{"id":3125,"date":"2019-10-11T15:56:06","date_gmt":"2019-10-11T15:56:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=3125"},"modified":"2025-03-09T15:37:04","modified_gmt":"2025-03-09T14:37:04","slug":"czeslaw-milosz-cili-njeri-i-arsyeshem-do-deshironte-te-jete-nje-qytet-demonesh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=3125","title":{"rendered":"Czeslaw Milosz &#8211; Cili njeri i arsyesh\u00ebm do d\u00ebshironte t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qytet demon\u00ebsh!"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;Arsye pa arsye. N\u00ebse do kishim arsye, s&#8217;do kishim poezi&#8221; &#8211; Alfons Zeneli<br \/>\n<em>(s. guraziu &#8211; ars poetica, 9 m 2025 &#8211; pak fjal\u00eb)<\/em><\/p>\n<p>&#8230;m\u00eb posht\u00eb, nj\u00eb poezi nga Czeslaw Milosz [ Poloni-ShBA, 1911-2004 \u2013 \u00c7mimi Nobel p\u00ebr Let\u00ebrsi, 1980 ] &#8211; &#8220;<strong>Ars Poetica<\/strong>&#8220;, poezi e p\u00ebrkthyer &#8211; SG, 2013<\/p>\n<p>&#8230;e lexova nj\u00eb intervist\u00eb me Alfons Zenelin (ripostuar tek AlbSpirit)&#8230; n\u00eb rubrik\u00ebn Personale, n\u00eb ObserverKult, mysafirit, shkrimtarit Alfons Zeneli ia kishin shtruar pyetjen: A ja keni shtruar ende at\u00eb pyetjen shum\u00ebdimensionale vetes &#8220;Pse shkruaj&#8221;? &#8211; dhe ai ishte p\u00ebrgjigjur:<\/p>\n<p>&#8220;\u00cbsht\u00eb nj\u00eb pyetje e cila n\u00eb forma e ngjyra t\u00eb ndryshme, i shfaqet secilit poet. Poezia vjen si nj\u00eb nevoj\u00eb, si nj\u00eb urdh\u00ebres\u00eb e brendshme nga ato zona t\u00eb shpirtit ku ne nuk kemi asnj\u00eb kontroll. Poezia krijohet vetvetiu atje n\u00eb thell\u00ebsit\u00eb e kalt\u00ebra t\u00eb shpirtit dhe kumbon, ul\u00ebrin e qan sepse do t\u00eb dal\u00eb. Sepse t\u00eb duhet ta nxjerr\u00ebsh, ta lind\u00ebsh. P\u00ebrndryshe p\u00eblcet, shp\u00ebrthen, vdes. Prandaj arsyeja se \u201cp\u00ebrse shkruaj\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb arsye pa arsye. N\u00ebse do kishim arsye, nuk do kishim poezi&#8221; : )<\/p>\n<p>&#8230;aq e thjesht\u00eb dhe aq simpatike p\u00ebrgjigja e z. Zeneli &#8211; po jua nis nj\u00eb poezi t\u00eb p\u00ebrkthyer t\u00eb Czeslaw Milosz, i cili po ashtu (se mos vet\u00ebm ai : ) pati &#8220;pyetur&#8221; pse shkruajm\u00eb, edhe ai sikur e pati lidhur arsyen me paarsyen: cili njeri i arsyesh\u00ebm do d\u00ebshironte t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qytet demon\u00ebsh, vall\u00eb si shpjegohet krenaria e poet\u00ebve se gjoja p\u00ebr poezin\u00eb meritat i takuakan ndonj\u00eb &#8220;engj\u00eblli&#8221; (brenda nesh), \u00e7far\u00eb n\u00ebse poezia diktohet nga demon\u00ebt&#8230; : )<\/p>\n<p>&#8230;sipas Milosz, &#8220;q\u00ebllimi i poezis\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u2019na e p\u00ebrkujtoj\u00eb sa e v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb ngelesh vet\u00ebm nj\u00eb person (si poet, si krijues, si qenie skajshm\u00ebrisht e ndieshme, poet\u00ebt shpesh dhe turp\u00ebrohen nga ekspozimi i brisht\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre), meq\u00eb sht\u00ebpia jon\u00eb \u00ebsht\u00eb e hapur, nuk ka \u00e7el\u00ebsa n\u00eb dyert dhe vizitor\u00ebt e paduksh\u00ebm hyjn\u00eb e dalin sipas d\u00ebshir\u00ebs.&#8221;&#8230;<\/p>\n<p>\u201c\u2026me t\u00eb drejt\u00eb thuhet q\u00eb poezia diktohet nga nj\u00eb demonion, anise \u00ebsht\u00eb ekzagjerim t\u00eb pohohet se ky duhet t\u2019jet\u00eb nj\u00eb engj\u00ebll. E v\u00ebshtir\u00eb t\u2019ia q\u00ebllosh ku i ka rr\u00ebnj\u00ebt kjo krenari e poet\u00ebve, kur aq shpesh turp\u00ebrohen nga ekspozimi i brisht\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre. Cili njeri i arsyesh\u00ebm do d\u00ebshironte t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qytet demon\u00ebsh, t\u00eb cil\u00ebt sillen si n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tyre, flasin n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb dhe t\u00eb cil\u00ebt nuk jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur me vjedhjen e buz\u00ebve a t\u00eb dor\u00ebs, tek merren me ndryshimin e fatit t\u00eb tij sipas rehatis\u00eb t\u00eb tyre?\u201d<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>ARS POETICA?<br \/>\nCzeslaw Milosz [ Poloni-ShBA, 1911-2004 ]<\/p>\n<p>Gjithmon\u00eb kam aspiruar p\u00ebr nj\u00eb form\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb<br \/>\nq\u00eb do ishte e lir\u00eb nga pretendimet e poezis\u00eb a t\u00eb proz\u00ebs<br \/>\ndhe e cila do t\u2019na lejonte ta kuptojm\u00eb nj\u00ebri-tjetrin,<br \/>\npa i ekspozuar agonit\u00eb sublime t\u00eb autorit a t\u00eb lexuesit.<\/p>\n<p>N\u00eb vet\u00eb thelbin e poezis\u00eb ekziston di\u00e7 e pahijshme:<br \/>\nlind di\u00e7 q\u00eb nuk dinim se e kishim brenda,<br \/>\nk\u00ebshtu q\u00eb i pulitim syt\u00eb, sikur nj\u00eb tig\u00ebr t\u00eb kishte dal\u00eb<br \/>\ndhe tani n\u00eb drit\u00eb, duke fshikulluar me bishtin e tij.<\/p>\n<p>Ja pse me t\u00eb drejt\u00eb thuhet q\u00eb poezia diktohet nga nj\u00eb demonion,<br \/>\nanise \u00ebsht\u00eb ekzagjerim t\u00eb pohohet se ky duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb engj\u00ebll.<br \/>\nE v\u00ebshtir\u00eb t\u2019ia q\u00ebllosh ku i ka rr\u00ebnj\u00ebt kjo krenari e poet\u00ebve,<br \/>\nkur aq shpesh turp\u00ebrohen nga ekspozimi i brisht\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Cili njeri i arsyesh\u00ebm do d\u00ebshironte t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qytet demon\u00ebsh,<br \/>\nt\u00eb cil\u00ebt sillen si n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tyre, flasin n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb<br \/>\ndhe t\u00eb cil\u00ebt nuk jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur me vjedhjen e buz\u00ebve a t\u00eb dor\u00ebs,<br \/>\ntek merren me ndryshimin e fatit t\u00eb tij sipas rehatis\u00eb t\u00eb tyre?<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, di\u00e7 q\u00eb \u00ebsht\u00eb ngjeth\u00ebse vler\u00ebsohet shum\u00eb sot,<br \/>\nk\u00ebshtu q\u00eb mund t\u00eb pandehni se jam vet\u00ebm duke b\u00ebr\u00eb shaka,<br \/>\napo se e kam shpikur dhe nj\u00eb mjet tjet\u00ebr m\u00eb shum\u00eb<br \/>\np\u00ebr ta lavd\u00ebruar Artin me ndihm\u00ebn e ironis\u00eb.<\/p>\n<p>Ishte nj\u00eb koh\u00eb kur vet\u00ebm libra t\u00eb men\u00e7ur lexoheshin,<br \/>\nna ndihmonin rreth pesh\u00ebs s\u00eb dhimbjes e t\u00eb mjerimit ton\u00eb.<br \/>\nN\u00eb fund t\u00eb fundit, kjo s\u2019\u00ebsht\u00eb pothuaj e nj\u00ebjta gj\u00eb me gjeth\u00ebrimin<br \/>\ne nj\u00ebmij\u00eb veprave t\u00eb fresk\u00ebta nga klinikat psikiatrike.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb bota \u00ebsht\u00eb ndryshe nga \u00e7\u2019duket t\u00eb jet\u00eb,<br \/>\ndhe ne jemi ndryshe nga si e shohim veten n\u00eb p\u00ebr\u00e7artjet tona.<br \/>\nNjer\u00ebzit, pra, e ruajn\u00eb integritetin e heshtur,<br \/>\nduke fituar k\u00ebshtu respektin e t\u00eb af\u00ebrmve dhe t\u00eb fqinj\u00ebve.<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi i poezis\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u2019na e p\u00ebrkujtoj\u00eb sa e v\u00ebshtir\u00eb<br \/>\n\u00ebsht\u00eb t\u00eb ngelesh vet\u00ebm nj\u00eb person, meq\u00eb sht\u00ebpia jon\u00eb<br \/>\n\u00ebsht\u00eb e hapur, nuk ka \u00e7el\u00ebsa n\u00eb dyert dhe vizitor\u00ebt<br \/>\ne paduksh\u00ebm hyjn\u00eb e dalin sipas d\u00ebshir\u00ebs.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb po thosha k\u00ebtu, jam dakord, nuk \u00ebsht\u00eb poezi,<br \/>\npasi poezit\u00eb duhet t\u00eb shkruhen rrall\u00eb dhe pa d\u00ebshir\u00eb,<br \/>\nn\u00ebn presion t\u00eb paduruesh\u00ebm dhe me shpres\u00ebn se vet\u00ebm<br \/>\nshpirtrat e mir\u00eb, jo t\u00eb lig\u00ebt, na zgjedhin si instrument t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Berkeley, 1968<\/p>\n<p>\u2013 \u2013 \u2013<br \/>\n\u00a9 1988 Czeslaw Milosz Royalties, Inc. \u2013 Burimi: The Collected Poems: 1931-1987 (The Ecco Press, 1988)<br \/>\n\u00a9 p\u00ebrkthyer n\u00eb anglisht nga Czeslaw Milosz dhe Lillian Vallee, n\u00eb shqip S. Guraziu \u2013 Ars Poetica, 2013<\/p>\n<p>&#8220;&#8230;<strong>me t\u00eb drejt\u00eb thuhet q\u00eb poezia diktohet nga nj\u00eb demonion, anise \u00ebsht\u00eb ekzagjerim t\u00eb pohohet se ky duhet t&#8217;jet\u00eb nj\u00eb engj\u00ebll. E v\u00ebshtir\u00eb t&#8217;ia q\u00ebllosh ku i ka rr\u00ebnj\u00ebt kjo krenari e poet\u00ebve, kur aq shpesh turp\u00ebrohen nga ekspozimi i brisht\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre. Cili njeri i arsyesh\u00ebm do d\u00ebshironte t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qytet demon\u00ebsh, t\u00eb cil\u00ebt sillen si n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e vet, flasin n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb dhe t\u00eb cil\u00ebt nuk jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur me vjedhjen e buz\u00ebve a t\u00eb dor\u00ebs, tek merren me ndryshimin e fatit t\u00eb tij sipas rehatis\u00eb t\u00eb tyre<\/strong>?&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Ars Poetica&#8221; &#8211; Czeslaw Milosz [ Poloni-ShBA, 1911-2004 &#8211; \u00c7mimi Nobel p\u00ebr Let\u00ebrsi, 1980 ]<\/p>\n<p>\ud83d\ude42<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-3126\" src=\"https:\/\/www.letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Czeslaw-Milosz-Cili-njeri-i-arsyesh\u00ebm-do-d\u00ebshironte-t\u00eb-jet\u00eb-nj\u00eb-qytet-demon\u00ebsh.jpg\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"1023\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Czeslaw-Milosz-Cili-njeri-i-arsyesh\u00ebm-do-d\u00ebshironte-t\u00eb-jet\u00eb-nj\u00eb-qytet-demon\u00ebsh.jpg 1280w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Czeslaw-Milosz-Cili-njeri-i-arsyesh\u00ebm-do-d\u00ebshironte-t\u00eb-jet\u00eb-nj\u00eb-qytet-demon\u00ebsh-300x240.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Czeslaw-Milosz-Cili-njeri-i-arsyesh\u00ebm-do-d\u00ebshironte-t\u00eb-jet\u00eb-nj\u00eb-qytet-demon\u00ebsh-768x614.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Czeslaw-Milosz-Cili-njeri-i-arsyesh\u00ebm-do-d\u00ebshironte-t\u00eb-jet\u00eb-nj\u00eb-qytet-demon\u00ebsh-1024x818.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Arsye pa arsye. N\u00ebse do kishim arsye, s&#8217;do kishim poezi&#8221; &#8211; Alfons Zeneli (s. guraziu &#8211; ars poetica, 9 m 2025 &#8211; pak fjal\u00eb) &#8230;m\u00eb posht\u00eb, nj\u00eb poezi nga Czeslaw Milosz [ Poloni-ShBA, 1911-2004 \u2013 \u00c7mimi Nobel p\u00ebr Let\u00ebrsi, 1980&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=3125\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-3125","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-shenime-shkurt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3125"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3125\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}