{"id":2435,"date":"2019-10-01T16:30:12","date_gmt":"2019-10-01T16:30:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=2435"},"modified":"2024-04-17T10:54:56","modified_gmt":"2024-04-17T09:54:56","slug":"alexander-graham-pionieri-i-komunikimit-modern","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=2435","title":{"rendered":"Alexander Graham &#8211; Pionieri i komunikimit modern!"},"content":{"rendered":"<p>(<em>s. guraziu &#8211; ars poetica, prill 2019<\/em>)<\/p>\n<p>Alexander Graham Bell (1847-1922) &#8211; Pionieri i komunikimit modern, shpik\u00ebsi gjenial, bashk\u00ebpun\u00ebtori i Edisonit, biznismeni dhe &#8220;monopolisti telefonik&#8221;!<\/p>\n<p>Ngapak si\u00e7 dihet e ngapak si\u00e7 spekulohet, bie fjala T. Edisoni ia b\u00ebnte mjaft me &#8220;hile&#8221; gjeniut Tesla, tekefundit si biznismen fort i zoti, Edisoni i shfryt\u00ebzonte + men\u00e7urit\u00eb e tij. Tesla ashtu-keshtu s&#8217;kishte aq sens as prirje per &#8220;business&#8221;, shum\u00eb nga men\u00e7urirat e tij do t&#8217;shkonin &#8220;d\u00ebm&#8221;, do t&#8217;ngeleshin t\u00eb pashfryt\u00ebzuara.<\/p>\n<p>Edhe Bell ishte shpikes dhe m\u00eb shum\u00eb i prirur rreth shkenc\u00ebs, deri rreth mosh\u00ebs 40-vje\u00e7are qe b\u00ebr\u00eb mjaft i pasur, sikur s&#8217;ishte dhe aq i interesuar p\u00ebr &#8220;biznesin&#8221;. Pa\u00e7ka se s&#8217;ishte ashtu si Edisoni (dmth. biznismen universal, tregtar i gjithanshem, industrialist i pangopsh\u00ebm), megjithat\u00eb Bell qe marr\u00eb edhe me &#8220;aeronautikat&#8221;. Nj\u00ebsoj pra si Da Vin\u00e7i dikur, edhe ky pati shkrir\u00eb mend rreth teknologjise ajrore. Ku i dihet, as enciklopedia britanike dhe as ajo kanadeze s&#8217;e thon\u00eb, por ndoshta p\u00ebr pak\u00ebz&#8230; s&#8217;i pati &#8220;mundur&#8221; me ndonj\u00eb fluturake dhe vet\u00eb v\u00ebllez\u00ebrit Wright \ud83d\ude42<\/p>\n<p>(Enc. Britannica i ka me dhjetra faqe (n\u00eb mos qindra) kushtuar shpik\u00ebsit Bell, i shk\u00ebputa disa nga gj\u00ebrat m\u00eb kryesore rreth tij, duke u konsultuar dhe me artikullin zyrtar t\u00eb &#8220;The Canadian Enc.&#8221; (meq\u00eb familja e Bell qe shp\u00ebrngulur, Bell qe b\u00ebr\u00eb pra &#8220;kanadez&#8221;)<\/p>\n<p>&#8211; Pasi i qe pranuar patenti p\u00ebr telefonin, Bell qe ballafaquar me m\u00eb shum\u00eb se 600 padi p\u00ebr ta mbajtur at\u00eb, 5 prej t\u00eb cilave padi pat\u00ebn arritur deri n\u00eb Gjykat\u00ebn Supreme t\u00eb ShBA.<\/p>\n<p>&#8211; N\u00ebna e tij ishte pothuaj e shurdh\u00ebr, dhe babai ishte m\u00ebsues i goj\u00ebtaris\u00eb s\u00eb t\u00eb shurdh\u00ebrve (ua m\u00ebsonte elokuenc\u00ebn, ose artin e t\u00eb shprehurit, t\u00eb folurit sa m\u00eb efektiv), duke ndikuar n\u00eb zgjedhjen e m\u00ebvonshme t\u00eb karrier\u00ebs s\u00eb Bell si m\u00ebsues i t\u00eb shurdh\u00ebrve.<\/p>\n<p>&#8211; Edhe pse Bell m\u00eb s\u00eb miri njihet e kujtohet si &#8220;shpik\u00ebsi i telefonit&#8221;, ai i pati shpikur edhe mjaft gj\u00ebrash t\u00eb tjera. Bell i zhvilloi disa teknologji sonike (dmth. lidhur me z\u00ebrin), duke p\u00ebrfshir\u00eb Fotofonin (1880) dhe Grafofonin (1886).<br \/>\nPor ai zhvilloi edhe teknologji t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb, Bell m\u00eb von\u00eb e pati zhvendosur v\u00ebmendjen tek &#8220;teknologjia&#8221; ajrore&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; N\u00eb v. 1885 Bell e themeloi &#8220;American Telephone &amp; Telegraph Company&#8221;, ose AT&amp;T.<br \/>\nN\u00eb v. 1939, AT&amp;T do t&#8217;i kontrollonte 83% t\u00eb t\u00eb gjitha aparateve telefonike t\u00eb ShBA, dhe 98% t\u00eb t\u00eb gjitha linjave telefonike n\u00eb distanca t\u00eb gjata. Po ashtu Bell i prodhonte 90% t\u00eb t\u00eb gjitha pajisjeve telefonike t\u00eb ShBA.<\/p>\n<p>&#8211; Bell System (ish-sistemi telefonik amerikan, i udh\u00ebhequr nga &#8220;Telephone &amp; Telegraph&#8221; &#8211; tani e njohur si AT&amp;T Corporation) p\u00ebrfshinte Western Electric Company (si fabrikues i aparateve, si prodhuesi i sistemit); Bell Laboratories (si struktur\u00eb k\u00ebrkimore dhe e zhvillimit); dhe 22 kompani e departamente tjera operative. Sistemi qe shp\u00ebrb\u00ebr n\u00eb v. 1983 (padyshim p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb &#8220;monopolistikave&#8221; e t\u00eb afarizmave \ud83d\ude42<\/p>\n<p>[ Fotot ngjitur:<br \/>\n&#8211; foto e &#8220;kolorizuar&#8221; nga dikush, Bell gjat\u00eb hapjes s\u00eb linjes telefonike (distancore), Nju Jork &#8211; \u00c7ikago (origjinali: Library of Congress)<br \/>\n&#8211; nj\u00eb reklam\u00eb me ngjyra e v. 1959, e nj\u00eb kompanie sigurimesh nga Bostoni, seri reklamash q\u00eb p\u00ebrmbante dhe imazhe t\u00eb Bell ]<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Alexander-Graham-Pionieri-i-komunikimit-modern.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2436 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Alexander-Graham-Pionieri-i-komunikimit-modern.jpg\" alt=\"\" width=\"1695\" height=\"1080\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Alexander-Graham-Pionieri-i-komunikimit-modern.jpg 1695w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Alexander-Graham-Pionieri-i-komunikimit-modern-300x191.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Alexander-Graham-Pionieri-i-komunikimit-modern-768x489.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Alexander-Graham-Pionieri-i-komunikimit-modern-1024x652.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1695px) 100vw, 1695px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(s. guraziu &#8211; ars poetica, prill 2019) Alexander Graham Bell (1847-1922) &#8211; Pionieri i komunikimit modern, shpik\u00ebsi gjenial, bashk\u00ebpun\u00ebtori i Edisonit, biznismeni dhe &#8220;monopolisti telefonik&#8221;! Ngapak si\u00e7 dihet e ngapak si\u00e7 spekulohet, bie fjala T. Edisoni ia b\u00ebnte mjaft me&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=2435\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,16],"tags":[],"class_list":["post-2435","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente","category-multimedia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2435"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2435\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}