{"id":5713,"date":"2020-03-27T17:36:28","date_gmt":"2020-03-27T16:36:28","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5713"},"modified":"2024-04-10T14:30:53","modified_gmt":"2024-04-10T13:30:53","slug":"humbja-e-privatesise-dhe-arroganca-googlo-zuckiste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5713","title":{"rendered":"Humbja e Privat\u00ebsis\u00eb dhe &#8220;Arroganca&#8221; Googlo-Zuckiste!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 2014 (V\u00ebshtrim i shkurt\u00ebr)<\/em><\/p>\n<p>(<strong>slogani i NSA \u00ebsht\u00eb slogani m\u00eb &#8220;arrogant&#8221; i s\u00eb sotmes, slogani m\u00eb i paturpsh\u00ebm i shekullit XXI<\/strong> &#8211; <span style=\"color: #008000;\"><strong><span style=\"color: #ff6600;\">Plot\u00ebsim<\/span>: ishte, sepse tani mungon, athua vall\u00eb pse e kan\u00eb hequr ?!<\/strong><\/span> )<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/nsa_slogan_new.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5714\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/nsa_slogan_new.jpg\" alt=\"\" width=\"1400\" height=\"933\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/nsa_slogan_new.jpg 1400w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/nsa_slogan_new-300x200.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/nsa_slogan_new-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/nsa_slogan_new-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1400px) 100vw, 1400px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Sipas meje \u00e7\u00ebshtja e privat\u00ebsis\u00eb dhe brenga p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebnat personale q\u00eb administrohen nga institucionet shtet\u00ebrore dhe nga kompanit\u00eb e m\u00ebdha private \u00ebsht\u00eb problemi m\u00eb i madh i qytet\u00ebrimit modern. N\u00eb ShBA, motoja ose slogani i NSA s&#8217;\u00ebsht\u00eb aspak m\u00eb ndryshe por: &#8220;<strong>N\u00ebse s&#8217;ke gj\u00eb p\u00ebr t&#8217;fshehur, s&#8217;ke arsye p\u00ebr t&#8217;patur frik\u00eb<\/strong>&#8220;! (shih foton, Utah Data Center &#8211; qendra m\u00eb e madhe amerikane p\u00ebr spiunazh dhe p\u00ebrgjim t\u00eb qytetar\u00ebve).<\/p>\n<p><strong>Sipas meje slogani i NSA \u00ebsht\u00eb slogani m\u00eb &#8220;arrogant&#8221; i s\u00eb sotmes, slogani m\u00eb i paturpsh\u00ebm i shekullit XXI<\/strong>. (<span style=\"color: #008000;\"><strong><span style=\"color: #ff6600;\">Plot\u00ebsim<\/span>: ishte, tani mungon,\u00a0 tani e kan\u00eb zhdukur &#8211; athua vall\u00eb PSE?!<\/strong><\/span>)<\/p>\n<p>N\u00eb artikullin &#8220;<strong>Humbja e privacis\u00eb<\/strong>&#8220;, Umberto Eco s&#8217;ka th\u00ebn\u00eb asgj\u00eb t\u00eb re as gjeniale, s&#8217;ka th\u00ebn\u00eb asgj\u00eb q\u00eb nuk e dinim. Nuk pajtohem me &#8220;ngutulushizmin&#8221; e v\u00ebshtrimit sip\u00ebrfaq\u00ebsor t\u00eb tij. Komenti i Umberto Eco v\u00ebrtitet rreth nj\u00eb artikulli t\u00eb Z. Bauman &#8211; Eco na &#8220;shpjegon&#8221; se p\u00ebr \u00e7far\u00eb flet Bauman; sesi &#8220;rrjetet sociale&#8221; (Facebook e k\u00ebso t\u00eb ngjashme &#8211; q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb instrumente t\u00eb v\u00ebzhgimit t\u00eb mendimeve dhe emocioneve t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve) po p\u00ebrdoren e shfryt\u00ebzohen nga pushtete t\u00eb ndryshme me q\u00ebllim kontrollimin e qytetar\u00ebve. Por nga ana tjet\u00ebr Bauman flet p\u00ebr &#8220;<em>nj\u00eb shoq\u00ebri rr\u00ebfimtare q\u00eb promovon ekspozimin publik t\u00eb vetes, si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar sa m\u00eb shpejt dhe me efikasitet ekzistenc\u00ebn e vet shoq\u00ebrore<\/em>&#8220;. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit &#8211; sipas Bauman, thekson Eco &#8211; <em>t\u00eb p\u00ebrgjuarit bashk\u00ebpunojn\u00eb me p\u00ebrgjuesit&#8230; sepse &#8220;dikush i sheh&#8221; teksa ekzistojn\u00eb<\/em>!<\/p>\n<p>Pasi na &#8220;shpjegon&#8221; se p\u00ebr \u00e7far\u00eb flet Bauman n\u00eb artikullin e vet, dhe pasi na i p\u00ebrmend ca shembuj (bie fjala sesi zonjat q\u00eb tregtojn\u00eb me vetveten &#8220;online&#8221; duke i shitur k\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb trupore e paskan thyer akullin, e paskan rr\u00ebzuar \u00e7do &#8220;tabu&#8221; rreth prostitucionit modern &#8211; pra, duke gjeneralizuar, duke e futur &#8220;gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb&#8221; n\u00eb shembujt e vet) n\u00eb fund Eco e mbyll me konkluzionin: &#8220;<em>p\u00ebrse merakosemi kaq shum\u00eb p\u00ebr privat\u00ebsin\u00eb? Nuk i plas askujt p\u00ebr asgj\u00eb. P\u00ebr t\u00eb ekzistuar, r\u00ebnd\u00ebsi ka q\u00eb t\u00eb dukesh<\/em>&#8220;.<\/p>\n<p>Do doja sikur &#8220;segmenti etik&#8221; i \u00e7\u00ebshtjes n\u00eb fjal\u00eb t&#8217;ishte kaq i thjesht\u00eb (si\u00e7 pandeh Eco). Mendoj se \u00ebsht\u00eb m\u00eb i thell\u00eb dhe shum\u00eb m\u00eb kompleks. As Eco as Bauman s&#8217;e kan\u00eb vrar\u00eb mendjen se mos vall\u00eb &#8220;ego-ja e ul\u00ebt&#8221; e audiencave ordinere u dashka ta p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb &#8211; dhe hoooop NSA apo Google apo Facebook me business-ambicjet e tyre na paskan t\u00eb drejt\u00eb ta shpallin veten &#8220;ekspert\u00eb&#8221; t\u00eb antropologjikave! Edhe Eco edhe Bauman harrojn\u00eb q\u00eb jo e gjith\u00eb lagjia merret me &#8220;ekspozime&#8221; n\u00eb vitrinat e kuqe, as Eco as Bauman nuk e kan\u00eb vrar\u00eb mendjen se ka dy lloje individ\u00ebsh, ka t\u00eb ashtuquajtur &#8220;alfa&#8221; dhe &#8220;beta&#8221; individ\u00eb. K\u00ebta t\u00eb dyt\u00ebt v\u00ebrtet jetojn\u00eb p\u00ebr t&#8217;u &#8220;dukur&#8221;, jetojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr bot\u00ebn sesa ekskluzivisht p\u00ebr vete, ego-ja e tyre ka nevoj\u00eb p\u00ebr doza sistematike t\u00eb ekspozimit, t\u00eb till\u00eb s&#8217;mund t\u00eb rrin\u00eb pa i &#8220;treguar bot\u00ebs&#8221; se kan\u00eb bler\u00eb rroba firmato, se tani kan\u00eb k\u00ebt\u00eb makin\u00eb apo k\u00ebt\u00eb luksozitet n\u00eb sht\u00ebpi, se kan\u00eb ndenjur n\u00eb k\u00ebt\u00eb kafene, se kan\u00eb vajtur p\u00ebr pushime n\u00eb Katmandu apo n\u00eb Ibiza, se kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb piknik&#8230; e t\u00eb ngjashme.<\/p>\n<p>Nuk pajtohem me &#8220;ngutulushizmin&#8221; e v\u00ebshtrimit sip\u00ebrfaq\u00ebsor t\u00eb problematik\u00ebs nga Eco, mendoj q\u00eb ai duhet t\u00eb kishte menduar nj\u00eb grim\u00eb m\u00eb thell\u00eb. Sepse mos vall\u00eb &#8220;rendi i ri&#8221; bot\u00ebror na qenka zuck-izmi, twitter-izmi, youtub-izmi apo amerikanizmi i guglush\u00ebve! Vall\u00eb Eco paska harruar q\u00eb Amerika \u00ebsht\u00eb\/ishte &#8220;produkt-rezultat&#8221; i Evrop\u00ebs, i gjith\u00eb verio-amerikanizmi, Kanadaja komplet, i gjith\u00eb jugo-amerikanizmi dhe australianizmi ishin dhe jan\u00eb &#8220;produkt-rezultat&#8221; i Evrop\u00ebs. Apo na qenka e kund\u00ebrta, dhe Evropa tani duhet t\u00eb &#8220;amerikanizohet&#8221; duke menduar sipas mostrave zuck-iste ose a la &#8220;guglush\u00e7e&#8221;!?<\/p>\n<p>Ka me vite debate dhe diskusione n\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb akademik lidhur me etikat dhe &#8220;profecit\u00eb&#8221; e George Orwell. N\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb &#8220;luft\u00eb&#8221; pan-evro-amerikane&#8230; dhe besoj un\u00eb, komentet e Angela Merkel (jo larg moti n\u00eb koh\u00eb) lidhur me monopolistikat e gjigant\u00ebve p\u00ebrtej oqeanit (si Google, Facebook e k\u00ebso), flasin mjaft p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problematik\u00eb. Po ashtu planet p\u00ebr Internet 2&#8230; nuk jan\u00eb thjesht plane, Internet 2 nuk erdhi si &#8220;ide kot&#8221; por si nevoj\u00eb, si projekt ndoshta s\u00ebshpejti do ta ndaj\u00eb bot\u00ebn rishtas n\u00eb dysh, sepse ka tep\u00ebr shum\u00eb &#8220;arroganc\u00eb joetike&#8221; n\u00eb qasjen amerikan\u00e7e p\u00ebr &#8220;rendin e ri&#8221; t\u00eb bot\u00ebs!<\/p>\n<p>N\u00eb Janar t\u00eb k\u00ebtij viti pata komentuar rreth videos &#8220;<strong>Makinat transparente<\/strong>&#8220;&#8230; dhe shkrova dy-tri fjal\u00eb p\u00ebr &#8220;politikat&#8221; e Facebook, ku disa gj\u00ebra s&#8217;mund t\u00eb ri-editohen, e vetmja mund\u00ebsi \u00ebsht\u00eb &#8220;fshirja&#8221; e tyre. Por postimet n\u00eb fakt fare nuk fshihen, ato vet\u00ebm do jen\u00eb t\u00eb padukshme, s&#8217;do figurojn\u00eb n\u00eb faqe. T\u00eb gjitha postimet tona mbesin n\u00eb &#8220;clusters&#8221; t\u00eb Facebook, t\u00eb Google etj, \u00e7do fjal\u00eb e shkruar, \u00e7do gj\u00eb q\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb n\u00eb Internet, secil\u00ebn faqe q\u00eb ka &#8220;prekur&#8221; shfletuesi yn\u00eb, madje \u00e7do &#8220;dashuri\u00e7k\u00eb&#8221; apo shaka n\u00eb Gmail-chat, n\u00eb FB-chat, \u00e7do gj\u00eb q\u00eb shkruajm\u00eb&#8230;. kurr\u00eb nuk fshihet.<\/p>\n<p>Ky restriksion i moseditimit n\u00eb Facebook pra \u00ebsht\u00eb i &#8220;\u00e7uditsh\u00ebm&#8221;, sepse Facebook \u00ebsht\u00eb nj\u00eb blog ordiner, sepse jan\u00eb postime tonat n\u00eb nj\u00eb blog t\u00eb thjesht\u00eb. Fb s&#8217;ka t\u00eb drejt\u00eb dhe as Youtube, as Google as askush t&#8217;i &#8220;uzurpojn\u00eb&#8221; postimet e p\u00ebrdoruesve, ata s&#8217;kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb diktojn\u00eb norma &#8220;monopolist\u00ebsh t\u00eb Internetit&#8221; etj etj. Nj\u00eb &#8220;politik\u00eb&#8221; e till\u00eb e gjigant\u00ebve internetik\u00eb e miratuar nga institucionet federale t\u00eb ShBA, n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb absurd i shek. XXI. Thjesht s&#8217;e kuptoj si \u00ebsht\u00eb e mundur di\u00e7 e till\u00eb kur \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr &#8220;privacy&#8221; dhe p\u00ebr t\u00eb drejtat elementare t\u00eb njeriut modern! Nuk e kam t\u00eb qart\u00eb si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb opinioni publik (n\u00eb EU dhe po ashtu n\u00eb ShBA) akoma &#8220;heshtur&#8221;.<br \/>\nPor e di q\u00eb nuk duhet t&#8217;jet\u00eb ashtu, ndoshta as nuk do jet\u00eb dhe aq gjat\u00eb. E di se ndryshime rr\u00ebnj\u00ebsore duhet t\u00eb ndodhin lidhur me shum\u00e7ka sa i p\u00ebrket &#8220;Info Treasury&#8221; apo &#8220;Public Data Banks&#8221; t\u00eb qytetar\u00ebve. E di q\u00eb \u00ebsht\u00eb absolutisht JO n\u00eb rregull q\u00eb nj\u00eb Facebook si korporat\u00eb manipulative, apo nj\u00eb Google si &#8220;shkrirje&#8221; e gjith\u00e7kaje si interes amerikan&#8230; t\u00eb vendos se \u00e7&#8217;do t\u00eb b\u00ebhet me t\u00eb dh\u00ebnat e jet\u00ebs son\u00eb, t&#8217;ua shesin ato kinez\u00ebve, eskimez\u00ebve apo reklamaxhinjve t\u00eb sex-toys nga Londra e Amsterdami.<\/p>\n<p>Pastaj un\u00eb s&#8217;jam fare amerikan, vetem sa per shembull, ku i dihet thjesht ashtu p\u00ebr qejf t\u00eb qejfit ndoshta s&#8217;dua t\u00eb mendoj as t\u00eb jetoj &#8220;amerikanisht&#8221;. Duhet tani Google t&#8217;na i diktoj\u00eb globalisht normat + kushtet e nj\u00eb blogu personal dhe t\u00eb nj\u00eb chat-i privat a la amerikan\u00e7e?! Mos vall\u00eb &#8220;rendi i ri&#8221; bot\u00ebror na qenka amerikanizmi i guglush\u00ebve!<\/p>\n<p>E di se EU duhet t\u00eb zgjohet nga &#8220;gjumi&#8221;, opinioni publik amerikan po ashtu, e di se &#8220;big brother-i informatik&#8221; dhe asnj\u00eb &#8220;info treasury&#8221; nuk u takojn\u00eb kompanive t\u00eb tipit &#8220;Facebook&#8221; apo &#8220;Google&#8221;.<\/p>\n<p>***<br \/>\n&#8220;<strong>Transparent Machines<\/strong>&#8221; (teksti si vijon cituar nga video me t\u00eb nj\u00ebjtin titull, bashk\u00ebngjitur m\u00eb posht\u00eb &#8211; sguraziu)<\/p>\n<p>Kemi nd\u00ebrtuar entitete gjigante korporatash dhe qeveritare, mund\u00ebsuar k\u00ebto nga nj\u00eb sasi e madhe e informacionit personal dhe ne presim q\u00eb ato entitete t\u00eb jen\u00eb makina transparente n\u00eb sh\u00ebrbimin ton\u00eb, presim q\u00eb ta b\u00ebjn\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb m\u00eb t\u00eb sigurt dhe m\u00eb t\u00eb leht\u00eb, zem\u00ebrohemi q\u00eb kemi humbur privat\u00ebsin\u00eb e megjithat\u00eb ende vazhdojm\u00eb me ngarkimin e aq shum\u00eb infove tona personale, t\u00eb cilat info shiten p\u00ebr ofertuesin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb, p\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz Google dhe Facebook tashm\u00eb e din\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb miqt\u00eb tuaj, e din\u00eb kujt i d\u00ebrgoni email, ku jetoni, ku punoni, \u00e7far\u00eb libra lexoni, cil\u00ebn k\u00ebng\u00eb d\u00ebgjoni, n\u00eb \u00e7far\u00eb ngjarje a koncert shkoni, \u00e7do gj\u00eb q\u00eb k\u00ebrkoni, \u00e7do faqe t\u00eb internetit qe keni vizituar, e madje dhe ku ndodheni fizikisht tani n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment. N\u00eb fakt, ne jemi ato &#8220;makinat transparente&#8221; duke gjeneruar miliarda p\u00ebr korporatat gjigante me t\u00eb dh\u00ebnat tona private!<\/p>\n<p>Video n\u00eb fjal\u00eb:<br \/>\n<a href=\"http:\/\/vimeo.com\/78716671\" data-rel=\"lightbox-video-0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">http:\/\/vimeo.com\/78716671<\/a><\/p>\n<p>[ Shtojc\u00eb &#8211; Mars 2020 ]<\/p>\n<p><strong>EU &#8211; GDPR compliance (General Data Protection Regulation)<\/strong><\/p>\n<p>&#8230;p\u00ebrvjetori i GDPR, ligji m\u00eb i avancuar n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit &#8211; dje, kureshtar se si &#8220;lexohet&#8221; ky kalendari (ashtu i rrumbullaket m\u00eb dukej &#8220;interesant&#8221; si dizajn por dhe i koklavitur \ud83d\ude42 e b\u00ebra daten e djeshme t\u00eb &#8220;verdh\u00eb&#8221; &#8211; mir\u00ebpo m\u00eb 25 Maj \u00ebsht\u00eb p\u00ebrvjetori (pati hyr\u00eb n\u00eb fuqi m\u00eb 25 Maj 2018), GDPR \u00ebsht\u00eb rregullorja m\u00eb moderne e fuqizuar ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit, ligji m\u00eb i avancuar, vizioni m\u00eb &#8220;largpam\u00ebs&#8221; legjislativ&#8230; ideuar nga njeriu p\u00ebr mbrojtjen e njeriut modern dhe t\u00eb s\u00eb ardhmes<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kalendar_web2.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5718\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kalendar_web2.jpg\" alt=\"\" width=\"866\" height=\"1109\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kalendar_web2.jpg 866w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kalendar_web2-234x300.jpg 234w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kalendar_web2-800x1024.jpg 800w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kalendar_web2-768x984.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 866px) 100vw, 866px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 2014 (V\u00ebshtrim i shkurt\u00ebr) (slogani i NSA \u00ebsht\u00eb slogani m\u00eb &#8220;arrogant&#8221; i s\u00eb sotmes, slogani m\u00eb i paturpsh\u00ebm i shekullit XXI &#8211; Plot\u00ebsim: ishte, sepse tani mungon, athua vall\u00eb pse e kan\u00eb hequr ?! )&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=5713\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-5713","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5713"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5713\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}