{"id":2761,"date":"2019-10-05T18:42:05","date_gmt":"2019-10-05T18:42:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=2761"},"modified":"2024-09-30T08:41:03","modified_gmt":"2024-09-30T07:41:03","slug":"as-ciceroni-spati-provuar-ta-pershkruante-dhimbjen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=2761","title":{"rendered":"As Ciceroni s&#8217;pati provuar ta p\u00ebrshkruante dhimbjen!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 2014<\/em><\/p>\n<p>&#8220;<strong>Askush s&#8217;e do dhimbjen, s&#8217;ka d\u00ebshir\u00eb ta ket\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb dhimbje<\/strong>&#8230;&#8221;, pati shkruar Ciceroni 2000 vjet m\u00eb par\u00eb, para er\u00ebs son\u00eb. N\u00eb rregull, af\u00ebr mendsh, dhimbja \u00ebsht\u00eb dhimbje, askujt s&#8217;i p\u00eblqen si e till\u00eb. Th\u00ebnien e Ciceronit, gazetar\u00ebt dhe libraxhinjt\u00eb e njohin si pjes\u00eb t\u00eb &#8220;Lorem ipsum dolor&#8230;&#8221; s\u00eb paku q\u00eb nga shekulli XVI (anise deri mjaft von\u00eb s&#8217;e dinim se ishte pjes\u00eb e men\u00e7uris\u00eb s\u00eb Ciceronit). N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vend Ciceroni at\u00ebbot\u00eb pati th\u00ebn\u00eb di\u00e7 t\u00eb ngjashme dhe p\u00ebr k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb: &#8220;<strong>askush s&#8217;e refuzon, i p\u00eblqen ta ket\u00eb, askush s&#8217;e shmang k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi<\/strong>&#8230;&#8221;. Mir\u00ebpo sot s&#8217;na duhet kjo e k\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Kur kemi dhimbje&#8230; r\u00ebnkojm\u00eb, n\u00ebse na pyesin tregojm\u00eb ku e \u00e7far\u00eb na dhemb, dhe me aq mbaron. Nuk flasim &#8220;si&#8221; na dhemb, s&#8217;kemi si ta p\u00ebrshkruajm\u00eb, as q\u00eb provojm\u00eb. Normalisht e k\u00ebrkojm\u00eb ila\u00e7in p\u00ebr ta zbutur dhimbjen. Ndonj\u00ebher\u00eb &#8220;ila\u00e7&#8221; \u00ebsht\u00eb injorimi, dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim ndihmon humori. Pasi q\u00eb realisht &#8220;injorimi&#8221; i dhimbjes \u00ebsht\u00eb i pamundur. Ta injorosh dhimbjen me gjas\u00eb \u00ebsht\u00eb th\u00ebnie bosh e t\u00eb fort\u00ebve, gjoja si truk psikologjik i t\u00eb fort\u00ebve.<\/p>\n<p>Poet\u00ebt zakonisht m\u00ebtojn\u00eb q\u00eb dhimbjen ta shprehin me gjuh\u00ebn e &#8220;poetikes&#8221; (e qart\u00eb, poetikisht, s&#8217;flite p\u00ebr dhimbjen &#8220;matematikisht&#8221; : )<br \/>\nMir\u00ebpo as p\u00ebr topografin\u00eb e zemr\u00ebs poezia s&#8217;\u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb hart\u00eb aq e sakt\u00eb, shpesh dhimbja s&#8217;k\u00ebrkon m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb varg t\u00eb vet\u00ebm. Ndonj\u00ebher\u00eb kemi p\u00ebrshtypjen sikur dhemb e gjith\u00eb zemra, gjith\u00e7ka q\u00eb graviton rreth saj sikur e thumbon p\u00ebr inat me ndonj\u00eb trident t\u00eb mpreht\u00eb. Ose sikur di\u00e7 b\u00ebhet l\u00ebmsh e ngat\u00ebrrohet atje diku thell\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb prap\u00eb pandehim se zemrave s&#8217;iu ka aspak hije t\u00eb jen\u00eb &#8220;kaotike&#8221;, nisemi sikur (padyshim) dhimbjet e kan\u00eb nj\u00eb strajc\u00eb t\u00eb veten diku, ujdisur enkas p\u00ebr to. Ose ndoshta rrin\u00eb palosur-hekurosur si petkat n\u00eb sirtar\u00ebt e aromatisur, secila kategori dhimbjesh ve\u00e7 e ve\u00e7, n\u00eb sirtarin e vet.<br \/>\nAs nuk dim\u00eb si ta masim dhimbjen, s&#8217;e kemi iden\u00eb n\u00ebse \u00ebsht\u00eb di\u00e7&#8230; psh. si nxeht\u00ebsia-ftoht\u00ebsia dhe grafikisht do ta thoshim me shifra, si me numrat e &#8220;termometrit&#8221;, her\u00eb duke u rritur e her\u00eb duke zbritur. Apo do p\u00ebrshfaqej ngjash\u00ebm si nj\u00eb 3d-reliev plot ngjyrash i audio-spektrometrit t\u00eb muzikave, dmth. kur \u00e7menden rrahjet e ritmet, me gjuh\u00ebn valore, vizuelisht do na &#8220;\u00e7mendej&#8221; dhe dhimbja : )<\/p>\n<p>Zakonisht, e di gjuha ku dhemb dh\u00ebmballa &#8211; k\u00ebt\u00eb s&#8217;e pati th\u00ebn\u00eb Ciceroni, k\u00ebshtu thot\u00eb urt\u00ebsia e popullit. Por vall\u00eb a mund t\u00eb p\u00ebrshkruhet me fjal\u00eb dhimbja? Ciceroni pati konkluduar di\u00e7 p\u00ebr dhimbjen, pati th\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb apo at\u00eb&#8230; duke u v\u00ebrtitur rrotull saj, por ai nuk e pati &#8220;p\u00ebrshkruar&#8221; vet\u00eb dhimbjen. As q\u00eb pati tentuar.<br \/>\nPadyshim jo vet\u00ebm sepse e v\u00ebshtir\u00eb, ndoshta dhe e pamundur, ndoshta dhe e pakuptimt\u00eb. E pakuptimt\u00eb, ngase dhimbja teknikisht duhet t&#8217;jet\u00eb di\u00e7 si zhurm\u00eb kolektive neurotike. Lexuesi e ka sadopak parasysh &#8211; duhet imagjinuar pra neuronet, t\u00eb nxehur e t\u00eb skuqur prush, tek rendin si t\u00eb \u00e7mendur pa kok\u00eb e as bisht, tek \u00e7irren me klithmat e tyre elektrike&#8230; pasi s&#8217;ia dalin t&#8217;i procesojn\u00eb ankesat e panum\u00ebrta t\u00eb qelizave. Sipas meje, ja pse s&#8217;pati provuar as Ciceroni ta p\u00ebrshkruante : )<\/p>\n<p>[ ngjitur: Paul Barbotti (1821-1867) &#8211; <strong>Ciceroni zbulon varrin e Arkimedit<\/strong>, 1853 ]<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/As-Ciceroni-spati-provuar-ta-p\u00ebrshkruante-dhimbjen.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2762 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/As-Ciceroni-spati-provuar-ta-p\u00ebrshkruante-dhimbjen.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1135\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/As-Ciceroni-spati-provuar-ta-p\u00ebrshkruante-dhimbjen.jpg 1600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/As-Ciceroni-spati-provuar-ta-p\u00ebrshkruante-dhimbjen-300x213.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/As-Ciceroni-spati-provuar-ta-p\u00ebrshkruante-dhimbjen-768x545.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/As-Ciceroni-spati-provuar-ta-p\u00ebrshkruante-dhimbjen-1024x726.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 2014 &#8220;Askush s&#8217;e do dhimbjen, s&#8217;ka d\u00ebshir\u00eb ta ket\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb dhimbje&#8230;&#8221;, pati shkruar Ciceroni 2000 vjet m\u00eb par\u00eb, para er\u00ebs son\u00eb. N\u00eb rregull, af\u00ebr mendsh, dhimbja \u00ebsht\u00eb dhimbje, askujt s&#8217;i p\u00eblqen si e till\u00eb.&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=2761\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,9],"tags":[],"class_list":["post-2761","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic","category-humoreska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2761"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2761\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}