{"id":5473,"date":"2020-03-05T22:14:39","date_gmt":"2020-03-05T21:14:39","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5473"},"modified":"2025-09-19T02:41:32","modified_gmt":"2025-09-19T01:41:32","slug":"nje-puthje-fisnike-si-trill-dhe-dy-tri-zonja-te-pameshirshme-pikturale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5473","title":{"rendered":"Nj\u00eb &#8220;puthje fisnike&#8221; si trill, dhe dy-tri &#8220;zonja t\u00eb pam\u00ebshirshme&#8221; pikturale!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, M 2020 (Pak fjal\u00eb&#8230;)<\/em><\/p>\n<p>[ Edmund Leighton (1852-1922) &#8211; <strong>Alain Chartier<\/strong>, 1903 ]<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Edmund-Leighton-1852-1922-Alain-Chartier-1903.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5474 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Edmund-Leighton-1852-1922-Alain-Chartier-1903.jpg\" alt=\"\" width=\"955\" height=\"1400\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Edmund-Leighton-1852-1922-Alain-Chartier-1903.jpg 955w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Edmund-Leighton-1852-1922-Alain-Chartier-1903-205x300.jpg 205w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Edmund-Leighton-1852-1922-Alain-Chartier-1903-768x1126.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Edmund-Leighton-1852-1922-Alain-Chartier-1903-699x1024.jpg 699w\" sizes=\"auto, (max-width: 955px) 100vw, 955px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Si\u00e7 e shohim n\u00eb piktur\u00ebn e Leighton, subjekti piktural na &#8220;flet&#8221; p\u00ebr nj\u00eb puthje fisnik\u00ebsh. Historia e puthjes s\u00eb famshme dhuruar gjoja poetit Alain Chartier nga princesha Margaret (Margarita) e Skocis\u00eb, mjaft shpesh e paraqitur n\u00ebp\u00ebr pikturat e ndryshme si dhe n\u00ebp\u00ebr krijimet letrare, thuhet se \u00ebsht\u00eb &#8220;histori mitike&#8221;, s&#8217;ka v\u00ebrtet\u00ebsi historike t\u00eb puthjes n\u00eb fjal\u00eb.<br \/>\nSepse realisht ajo s&#8217;pask\u00ebsh qen\u00eb n\u00eb Franc\u00eb deri n\u00eb v.1436, kur dhe do martohej, ishte vet\u00ebm 11 vje\u00e7. Poeti Chartier tashm\u00eb kishte vite q\u00eb kishte vdekur &#8211; n\u00eb v. 1430 kur ai pati vdekur Margarita ishte 5 vje\u00e7.<\/p>\n<p>Martesat mbret\u00ebrore mesjetare pothuaj gjithmon\u00eb ishin politike, tep\u00ebr rrall\u00eb e fare&#8230; ndodhte ndryshe. Margarita (1424-1445) do vinte n\u00eb Franc\u00eb si vajz\u00eb 11-vje\u00e7are p\u00ebr t&#8217;u martuar, burri i saj Luigji do ishte 13 vje\u00e7, do ta takonte vet\u00ebm 1 dit\u00eb para martes\u00ebs, dasma do ishte t\u00eb nes\u00ebrm\u00ebn, nj\u00eb nga dit\u00ebt e Qershorit 1436. Martesa e tyre ishte aso e &#8220;pafat&#8221;, ajo do vdiste n\u00eb lulen e rinis\u00eb, ishte vet\u00ebm 20 vje\u00e7. Pra e qart\u00eb, t\u00eb dh\u00ebnat historike thon\u00eb s&#8217;ka patur &#8220;puthje&#8221; p\u00ebr Chartier. Askush s&#8217;ia ndalonte imagjinat\u00ebn letrare a poetike, mir\u00ebpo faktet historike jan\u00eb di\u00e7 tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Alain Chartier (1385-1430) ishte nj\u00eb poet francez dhe shkrimtar, nj\u00ebra nga veprat e tij t\u00eb mir\u00ebnjohura \u00ebsht\u00eb &#8220;La Belle Dame sans Mercy&#8221; (Zonja e bukur e pam\u00ebshirshme &#8211; poem\u00eb e cila besohet t&#8217;jet\u00eb shkruar rreth v. 1424). N\u00eb poem\u00ebn e tij Chartier na flet p\u00ebr nj\u00eb &#8220;dashuri fisnike&#8221;, p\u00ebr nj\u00eb dashuri &#8220;kalorsiake&#8221;, aso dashurish fisnik\u00ebrisht, a la mbret\u00ebrisht. &#8220;Dashurit\u00eb fisnike&#8221; ishin nj\u00eb koncept letrar mesjetar (koncept letrar i dashuris\u00eb) q\u00eb e theksonte fisnik\u00ebrin\u00eb dhe kalor\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n<p>Let\u00ebrsia mesjetare \u00ebsht\u00eb e mbushur me kalor\u00ebs q\u00eb niseshin gjithandej p\u00ebr &#8220;aventura&#8221;, kalorsiak\u00ebt trima do ndesheshin me lloj-lloj antiheronj, me p\u00ebrbind\u00ebsha e me &#8220;mullixhinj&#8221;. Prore t\u00eb devotsh\u00ebm, me besnik\u00ebrin\u00eb e paluhatshme kryenin vepra e sh\u00ebrbime t\u00eb ndryshme p\u00ebr zonjat a princeshat, shtyer pra nga &#8220;dashuria e tyre fisnike&#8221;.<br \/>\nKy lloj i dashuris\u00eb fillimisht pati qen\u00eb si trillim letrar enkas p\u00ebr arg\u00ebtimin e familjeve fisnike, dhe t\u00eb oborrtar\u00ebve aneskaj Evrop\u00ebs, por me kalimin e koh\u00ebs idet\u00eb p\u00ebr dashurin\u00eb do ndryshonin dhe do ta kishin nj\u00eb lexueshm\u00ebri m\u00eb t\u00eb madhe. Dmth. me aventurat kalorsiake t\u00eb fisnik\u00ebve do njiheshin dhe lexuesit jofisnik\u00eb (shkurt, t\u00eb gjith\u00eb ne t\u00eb tjer\u00ebt lexues, nga Mesjeta e k\u00ebndej : )<\/p>\n<p>P\u00ebr t&#8217;i kuptuar &#8220;dashurit\u00eb fisnike&#8221; m\u00eb mir\u00eb, si qasje p\u00ebrtall\u00ebse mbase do na ndihmonte ironia letrareske &#8220;donkishiteske&#8221; e m\u00ebvonshme. Kishoti ishte di\u00e7 si p\u00ebrtallje (me t\u00eb gjitha aventurat e &#8220;fisnik\u00ebve&#8221; dhe me romanet kalorsiake pararend\u00ebse), pra thjesht duhet ta kujtojm\u00eb Don Kishotin e Servantesit. I ngrati Kishot s&#8217;do ia b\u00ebnte as &#8220;g\u00ebk&#8221; pa \u00ebndrrat e imagjinatat, pa &#8220;dashurin\u00eb aq fisnike&#8221; ndaj Dyl\u00e7ines\u00eb. Jo ashtu kot Servantesi qe v\u00ebrtitur rreth k\u00ebtij &#8220;thelbi&#8221; t\u00eb fisnik\u00ebris\u00eb kalorsiake.<\/p>\n<p>Si\u00e7 e dim\u00eb, &#8220;Kishoti&#8230;&#8221; i Servantesit \u00ebsht\u00eb vepra m\u00eb me ndikim e kanonit latino-letraristik, ujdisur e rehatuar si &#8220;gurthemel&#8221; i r\u00ebnd\u00eb i let\u00ebrsis\u00eb per\u00ebndimore, cil\u00ebsuar shpesh dhe si &#8220;romani i par\u00eb modern&#8221;, e madje ndonj\u00ebher\u00eb dhe si vepra letrare m\u00eb e mir\u00eb e t\u00eb gjitha koh\u00ebrave, padyshim me shum\u00eb t\u00eb drejt\u00eb.<\/p>\n<p>[ po i ngjes dhe ca &#8220;zonja t\u00eb pam\u00ebshirshme&#8221; pikturale (si rast\u00ebsi pikturat e &#8220;2 Frankave&#8221;), piktur\u00ebn e Frank Cowper, dhe at\u00eb t\u00eb Frank Dicksee : ) ]<\/p>\n<p>[ Pikturat ]<\/p>\n<p>Frank C. Cowper (1877-1958) &#8211; <strong>Zonja e bukur e pam\u00ebshirshme<\/strong>, 1926<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Cadogan-Cowper-1877-1958-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1926.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5475 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Cadogan-Cowper-1877-1958-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1926.jpg\" alt=\"\" width=\"1974\" height=\"2048\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Cadogan-Cowper-1877-1958-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1926.jpg 1974w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Cadogan-Cowper-1877-1958-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1926-289x300.jpg 289w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Cadogan-Cowper-1877-1958-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1926-768x797.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Cadogan-Cowper-1877-1958-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1926-987x1024.jpg 987w\" sizes=\"auto, (max-width: 1974px) 100vw, 1974px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Frank B. Dicksee (1853-1928) &#8211; <strong>Zonja e bukur e pam\u00ebshirshme<\/strong>, ~1901<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Bernard-Dicksee-1853-1928-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1901_web.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-5476 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Bernard-Dicksee-1853-1928-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1901_web.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1178\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Bernard-Dicksee-1853-1928-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1901_web.jpg 1600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Bernard-Dicksee-1853-1928-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1901_web-300x221.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Bernard-Dicksee-1853-1928-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1901_web-768x565.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Bernard-Dicksee-1853-1928-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1901_web-1024x754.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Frank-Bernard-Dicksee-1853-1928-Zonja-e-bukur-e-pam\u00ebshirshme-1901_web-150x110.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/a><br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, M 2020 (Pak fjal\u00eb&#8230;) [ Edmund Leighton (1852-1922) &#8211; Alain Chartier, 1903 ] Si\u00e7 e shohim n\u00eb piktur\u00ebn e Leighton, subjekti piktural na &#8220;flet&#8221; p\u00ebr nj\u00eb puthje fisnik\u00ebsh. Historia e puthjes s\u00eb famshme dhuruar gjoja&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=5473\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-5473","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5473","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5473"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5473\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}