{"id":3218,"date":"2019-10-11T20:47:34","date_gmt":"2019-10-11T20:47:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=3218"},"modified":"2024-04-16T12:56:12","modified_gmt":"2024-04-16T11:56:12","slug":"francois-andre-vincent-zeuksi-duke-zgjedhur-modelin-per-portretin-e-helenes-1789","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=3218","title":{"rendered":"Fran\u00e7ois-Andr\u00e9 Vincent &#8211; Zeuksi duke zgjedhur modelin p\u00ebr portretin e Helen\u00ebs, 1789"},"content":{"rendered":"<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Fran\u00e7ois-Andr\u00e9-Vincent-1746-1816-Zeuksi-duke-zgjedhur-modelin-p\u00ebr-portretin-e-Helen\u00ebs-1789.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-3219 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Fran\u00e7ois-Andr\u00e9-Vincent-1746-1816-Zeuksi-duke-zgjedhur-modelin-p\u00ebr-portretin-e-Helen\u00ebs-1789.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1195\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Fran\u00e7ois-Andr\u00e9-Vincent-1746-1816-Zeuksi-duke-zgjedhur-modelin-p\u00ebr-portretin-e-Helen\u00ebs-1789.jpg 1600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Fran\u00e7ois-Andr\u00e9-Vincent-1746-1816-Zeuksi-duke-zgjedhur-modelin-p\u00ebr-portretin-e-Helen\u00ebs-1789-300x224.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Fran\u00e7ois-Andr\u00e9-Vincent-1746-1816-Zeuksi-duke-zgjedhur-modelin-p\u00ebr-portretin-e-Helen\u00ebs-1789-768x574.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Fran\u00e7ois-Andr\u00e9-Vincent-1746-1816-Zeuksi-duke-zgjedhur-modelin-p\u00ebr-portretin-e-Helen\u00ebs-1789-1024x765.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/a> Fran\u00e7ois-Andr\u00e9 Vincent (1746-1816) &#8211; Zeuksi duke zgjedhur modelin p\u00ebr portretin e Helen\u00ebs, nd\u00ebr vajzat e Kroton\u00ebs, 1789<\/p>\n<p>(s. guraziu &#8211; ars poetica, 2019 &#8211; koment, art klasik)<br \/>\nHelena e Troj\u00ebs (e njohur dhe si Helena e Spart\u00ebs) nga grek\u00ebt konsiderohej gruaja m\u00eb e bukur n\u00eb bot\u00eb. Ajo do b\u00ebhej shkaktarja e &#8220;pafajshme&#8221; e Luft\u00ebs s\u00eb Trojes. E pafajshme&#8230; pasi gjith\u00eb fajin ashtu-k\u00ebshtu p\u00ebrher\u00eb e kishin per\u00ebndit\u00eb dhe per\u00ebndeshat. T\u00eb gjitha fajet n\u00eb fakt do mund t&#8217;i merrte p\u00ebrsip\u00ebr per\u00ebndesha Erisa, p\u00ebr\u00ebndesha e sherreve dhe e ngat\u00ebrresave. Asaj mund t&#8217;i vishen &#8220;fajet&#8221; e gjith\u00eb trazirave t\u00eb njer\u00ebzimit, e edhe faji p\u00ebr Luft\u00ebn e Troj\u00ebs. Erisa e pati p\u00ebrdorur nj\u00eb &#8220;moll\u00eb sherri&#8221; dhe tragjedia trojane do ishte e pashmangshme. Hyjnor\u00ebt p\u00ebrziheshin sepse ashtu &#8220;zbaviteshin&#8221;, at\u00ebbot\u00eb s&#8217;kishin as Hollivud as filmash &#8220;Netflix&#8221;, andaj zotat i ngat\u00ebrronin si mos m\u00eb keq aferat e njer\u00ebzve dhe t\u00eb mbret\u00ebrive : )<\/p>\n<p>Sipas grek\u00ebve, bukuria e Helen\u00ebs ishte e paarritshme. Bukuria e asnj\u00eb femre tjet\u00ebr s&#8217;mund t\u00eb krahasohej me bukurin\u00eb e saj. Artisti i famsh\u00ebm grek Zeuksi, pasi qe porositur ta pikturonte nj\u00eb portret t\u00eb bukuroshes Helena (p\u00ebr Tempullin e Jupiterit n\u00eb Kroton\u00eb), duhej t&#8217;i zgjedhte tiparet e bukuris\u00eb, duhej t&#8217;i seleksiononte karakteristikat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosura nd\u00ebr 5 bukuroshet m\u00eb t\u00eb famshme t\u00eb qytetit. P\u00ebr 1 Helena duhej &#8220;kopjuar&#8221; bukuria e 5 femrave t\u00eb tjera. Aq e bukur na ishte dikur Helena, s&#8217;kishte vajz\u00eb t\u00eb vetme q\u00eb t&#8217;i afrohej. Rr\u00ebfimi piktural rreth Zeuksit p\u00ebr zgjedhjen e pes\u00eb modeleve \u00ebsht\u00eb &#8220;referenc\u00eb&#8221; nga shkrimet e Ciceronit.<\/p>\n<p>Helena qe b\u00ebr\u00eb gruaja e Menelaut, mbretit t\u00eb Spart\u00ebs. Mir\u00ebpo Af\u00ebrdita (per\u00ebndesha e Dashuris\u00eb) do t&#8217;ia premtonte Helen\u00ebn Parisit (princit trojan, djalit t\u00eb mbretit Priam). Per\u00ebndesha d\u00ebshironte ta &#8220;shp\u00ebrblente&#8221; Parisin, sepse ky pati &#8220;gjykuar&#8221; p\u00ebr Af\u00ebrdit\u00ebn t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e bukura nd\u00ebr per\u00ebndeshat (&#8220;Gjykimi i Parisit&#8221;).<\/p>\n<p>Pra &#8220;dashuria e merituar&#8221; e Parisit qe mund\u00ebsuar me &#8220;magjin\u00eb&#8221; e Af\u00ebrdites. Helena ashtu-k\u00ebshtu kishte afera e dashuri\u00e7ka tin\u00ebz me Parisin, por nj\u00eb dit\u00eb, derisa Menelau s&#8217;ishte n\u00eb &#8220;sht\u00ebpi&#8221;, Parisi e bindi at\u00eb t\u00eb ikte s\u00eb bashku me t\u00eb n\u00eb Troj\u00eb.<br \/>\nMe &#8220;vjedhjen&#8221; e Helenes, me rr\u00ebmbimin e vet\u00eb gruas s\u00eb mbretit&#8230; nderi spartan ishte njollosur e katranosur, Sparta qe fyer e posht\u00ebruar sa s&#8217;ka m\u00eb. I v\u00ebllai i Menelaut, Agamemnoni do e niste nj\u00eb ekspedit\u00eb luftarake kund\u00ebr Troj\u00ebs p\u00ebr ta rikthyer Helen\u00ebn dhe nderin e Spart\u00ebs n\u00eb vendin e vet. Ky do ishte fillimi i Luft\u00ebs s\u00eb Troj\u00ebs (p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn na rr\u00ebfen Homeri n\u00eb &#8220;Iliad\u00ebn&#8221;). Sipas rr\u00ebfenj\u00ebs homerike, pas 10 vjet luft\u00eb grek\u00ebt m\u00eb n\u00eb fund e pushtuan Troj\u00ebn, dhe Helena qe kthyer p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb Spart\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fran\u00e7ois-Andr\u00e9 Vincent (1746-1816) &#8211; Zeuksi duke zgjedhur modelin p\u00ebr portretin e Helen\u00ebs, nd\u00ebr vajzat e Kroton\u00ebs, 1789 (s. guraziu &#8211; ars poetica, 2019 &#8211; koment, art klasik) Helena e Troj\u00ebs (e njohur dhe si Helena e Spart\u00ebs) nga grek\u00ebt konsiderohej&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=3218\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-3218","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3218"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3218\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}