{"id":2540,"date":"2019-10-01T20:39:58","date_gmt":"2019-10-01T20:39:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=2540"},"modified":"2024-04-16T22:53:23","modified_gmt":"2024-04-16T21:53:23","slug":"piramida-e-madhe-si-rekord-universal-i-keopsit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=2540","title":{"rendered":"Piramida e Madhe, si &#8220;rekord universal&#8221; i Keopsit!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, Maj 2019<\/em><\/p>\n<p>(<strong>piramida e Keopsit do ishte 146 m e lart\u00eb, do p\u00ebrb\u00ebhej nga 2.3 milion\u00eb blloqe guri, secili 2.5 ton\u00eb i r\u00ebnd\u00eb. N\u00ebse nd\u00ebrtimi do zgjaste 20 vjet, 12 nga ato blloqe duhej t\u00eb vendoseshin n\u00eb &#8220;vendin e vet&#8221;, secil\u00ebn or\u00eb<\/strong>)<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Piramida-e-Madhe-si-rekord-universal-i-Keopsit.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2541 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Piramida-e-Madhe-si-rekord-universal-i-Keopsit.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Piramida-e-Madhe-si-rekord-universal-i-Keopsit.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Piramida-e-Madhe-si-rekord-universal-i-Keopsit-300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Piramida-e-Madhe-si-rekord-universal-i-Keopsit-768x512.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Piramida-e-Madhe-si-rekord-universal-i-Keopsit-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Keopsi padyshim e mban rekordin sa i p\u00ebrket &#8220;varrit m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr vete&#8221;. Egjiptasit e lasht\u00eb besonin, ose i shihnin faraon\u00ebt si rimish\u00ebrim i zotit Horus, piramida (ai grumbull i madh gur\u00ebsh me maj\u00ebn kah qielli) ishte di\u00e7 si &#8220;lidhje&#8221; e prekshme mes bot\u00ebs tok\u00ebsore dhe asaj hyjnore. Mir\u00ebpo kishte ca &#8220;rregulla&#8221; q\u00eb duhej ndjekur strikt p\u00ebr t\u00eb funksionuar &#8220;lidhja me hyjnoren&#8221;, piramida + rregullat ishin dmth. nj\u00eb lloj mjeti kompleks p\u00ebr ta arritur t\u00eb p\u00ebrtejmen, pavdeksin\u00eb, kontaktin me hyjnoren.<\/p>\n<p>Historian\u00ebt thon\u00eb se piramidat nuk u nd\u00ebrtuan nga skllev\u00ebrit, por nga pun\u00ebtor\u00ebt e lir\u00eb (anise un\u00eb nuk &#8220;pajtohem&#8221; dhe aq me k\u00ebt\u00eb pohim, pasi varet dhe si definohen &#8220;skllev\u00ebrit&#8221; : ) Thuhet se pun\u00ebtor\u00ebt punonin tet\u00eb dit\u00eb radhazi dhe pastaj kishin dy dit\u00eb pushim. Po ashtu thuhet se ata paguheshin relativisht mir\u00eb (pages\u00eb me grur\u00eb, drithra apo dhe me ndonj\u00eb di\u00e7 tjet\u00ebr). Mir\u00ebpo ishte dhe nder i madh t\u00eb ndihmohej faraoni, t\u00eb ndihmohej dmth. arritja e tij n\u00eb qiell.<\/p>\n<p>Kur faraoni Snefru do vinte n\u00eb fronin e Egjiptit, do lul\u00ebzonte nj\u00eb epok\u00eb e bujshme n\u00eb shum\u00eb drejtime, do vinte nj\u00eb epok\u00eb e pasuris\u00eb dhe e p\u00ebrparimeve, Epoka e Art\u00eb. N\u00eb fakt, historian\u00ebt e shohin at\u00eb si themeluesin e Dinastis\u00eb IV. Snefru (ose Snofru, 2613-2589 p.e.s.) ishte pra faraoni i par\u00eb i Dinastis\u00eb s\u00eb IV-t\u00eb. Ai qe marr\u00eb me nd\u00ebrtimin e 3 piramidave, por meq\u00eb p\u00ebrvoja mungonte n\u00eb nd\u00ebrtimin e tyre, piramidat o do shembeshin (p\u00ebr shkak t\u00eb &#8220;jobalansit&#8221; adekuat t\u00eb pesh\u00ebs) o faraoni s&#8217;do ishte i k\u00ebnaqur me 2 t\u00eb parat, dhe k\u00ebshtu i qe p\u00ebrveshur pun\u00ebs p\u00ebr t\u00eb 3-ten. M\u00eb n\u00eb fund, e treta (e v\u00ebrteta) do ishte pakashum\u00eb sipas qejfit t\u00eb tij, dhe 105 m e lart\u00eb. Imagjino \u00e7far\u00eb barre e r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr popullin&#8230; 3 piramida, tre varre deri sa nuk qe arritur &#8220;k\u00ebnaqja&#8221; e faraonit!<\/p>\n<p>Pas faraonit Snefru, n\u00eb fron do vinte i biri i tij Keopsi (2589-2566 p.e.s.). Ky sikur me \u00e7do kusht donte t&#8217;ia tejkalonte babait. S&#8217;i p\u00eblqente fare t\u00eb ishte ashtu n\u00ebn &#8220;hijen&#8221; e tij, andaj do ta nd\u00ebrtonte piramid\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe, n\u00eb vendin e zgjedhur me kujdes, n\u00eb Giza. N\u00ebn sundimin e Keopsit (thon\u00eb historian\u00ebt) Egjipti i kishte rreth 1.6 milion banor\u00eb, nd\u00ebrtimi i piramid\u00ebs s\u00eb tij p\u00ebr vite me radh\u00eb i mbajti dhjetra mij\u00ebra njer\u00ebz t\u00eb &#8220;z\u00ebn\u00eb me pun\u00eb&#8221;.<\/p>\n<p>Piramida e tij do ishte 146 m e lart\u00eb, do p\u00ebrb\u00ebhej nga 2.3 milion\u00eb blloqe guri, secili 2.5 ton\u00eb i r\u00ebnd\u00eb. N\u00ebse nd\u00ebrtimi do zgjaste 20 vjet, 12 nga ato blloqe duhej t\u00eb vendoseshin n\u00eb &#8220;vendin e vet&#8221;, secil\u00ebn or\u00eb. Shumica e atyre blloqeve vinin nga guroret lokale n\u00eb Giza, ku rreth 1000 blloqe do &#8220;shk\u00ebputeshin&#8221; \u00e7do dit\u00eb nga shk\u00ebmbi me daltat, me muskujt e me djers\u00ebn e mij\u00ebra pun\u00ebtor\u00ebve. P\u00ebraf\u00ebrsisht 100.000 blloqe t\u00eb bardh\u00eb (p\u00ebr veshjen e piramides) do t&#8217;vinin nga Turah n\u00ebp\u00ebr Nil. Sarkofagu dhe dhoma e varrimit t\u00eb Keopsit do b\u00ebheshin nga blloqe prej graniti t\u00eb kuq, ardhur n\u00ebp\u00ebrmjet Nilit nga 900 km larg, nga jugu i Egjiptit.<\/p>\n<p>Pas Keopsit do vinte faraoni Kefren (2558-2532 p.e.s.), ky do ta nd\u00ebrtonte piramid\u00ebn e dyt\u00eb p\u00ebr nga madh\u00ebsia n\u00eb Giza, pothuaj po aq e lart\u00eb sa ajo e babait Keops. Piramdida e tij do ishte 143.5 m e lart\u00eb.<br \/>\nMir\u00ebpo as i biri (i cili mbase q\u00ebllimisht s&#8217;ka dashur t&#8217;ia kalonte t\u00eb atit) dhe askush nga dinastit\u00eb e m\u00ebpastajme t\u00eb Egjiptit s&#8217;ka nd\u00ebrtuar piramid\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se Keopsi. Historian\u00ebt japin lloj-lloj &#8220;sqarime se p\u00ebrse s&#8217;qe tejkaluar&#8221; Keopsi. Gjithsesi, \u00ebsht\u00eb fakt q\u00eb Egjipti i lasht\u00eb mund t\u00eb konsiderohet kapitulli m\u00eb &#8220;interesant&#8221; n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit. Nga 7 mrekullit\u00eb (origjinale) t\u00eb bot\u00ebs piramida e Keopsit ishte objekti m\u00eb i vjet\u00ebr dhe m\u00eb i madhi. Me shekuj t\u00eb impenjuar, por as sot e k\u00ebsaj dite ekspert\u00ebt shum\u00eb gj\u00ebra s&#8217;i kan\u00eb t\u00eb qarta rreth &#8220;nd\u00ebrtimit&#8221; t\u00eb piramidave&#8230;<\/p>\n<p>[ <em>grafika &#8220;thot\u00eb&#8221; se Keopsi, dora vet\u00eb, \u00ebsht\u00eb duke i p\u00ebrcjellur pun\u00ebt rreth piramid\u00ebs madh\u00ebshtore<\/em> ]<\/p>\n<p><em>Referencat<\/em>:<br \/>\n&#8211; Mark Lehner: The Complete Pyramids, Thames &amp; Hudson Ltd., 1997<br \/>\n&#8211; Craig B. Smith: How the Great Pyramid Was Built, Smithsonian Books, 2004<br \/>\n&#8211; Historianet, NL<br \/>\n&#8211; Aidan Dodson &#8211; Monarchs of the Nile, 1995<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, Maj 2019 (piramida e Keopsit do ishte 146 m e lart\u00eb, do p\u00ebrb\u00ebhej nga 2.3 milion\u00eb blloqe guri, secili 2.5 ton\u00eb i r\u00ebnd\u00eb. N\u00ebse nd\u00ebrtimi do zgjaste 20 vjet, 12 nga ato blloqe duhej t\u00eb&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=2540\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,16],"tags":[],"class_list":["post-2540","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente","category-multimedia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2540"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2540\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}