{"id":2371,"date":"2019-10-01T15:15:30","date_gmt":"2019-10-01T15:15:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=2371"},"modified":"2024-04-17T12:46:04","modified_gmt":"2024-04-17T11:46:04","slug":"lutetia-parisiorum-parisi-ne-kohen-e-asterix-it-e-obelix-it","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=2371","title":{"rendered":"Lutetia Parisiorum &#8211; Parisi n\u00eb koh\u00ebn e Asterix-it e Obelix-it"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, M 2019<\/em><\/p>\n<p>(&#8230;<strong>Lutetia (Parisi) i Galis\u00eb s\u00eb dikurshme n\u00ebn romak\u00ebt, sipas ilustrimeve nga Jean-Claude Golvin<\/strong> )<\/p>\n<p>Qyteti paraardh\u00ebs, &#8220;para-parisi&#8221; q\u00eb dmth. do t&#8217;b\u00ebhej Parisi i m\u00ebvonsh\u00ebm njihej si Lutetia, ose Lutetia Parisiorum, ose Lucotecia, ose dhe Lut\u00e8ce (n\u00eb fr\u00ebngjisht). Sa i p\u00ebrket etimologjis\u00eb, s&#8217;dihet sigurt p\u00ebr origjin\u00ebn e emrit, gjithsesi nga Strabo qe p\u00ebrmendur si &#8220;Lukotokia&#8221;, nga Ptolemeu i Aleksandris\u00eb si &#8220;Lefkotekia&#8221; nd\u00ebrsa nga Jul Cezari si &#8220;Lutetia&#8221;.<\/p>\n<p>T\u00eb gjith\u00ebve pakashum\u00eb na jan\u00eb t\u00eb njohura &#8220;Aventurat e Asteriksit&#8221;, dy trima skajshm\u00ebrisht simpatik\u00eb t\u00eb Galis\u00eb, meq\u00eb ra fjala&#8230; pra fjala \u00ebsht\u00eb p\u00ebr nj\u00eb seri fletoresh vizatimore franceze ose &#8220;strip-librash&#8221; q\u00eb u shfaq\u00ebn n\u00eb v. 1959, me ilustrimet nga i famshmi Albert Uderzo. Seria vizatimore i ndjek gjoja aventurat e nj\u00eb fshati t\u00eb Galis\u00eb tek e rezistojn\u00eb pushtimin romak, tek kacafyten me centurion\u00ebt e me ushtar\u00ebt e Cezarit n\u00eb vitet 50 p.e.s.<\/p>\n<p>Dy kryeheronjt\u00eb simpatik\u00eb quhen Asterix dhe Obelix, ata jan\u00eb t\u00eb mahnitsh\u00ebm e t\u00eb pathyesh\u00ebm, ushtria romake dhe as vet\u00eb Jul Cezari s&#8217;mund t\u00eb maten me ta. Me ndihm\u00ebn e nj\u00eb l\u00ebngu magjik jan\u00eb n\u00eb gjendje t&#8217;i grushtosin me legjione t\u00eb t\u00ebra. Magjia \u00ebsht\u00eb di\u00e7 si l\u00ebng sekret (me ingrediente sekrete), p\u00ebrgatitur nga magjistari i fshatit Panoramix, kushdo q\u00eb ta pinte l\u00ebngu i tij i jepte p\u00ebrkoh\u00ebsisht fuqi mbinjer\u00ebzore.<\/p>\n<p>Un\u00eb vet\u00eb s&#8217;i kam lexuar &#8220;stripat&#8221;, kur ishin t\u00eb vegj\u00ebl s\u00eb bashku me f\u00ebmij\u00ebt pata par\u00eb nj\u00eb film, at\u00ebbot\u00eb Asterix-i se\u00e7 ngat\u00ebrrohej madje dhe me Kleopatr\u00ebn&#8230; mir\u00ebpo, p\u00ebr fat t\u00eb keq kam harruar si pati vajtur filmi. \u00c7&#8217;desha t\u00eb them \u00ebsht\u00eb, nuk di n\u00ebse Asterix-i dhe shoku i tij Obelix-i pat\u00ebn marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb betej\u00ebn p\u00ebr Parisin!<\/p>\n<p>Sa p\u00ebr r\u00ebnien e Parisit n\u00ebn romak\u00ebt, vizatimor\u00ebt jan\u00eb tjet\u00ebr&#8230; ama historia reale e kronist\u00ebve, historia e v\u00ebrtet\u00eb thot\u00eb pakashum\u00eb k\u00ebshtu:<br \/>\nParisii-t\u00eb ishin nj\u00eb fis keltik q\u00eb banonin n\u00eb Gali (nga mes-shekulli III p.e.s. deri n\u00eb epok\u00ebn romake). N\u00eb vitin 52 p.e.s. u luftua beteja p\u00ebr fortes\u00ebn e Lutetia (dmth. Parisi i sot\u00ebm) mes romak\u00ebve dhe fisit t\u00eb Parisii-ve. Mir\u00ebpo ushtria e udh\u00ebhequr nga ushtaraku Vercingetorix p\u00ebsoi disfat\u00eb nga forcat romake (udh\u00ebhequr nga nj\u00ebri prej gjeneral\u00ebve t\u00eb Cezarit, Titus Labienus), romak\u00ebt gjithashtu ia dol\u00ebn dhe i mund\u00ebn Gal\u00ebt (ose Gaul\u00ebt) n\u00eb Melun dhe mor\u00ebn n\u00ebn kontroll qytetin Lutetia.<\/p>\n<p>E qart\u00eb, si duket kryetrimi i parisien\u00ebve t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm Vercingetorix s&#8217;e kishte iden\u00eb p\u00ebr l\u00ebngun magjik t\u00eb Panoramix, e as p\u00ebr trimulushin Asterix : )<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it4.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2372 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it4.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it4.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it4-300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it4-768x512.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it4-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it1.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2373 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it1.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it1.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it1-300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it1-768x512.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it1-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it2.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2374 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it2.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it2.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it2-300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it2-768x512.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it2-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it3.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2375 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it3.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it3.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it3-300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it3-768x512.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Lutetia-Parisiorum-Parisi-n\u00eb-koh\u00ebn-e-Asterix-it-e-Obelix-it3-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, M 2019 (&#8230;Lutetia (Parisi) i Galis\u00eb s\u00eb dikurshme n\u00ebn romak\u00ebt, sipas ilustrimeve nga Jean-Claude Golvin ) Qyteti paraardh\u00ebs, &#8220;para-parisi&#8221; q\u00eb dmth. do t&#8217;b\u00ebhej Parisi i m\u00ebvonsh\u00ebm njihej si Lutetia, ose Lutetia Parisiorum, ose Lucotecia, ose&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=2371\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,16],"tags":[],"class_list":["post-2371","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente","category-multimedia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2371"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2371\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}