{"id":2359,"date":"2019-10-01T15:03:50","date_gmt":"2019-10-01T15:03:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=2359"},"modified":"2024-04-17T12:54:28","modified_gmt":"2024-04-17T11:54:28","slug":"perimet-alienike-holandeze-dhe-pavaresia-e-marsit-ne-v-2050","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=2359","title":{"rendered":"Perimet alienike-holandeze, dhe &#8220;Pavar\u00ebsia&#8221; e Marsit n\u00eb v. 2050!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, Q 2016<\/em><\/p>\n<p>(&#8230;<strong>bileta nj\u00ebdrejtim\u00ebshe p\u00ebr kolonist\u00ebt, bim\u00ebt alienike holandeze, patatet nga kopshtaria marsiane, &#8220;Pavar\u00ebsia&#8221; e Marsit etj<\/strong> : )<\/p>\n<p>Jan\u00eb 4-5 organizata q\u00eb v\u00ebrtet kan\u00eb plane 100% serioze p\u00ebr ta kolonizuar Marsin, por nga m\u00eb serioz\u00ebt ndoshta jan\u00eb: 1 &#8211; &#8220;Mars One&#8221; (e Holand\u00ebs), 2 &#8211; NASA, dhe 3 &#8211; Elon Musk (CEO i SpaceX, bashk\u00ebthemelues i kompanis\u00eb Tesla).<br \/>\nNASA dhe E. Musk, si\u00e7 e dim\u00eb jan\u00eb amerikane, mir\u00ebpo le t&#8217;i l\u00ebm\u00eb k\u00ebsaj radhe &#8220;amerikan\u00ebt&#8221;&#8230; le t\u00eb flasim p\u00ebr holandez\u00ebt.<\/p>\n<p>&#8220;Mars One&#8221; u themelua m\u00eb 2012 nga Bas Lansdorp, dhe \u00ebsht\u00eb aq serioze sa pritet q\u00eb m\u00eb 2023 ta kolonizoj\u00eb Marsin me 4 kolonist\u00eb t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm. Sipas Bas Landorp, bileta p\u00ebr n\u00eb Mars \u00ebsht\u00eb nj\u00ebdrejtim\u00ebshe, s&#8217;ka kthim mbrapa. Ata q\u00eb zgjedhen p\u00ebr t\u00eb shkuar, duhet t\u00eb rrin\u00eb dhe jetojn\u00eb atje p\u00ebrgjithmon\u00eb.<\/p>\n<p>Tashm\u00eb ve\u00e7 jan\u00eb lidhur marr\u00ebveshjet me Lockheed Martin (ShBA) p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e transportit + t\u00eb shkencave orbitale, naviguese etj. Jan\u00eb seleksionuar dhe kandidat\u00ebt-kolonist\u00ebt (filt\u00ebruar nga mij\u00ebra aplikime, nga e gjith\u00eb bota), dhe p\u00ebrgatitja, trajnimi i tyre 7-8 vje\u00e7ar ka koh\u00eb q\u00eb ka filluar.<\/p>\n<p>Shefi ekzekutiv (CEO) i &#8220;Mars One&#8221;, Bas Landorp thot\u00eb se deri n\u00eb 2050 Marsi do duhej ta shpall\u00eb &#8220;pavar\u00ebsin\u00eb&#8221; e vet, dmth. t\u00eb funksionoj\u00eb si koloni planetare totalisht e pavarur nga Toka.<br \/>\nMir\u00ebpo p\u00ebr nd\u00ebrmarrjen &#8220;Mars One&#8221; dhe p\u00ebr misionin realistik t\u00eb kolonizimit t\u00eb Marsit, n\u00ebse m\u00eb premton koha dhe n\u00ebse ta kem vullnetin&#8230; do shkruaj her\u00eb tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr kolonizime nuk \u00ebsht\u00eb shaka me holandez\u00ebt! Nga historia e dim\u00eb q\u00eb Indonezia (gjith\u00eb ai shtet, sot i ka rreth 250 milion\u00eb banor\u00eb), p\u00ebr hi\u00e7 m\u00eb pak por 300 vjet ishte koloni e Holand\u00ebs (e cila sot i ka rreth 17 milion\u00eb banor\u00eb, sa i kishte para 300 viteve nuk e di)! Pra sikur s&#8217;do ishte aspak e leht\u00eb, dhe imagjino 3 shekuj&#8230; p\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse v\u00ebrtet t\u00eb kesh mjaft ekspertiz\u00eb sa i p\u00ebrket i kolonizimeve : )<\/p>\n<p>***<br \/>\nTani desha t\u00eb flas per di\u00e7 fare &#8220;tok\u00ebsore&#8221; dhe interesante, anise ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me Marsin, me H\u00ebn\u00ebn, dhe me kompanin\u00eb &#8220;Mars One&#8221; t\u00eb Holand\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00ebse k\u00ebso nd\u00ebrmarrje serioze p\u00ebr t&#8217;i d\u00ebrguar njer\u00ebzit n\u00eb Mars brenda 10 deri 15 vjet jan\u00eb fakt, n\u00ebse v\u00ebrtet duhet shkuar, at\u00ebher\u00eb pra do t&#8217;jet\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, ose m\u00eb sakt\u00eb, p\u00ebrgjithmon\u00eb. Njer\u00ebzit duhet t\u00eb ushqehen, dhe \u00e7far\u00eb do ishte m\u00eb e logjikshme sesa t\u00eb kultivohen bim\u00ebt aty n\u00eb vend, ku ve\u00e7 dhe do jetosh, ku je &#8220;ngulitur&#8221; si kolonist p\u00ebr ta shpenzuar pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb jet\u00ebs!<\/p>\n<p>Bazuar n\u00eb librin eponimik t\u00eb vitit 2011 nga Andy Weir, i gjith\u00eb filmi &#8220;The Martian&#8221; i 2015 me aktorin Matt Damon sikur ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me &#8220;kopshtarin\u00eb marsiane&#8221;. I realizuar bukur, me efekte bind\u00ebse, n\u00eb suaza t\u00eb &#8220;science fiction&#8221; (t\u00eb fanta-shkenc\u00ebs, jo pra nonses nga fantazia, por mb\u00ebshtetur n\u00eb fakte e n\u00eb detaje ve\u00e7 t\u00eb njohura p\u00ebr shkenc\u00ebn), n\u00ebn regjin\u00eb e t\u00eb famshmit Ridley Scott&#8230; etj etj. &#8211; megjithat\u00eb filmat jan\u00eb filma.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa shkenca \u00ebsht\u00eb shkenc\u00eb e &#8220;v\u00ebrtet\u00eb&#8221; n\u00ebse &#8220;patatet e Matt Damon&#8221; t\u00eb mund t&#8217;i shijonte dhe ndokush tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 tij&#8230; Natyrisht, i besojm\u00eb atij, atje larg derisa piqte patate fillikat si nj\u00eb Robinson Kruzo i Marsit, por&#8230;<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2013 dhe 2015, Universiteti i Wageningen (UR &#8211; University &amp; Research Centre), n\u00eb krye me Dr. Wieger Wamelink i pat\u00ebn kryer dy eksperimente k\u00ebrkimore p\u00ebr t\u00eb ditur n\u00ebse rriten bizelet, domatet etj n\u00eb &#8220;Mars dhe n\u00eb H\u00ebn\u00eb&#8221;. (Nd\u00ebrkoh\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe Eksperimenti Nr. 3 n\u00eb vijim e sip\u00ebr). Duke i bler\u00eb rreth 100 kg &#8220;tok\u00eb marsiane&#8221; dhe t\u00eb H\u00ebn\u00ebs (nga kush tjet\u00ebr pos nga NASA &#8211; p\u00ebr &#8220;\u00e7udi&#8221;, me \u00e7mim jo dhe aq t\u00eb lart\u00eb, 2000-3000 Euro, pasi q\u00eb jan\u00eb thjesht &#8220;simulante&#8221;) dhe eksperimentet p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb na soll\u00ebn bizele &#8220;marsiane&#8221;, domate, thek\u00ebr etj., por sa \u00ebsht\u00eb e sigurt p\u00ebr t&#8217;i ngr\u00ebn\u00eb ato?<\/p>\n<p>Dr. Wamelink shpjegon se tokat e Marsit dhe H\u00ebn\u00ebs p\u00ebrmbajn\u00eb mjaft metale t\u00eb r\u00ebnda, si plumbi, arseni, merkuri dhe hekuri. N\u00eb Tok\u00eb, disa bim\u00eb &#8211; thot\u00eb ai &#8211; jan\u00eb n\u00eb gjendje p\u00ebr t&#8217;iu shmangur metaleve t\u00eb r\u00ebnda, por s&#8217;dim\u00eb dhe aq shum\u00eb n\u00eb rastin e bim\u00ebve eksperimentale.<\/p>\n<p>E qart\u00eb, duhet k\u00ebrkuar tutje lidhur me elementet e mundshme toksike (p\u00ebr njeriun) n\u00eb bim\u00ebt &#8220;alienike&#8221;&#8230; Pra shkenc\u00ebtar\u00ebt duhet ende t\u00eb eksperimentojn\u00eb, ka dhe mjaft rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb, por kush do thoshte se bizelet alienike, domatet &#8220;marsiane&#8221; do ishin kaq t\u00eb suksesshme dhe josh\u00ebse&#8230; n\u00eb Wageningen, vet\u00ebm ca dhjetra km larg kopshtit tim? : )<\/p>\n<p><em>Fotot e ngjitura: Dr. W. Wamelink (Wageningen University, NL)<\/em><br \/>\n&#8211; Domate t\u00eb pjekura n\u00eb &#8220;tok\u00ebn&#8221; simulative t\u00eb Marsit<br \/>\n&#8211; Mini-domatet nga &#8220;toka&#8221; e Marsit&#8230; si domate-qershi, jo m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha se 50 cent\u00eb<br \/>\n&#8211; Bizele t\u00eb pjekura n\u00eb &#8220;tok\u00ebn&#8221; e H\u00ebn\u00ebs, gati p\u00ebr vjelje<br \/>\n&#8211; Dheu i &#8220;Marsit&#8221;, bler\u00eb dhe si\u00e7 \u00ebsht\u00eb dor\u00ebzuar nga NASA&#8230;<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Perimet-alienike-holandeze-dhe-Pavar\u00ebsia-e-Marsit-n\u00eb-v-2050.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2360 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Perimet-alienike-holandeze-dhe-Pavar\u00ebsia-e-Marsit-n\u00eb-v-2050.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Perimet-alienike-holandeze-dhe-Pavar\u00ebsia-e-Marsit-n\u00eb-v-2050.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Perimet-alienike-holandeze-dhe-Pavar\u00ebsia-e-Marsit-n\u00eb-v-2050-300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Perimet-alienike-holandeze-dhe-Pavar\u00ebsia-e-Marsit-n\u00eb-v-2050-768x512.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Perimet-alienike-holandeze-dhe-Pavar\u00ebsia-e-Marsit-n\u00eb-v-2050-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, Q 2016 (&#8230;bileta nj\u00ebdrejtim\u00ebshe p\u00ebr kolonist\u00ebt, bim\u00ebt alienike holandeze, patatet nga kopshtaria marsiane, &#8220;Pavar\u00ebsia&#8221; e Marsit etj : ) Jan\u00eb 4-5 organizata q\u00eb v\u00ebrtet kan\u00eb plane 100% serioze p\u00ebr ta kolonizuar Marsin, por nga m\u00eb&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=2359\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-2359","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2359","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2359"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2359\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}