{"id":5168,"date":"2019-12-27T18:34:00","date_gmt":"2019-12-27T17:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5168"},"modified":"2025-09-19T02:47:58","modified_gmt":"2025-09-19T01:47:58","slug":"shqiptaret-mozaik-tirane-1980","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5168","title":{"rendered":"&#8220;Shqiptar\u00ebt&#8221; (Mozaik, Tiran\u00eb), 1980"},"content":{"rendered":"<p>Justin Droboniku, Vilson Kilica, Anastas Kostandini, [ Agim Nebiu ], Aleksander Filipi &#8211; &#8220;<strong>Shqiptar\u00ebt<\/strong>&#8221; (Mozaik), 1980<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/mozaiku_tirane_web1.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-5169 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/mozaiku_tirane_web1.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1270\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/mozaiku_tirane_web1.jpg 1600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/mozaiku_tirane_web1-300x238.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/mozaiku_tirane_web1-768x610.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/mozaiku_tirane_web1-1024x813.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&#8230;mozaiku n\u00eb ballin e Muzeut Komb\u00ebtar \u00ebsht\u00eb aq i madh sa p\u00ebr t&#8217;u mburrur, ka p\u00ebrmasa &#8220;kolosale&#8221;, nj\u00eb vep\u00ebr p\u00ebr lakmi, vep\u00ebr monumentale dhe shum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse pasi e kap\u00ebrthen gjith\u00eb luft\u00ebn e kombit shqiptar p\u00ebr t&#8217;u konsoliduar si komb e p\u00ebr t&#8217;u m\u00ebk\u00ebmbur nd\u00ebr shekuj, e kap\u00ebrthen luft\u00ebn shekullore t\u00eb mbijetes\u00ebs, q\u00eb nga Skenderbeu, ose m\u00eb mir\u00eb t\u00eb thuhet q\u00eb nga romaket (dmth. q\u00eb nga mij\u00ebvje\u00e7ari bizantin), tutje gjat\u00eb shekujve t\u00eb shtypjes nga Perandoria Osmane, pastaj&#8230; Rilindjen, shpalljen e Pavar\u00ebsis\u00eb, e deri tek \u00e7lirimi nga okupatoret e fundit t\u00eb historis\u00eb&#8230; nga ata italian\u00eb e gjerman\u00eb, mozaiku madh\u00ebshtor i &#8220;mbulon&#8221; jo m\u00eb pak por 400 m\u00b2, af\u00ebrmendsh s&#8217;ka qen\u00eb i leht\u00eb as punimi i tij dikur por dhe sot s&#8217;\u00ebshte fare e leht\u00eb mir\u00ebmbajtja, bie fjala p\u00ebr sheshin (dhe gj\u00ebrat ky\u00e7 rreth e rrotull) \u00ebsht\u00eb investuar disa her\u00eb, planet e sheshit jan\u00eb rrotulluar her\u00eb ashtu e her\u00eb k\u00ebshtu, mir\u00ebpo p\u00ebr konservimin e mozaikut s&#8217;\u00ebsht\u00eb investuar asnj\u00eb lek &#8211; p\u00ebrvec 1 rasti t\u00eb vet\u00ebm, ka 1 p\u00ebrjashtim, por dhe at\u00ebher\u00eb ishte p\u00ebr &#8220;ndryshimin&#8221; e tij, tani ndoshta shumkush ka &#8220;harruar&#8221;, origjinali dikur e kishte 1 yll t\u00eb madh n\u00eb flamurin dhe i cili qe larguar me pretekstin &#8220;depolitizues&#8221; &#8211; sipas M. Harrison (&#8220;Left side of the road&#8221;) ishte pik\u00ebrisht nj\u00ebri nga artist\u00ebt e origjinalit, Agim Nebiu i cili e pati &#8220;tradhtuar&#8221; Realizmin Socialist (e ndoshta dhe gjith\u00eb ideologjin\u00eb enveriste) dhe e pati &#8220;zhdukur&#8221; yllin, sipas Harrison-it akti i Agim Nebiut ishte i pafalsh\u00ebm (dmth. i pafalsh\u00ebm nga historia e Soc-Realizmit si art, dhe nga ajo e &#8220;enverizmit&#8221; si histori) &#8211; natyrisht qenkesh paguar mir\u00eb, Nebiu at\u00ebbot\u00eb e pask\u00ebsh marr\u00eb nj\u00eb shum\u00eb t\u00eb majme nga qeveritar\u00ebt, sipas autoriteteve shqiptare t\u00eb koh\u00ebs dhe sipas Nebiut operacioni i &#8220;yllit&#8221; ishte thjesht nj\u00eb lloj &#8220;korrekture&#8221; e mozaikut&#8230;<br \/>\n<em>(sguraziu &#8211; ars poetica, dhjetor 2019)<\/em><\/p>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<\/p>\n<p><span id=\"fbPhotoSnowliftCaption\" class=\"fbPhotosPhotoCaption\" tabindex=\"0\" aria-live=\"polite\" data-ft=\"{&quot;tn&quot;:&quot;K&quot;}\"><span class=\"hasCaption\">N\u00cb SYT\u00cb E TU, N\u00cb SYT\u00cb E MI<br \/>\n<em>S. Guraziu, 2010 (Skic\u00eb poetike)<\/em><\/span><\/span><\/p>\n<p>N\u00eb ballin e muzeut sikur \u00ebsht\u00eb stampuar pigmenti yn\u00eb, n\u00eb gur\u00ebzit e mozaikut anomalia gjenetike e ngjyrave moderne, nga ajo p\u00ebrspektiv\u00eb dhe vet\u00eb largpam\u00ebsia sikur flet p\u00ebr faktin e shkurtpam\u00ebsis\u00eb artistike, ngjyrat vet\u00ebm energji e burgosur jan\u00eb, n\u00eb thelb nj\u00eb fenomen \u00e7udit\u00ebrisht i ftoht\u00eb. I vet\u00ebdijsh\u00ebm sot p\u00ebr &#8220;leksionin artistik&#8221;, mozaiku<span class=\"text_exposed_show\"> e p\u00ebrcjell mesazhin historik, pandal\u00eb na flet, nuk pushon, sigurisht s&#8217;do ndalet kurr\u00eb, edhe n\u00ebse ngujuar n\u00eb ndonj\u00eb bodrum, gjithmon\u00eb do na drejtohet si nj\u00eb kritik i rrept\u00eb &#8211; Ty: qielli yt \u00ebsht\u00eb lumturisht i kalt\u00ebr dhe fare qiellor, nd\u00ebrsa Mua: &#8211; i yti i kuq, spekt\u00ebr holistik-mendor i p\u00ebrmbysur, konflikt poetencial brushash, &#8220;qualia state&#8221; e qenies&#8230;<\/span><\/p>\n<p>Sipas tij, q\u00eb nga ngjizja e mozaikut t\u00eb frymimit ton\u00eb, Un\u00eb dhe Ti u rrit\u00ebm nj\u00ebsoj, tmerr\u00ebsisht nj\u00ebsoj, analogji cullake, por realisht n\u00ebp\u00ebr dhoma t\u00eb ndryshme gjumi; e jotja me gjith\u00e7ka e kuqe, mbushur lodrash &#8220;roz\u00eb&#8221;, ngroht\u00ebsi puthjesh, frym\u00ebmarrja jote m\u00eb e pastra, ai &#8220;aircondition&#8221; virtual at\u00ebher\u00eb ishte aq natyral (p\u00ebr ty m\u00eb efikas sesa sot gjith\u00eb kondicioner\u00ebt s\u00eb bashku n\u00ebp\u00ebr fa\u00e7adat laramane t\u00eb Tiran\u00ebs), ishte kondicioner i frym\u00ebmarrjes me kushte, kondicioner i pagand\u00ebs nj\u00ebngjyr\u00ebshe p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e ngjyrave t\u00eb ylberit &#8211; nd\u00ebrsa e imja&#8230; mos pyet, kalt\u00ebrsisht e ftoht\u00eb, si ndonj\u00eb dhom\u00eb \u00e7unash, me mure t\u00eb kaltra, lodrash kaltroshe, dhe nj\u00ebsoj reprezentativisht e past\u00ebr, si dhom\u00eb kristalesh zhytur n\u00eb blun\u00eb e Jonit&#8230;<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo kot, ngjyrat po ashtu vet\u00ebm iluzion jan\u00eb, mozaiku e di, syt\u00eb e Tu, syt\u00eb e Mi, gjith\u00eb syt\u00eb e bot\u00ebs drit\u00ebn e p\u00ebrthithin nj\u00ebsoj, si p\u00ebr inat nj\u00ebsoj, n\u00eb pik\u00eb t\u00eb dit\u00ebs ia vjedhin verb\u00ebrin\u00eb Diellit, prandaj ky spekt\u00ebr i p\u00ebrmbysur &#8220;celare&#8221;, n\u00eb kok\u00ebn ton\u00eb kryene\u00e7\u00ebsi aspak artistike, akoma dhe sot e k\u00ebsaj dite&#8230; funksionalizmi versus ylberit t\u00eb gjallimit, hipokrizia kund\u00ebr ngjyr\u00ebs s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb qiellit.<\/p>\n<p>[ <em>Muzeu Historik Komb\u00ebtar, Tiran\u00eb (Mozaiku i fasad\u00ebs) &#8211; Foto origjinale nga Dritan Mardodaj (Detaj), via Wikipedia<\/em> ]<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5172\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/ne_syte_e_tu_ne_syte_e_mi_skice_web.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"987\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/ne_syte_e_tu_ne_syte_e_mi_skice_web.jpg 1600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/ne_syte_e_tu_ne_syte_e_mi_skice_web-300x185.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/ne_syte_e_tu_ne_syte_e_mi_skice_web-768x474.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/ne_syte_e_tu_ne_syte_e_mi_skice_web-1024x632.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Justin Droboniku, Vilson Kilica, Anastas Kostandini, [ Agim Nebiu ], Aleksander Filipi &#8211; &#8220;Shqiptar\u00ebt&#8221; (Mozaik), 1980 &#8230;mozaiku n\u00eb ballin e Muzeut Komb\u00ebtar \u00ebsht\u00eb aq i madh sa p\u00ebr t&#8217;u mburrur, ka p\u00ebrmasa &#8220;kolosale&#8221;, nj\u00eb vep\u00ebr p\u00ebr lakmi, vep\u00ebr monumentale dhe&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=5168\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,10],"tags":[],"class_list":["post-5168","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5168"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5168\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}