 2024, months before Musk launched the America Super PAC and publicly endorsed Trump, Saad said on Piers Morgan\u2019s show that he and Musk were \"good friends\" who chatted regularly. He also praises Musk's Department of Government Efficiency (DOGE) for eliminating \"a breathtaking amount of corruption, waste, and fraud\".<\/p>\n<p>On X, Musk has repeatedly reposted and agreed with Saad\u2019s idea of suicidal empathy. He has also weighed in on the kind of empathy needed in society. In an October 2024 interview with Tucker Carlson, Musk introduced the concepts of \"shallow empathy\" and \"deep empathy\". \"What I see is what I call shallow empathy. People have empathy for the criminals, but not empathy for the victims of the criminals\", Musk said. \"I believe one should have deep empathy and ask, what is the greater good for society?\"<\/p>\n<p>As the former head of DOGE, Musk significantly cut back on foreign aid programs and initiatives while also laying off hundreds of FEMA workers who had assisted with disaster relief and natural-catastrophe preparedness in the U.S., leaving the federal government hobbled in its ability to respond to humanitarian crises both at home and abroad.<\/p>\n<p>\"<strong>A society dies when it cares more about exhibiting infinite tolerance and empathy than invoking its survival instinct<\/strong>\" - Saad argues in his book \"<em>Suicidal Empathy: Dying To Be Kind<\/em>\".<\/p>\n<p>The term is also linked to preserving Western civilization in particular, which Saad describes in his book as \"in rapid decline\": from open-border immigration policies under Biden and Trudeau, to DEI training, soft-on-crime policies, transgender activism, and Canada's universal healthcare system. In Saad's book, empathy becomes suicidal when it's \"misguided\". He argues this is especially true among people who subscribe to progressive liberal ideologies and tend to show kindness to foreigners rather than to their own citizens.<\/p>\n<p>\"I'm not saying that empathy is bad. Empathy is actually a very important virtue to have. The problem with empathy, like most things in life, is if there's too little or too much of it\" - Saad said on a recent appearance on Joe Rogan\u2019s podcast. Saad did not study suicidal empathy from a social psychological perspective, explaining that the academic literature on empathy \"draws some fine distinctions that are unnecessary for our current treatment\". Instead, he used anecdotal examples to argue that suicidal empathy is perpetuated by the Western ruling class, who believe the West is guilty of racism and colonialism.<\/p>\n<p>\"By recognizing their supposed existential privilege and thus destroying it from within, they can seek penance for their 'unearned' advantage\" - Saad writes. He aso writes that women are particularly susceptible to suicidal empathy, a tendency he claims could lead to men who try to protect women from harm being labeled \"sexist\" or \"sufferers of toxic masculinity\". He dedicates a large portion of the book to immigration-friendly policies in the U.S., Canada, and Europe, particularly those welcoming to Muslim immigrants, as prime examples of suicidal empathy. He cites several criminal cases in the U.K. in which Muslim suspects exploited young white girls, talking points that have been circulating among prominent conservative figures pushing for stricter immigration measures.<\/p>\n<p>\"To the West, I say, be proud of your heritage, and defend it at all costs from its avowed enemies\", Saad said. According to Saad, the West should actively reject \"empathy-based dopamine hit[s]\" and stop being \"empathetic fence sitters\". \"There is nothing more existentially empathetic than the dogged defense of the truth\", Saad writes. Saad also argues that people should start demanding reciprocity rather than asking for nothing in return, citing foreign aid that the U.S. and Canadian governments send to African countries as an example of suicidal empathy.<\/p>\n<p><strong>Gad Saad<\/strong> - Saad is a Jewish immigrant born in Lebanon who emigrated to Canada as a child. As a marketing professor at Concordia University, he holds a master's degree in management and a doctorate in marketing from Cornell University. In 2020, Saad began attracting attention from right-wing media by departing from his specialty in evolutionary psychology and releasing The Parasitic Mind, a book that argues that certain \"harmful ideas\" such as cancel culture and political correctness, spread through society like parasites, and that a healthy society should allow open debate on ideas. As a frequent guest at conservative outlets, Saad has also spoken at length about how his concept applies to broader cultural issues that right-wing personalities focus on, including what he sees as an assault on masculinity and the rise of antisemitism following the October 7 Hamas attack on Israel.<\/p>\n<p><span style=\"color: #919191;font-size: 12px\">[ Time - Article by Philip Wang \/ May 19, 2026 ]<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #919191;font-size: 12px\">[ Photo: Tesla and SpaceX CEO Elon Musk attends a state banquet for US President Donald Trump and China's President Xi Jinping at the Great Hall of the People in Beijing on May 14, 2026 \/ Brendan Smialowski - AFP via Getty Images ]<\/span><\/p>\n<\/span>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Senad Guraziu &#8211; Ars Poetica, 1 Qershor 2026) [ fotoja: CEO i Tesla dhe SpaceX, Elon Musk n\u00eb banketin shtet\u00ebror p\u00ebr Presidentin Donald Trump dhe Presidentin Xi Jinping, n\u00eb Sall\u00ebn e Madhe t\u00eb Popullit, n\u00eb Pekin, 14 May 2026 \/&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=20593\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-20593","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-multimedia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20593"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20593\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}