{"id":5899,"date":"2020-04-03T11:16:21","date_gmt":"2020-04-03T10:16:21","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5899"},"modified":"2024-04-10T13:48:01","modified_gmt":"2024-04-10T12:48:01","slug":"pse-ja-e-mosikjes-nga-vendlindja-koment","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5899","title":{"rendered":"Pse-ja e Mosikjes nga Vendlindja (Koment)"},"content":{"rendered":"<p><em>(sguraziu &#8211; ap, nentor 2019 &#8211; koment)<\/em><\/p>\n<p>(&#8230;<strong>q\u00eb nga &#8220;pavar\u00ebsia&#8221; e deri para 2-3 viteve kontributi i diaspor\u00ebs kosovare me verdhushka ishte baraz me buxhetin vjetor t\u00eb &#8220;gjith\u00eb&#8221; Kosov\u00ebs si shtet &#8211; sa e sa gjenerata EU-kosovare, sa e sa gastarbajter-\u00eb t\u00eb Gjermanis\u00eb, t\u00eb Zvicr\u00ebs, Austris\u00eb etj. kurr\u00eb s&#8217;jan\u00eb k\u00ebnaqur, i pat\u00ebn sakrifikuar me \u00ebndrra e me gjith\u00e7ka, vet\u00ebm e vet\u00ebm q\u00eb Kosova ta shihte pak\u00ebz drit\u00eb<\/strong>&#8230;)<\/p>\n<p>Gjithmon\u00eb kam pandehur se &#8220;pse-ja&#8221; e mosikjes nga vendlindja as q\u00eb duhet shpjeguar me &#8220;lista arsyesh&#8221;, p\u00ebrher\u00eb jam nisur nga fakti q\u00eb &#8220;mosikja&#8221; n\u00ebnkuptohet vetvetiu. Dhe, sa i p\u00ebrket k\u00ebsaj, akoma mendoj nj\u00ebsoj. Rendjen kah Per\u00ebndimi, pas mir\u00ebqenies ekonomike e pas \u00ebndrrave (q\u00eb njeriut i imponohet) gjithmon\u00eb e kam par\u00eb si nj\u00eb alternativ\u00eb &#8220;fatkeqe&#8221;.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria dikur s&#8217;ishte e &#8220;hapur&#8221;, Kosova sado-kudo e kishte nj\u00eb lloj &#8220;lirie&#8221; p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur. Zvicra e Gjermania kishin nevoj\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr fuqin\u00eb pun\u00ebtore, lidhnin kontrata me ish-Jugosllavin\u00eb (dhe me mjaft shtete tjera, si psh. Turqi, Spanj\u00eb, Marok etj). Kosova ishte nj\u00ebra nga Provincat Autonome&#8230; si pjes\u00eb administrative e Serbis\u00eb, rajoni m\u00eb i prapangelur i YU-federat\u00ebs. N\u00ebse ekonomia e Serbis\u00eb i kullufiste p\u00ebrqindjet e kas\u00ebs federale (q\u00eb i takonin p\u00ebr zhvillim e investime), p\u00ebr ekonomin\u00eb kosovare Serbia i ndante vet\u00ebm ca th\u00ebrmia, p\u00ebr Kosov\u00ebn gj\u00ebrat l\u00ebviznin tep\u00ebr ngadal\u00eb, si &#8220;k\u00ebrmilli n\u00eb krip\u00eb&#8221;. Beogradi qe b\u00ebr\u00eb di\u00e7 si metropol marramend\u00ebs, sikur do ia kalonte dhe vet\u00eb Nju Jorkut (\u00e7\u00ebshtja e &#8220;eksploatimit&#8221;&#8230; th\u00ebniet e tilla si &#8220;Trep\u00e7a punon, Beogradi nd\u00ebrton&#8221; &#8211; ishte vet\u00ebm 1-ri segment i hileve serbe).<\/p>\n<p>Sot, n\u00ebse e sotmja t\u00eb krahasohej me kushtet e Kosov\u00ebs s\u00eb dikurshme, t\u00eb nisesh tani kah Per\u00ebndimi (qoft\u00eb nga Kosova o nga Shqip\u00ebria), t\u00eb gjesh pun\u00eb p\u00ebrkoh\u00ebsisht, apo dhe t\u00eb emigrosh&#8230; n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb jete m\u00eb t\u00eb bukur, \u00ebsht\u00eb fare di\u00e7 tjet\u00ebr. N\u00eb koh\u00ebn e ish-Jugosllavis\u00eb, t\u00eb b\u00ebheshe &#8220;gastarbaiter&#8221; p\u00ebr kosovar\u00ebt e varf\u00ebr n\u00eb fakt n\u00ebnkuptonte t\u00eb &#8220;sakrifikoje&#8221; p\u00ebr familjen (si sistem patriarkal &#8211; pasi ashtu funksiononte &#8220;ekonomia&#8221; rurale kosovare). At\u00ebbot\u00eb ata q\u00eb merrnin rrug\u00ebn e gurbetit duhej t&#8217;mos &#8220;jetonin a t\u00eb k\u00ebnaqeshin&#8221; vet\u00eb, djersa e tyre duhej t&#8217;i dedikohej 100% mir\u00ebqenies kolektive familjare. &#8220;Gastarbaiter-\u00ebt&#8221; duhej t\u00eb sakrifikonin gjith\u00e7ka, mundin e \u00ebndrrat, familja n\u00eb Kosov\u00eb ishte &#8220;par\u00ebsorja&#8221; e planit afatgjat\u00eb. Kolektivizmi familjar, mir\u00ebqenia fraternale kolektive (par\u00eb nga &#8220;p\u00ebrspektiva&#8221; patriarkaliste), pastaj \u00ebndrrat e atyre vet\u00eb (si individ\u00eb) mund t&#8217;ishin di\u00e7 &#8220;sekondare&#8221;, apo dhe pa vler\u00eb fare.<\/p>\n<p>T\u00ebr\u00eb dit\u00ebn n\u00ebp\u00ebr kantiere nd\u00ebrtimi, n\u00ebp\u00ebr fushat, ndoshta n\u00ebp\u00ebr fermat, 10, 12 or\u00eb&#8230; n\u00eb mbr\u00ebmje pak dark\u00eb t\u00eb varf\u00ebr (buk\u00eb e jogurt) dhe n\u00eb gjum\u00eb t\u00eb rraskapitur. T\u00eb nes\u00ebrmen e gjith\u00eb rutina do fillonte rishtas nga e para. Ashtu gjith\u00eb vitin, \u00e7do cent duhej ta kursenin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebhej di\u00e7 atje n\u00eb Kosov\u00eb; o duhej martuar v\u00ebllai i vog\u00ebl, o duhej lar\u00eb borxhi p\u00ebr zabelin e bler\u00eb (plaku-xhufurraku pati vendosur ashtu, zabeli ishte &#8220;plan strategjik&#8221; n\u00eb kok\u00ebn e tij, e kryer tashm\u00eb, as q\u00eb do diskutohej ekspertiza autoritare e tij, ndonj\u00ebher\u00eb mund t&#8217;ishte largpam\u00ebsia e v\u00ebllait t\u00eb madh, e m\u00eb t\u00eb madhit &#8211; t\u00eb cil\u00ebve zakonisht u imponohej nj\u00ebfar\u00eblloj jete &#8220;parazitare&#8221;, s&#8217;b\u00ebnin gj\u00eb&#8230; meq\u00eb shum\u00eb t\u00eb z\u00ebn\u00eb tek merreshin me \u00e7\u00ebshtjet administrative, u kishte dhe hije t\u00eb mburreshin ngapak odave e dyqaneve t\u00eb katundit, ashtu-k\u00ebshtu duhej t&#8217;ishin &#8220;truri&#8221; ky\u00e7 p\u00ebr financat dhe ekonomikat e familjes), o duhej nd\u00ebrtuar sht\u00ebpia, o duhej mbaruar &#8220;muri kinez&#8221; i oborrit, o duhej investuar p\u00ebr rimorkion, p\u00ebr hambarin, p\u00ebr traktorin etj etj. Aspiratat e ekonomis\u00eb patriarkale-fraternale ishin t\u00eb pashterrshme, nevojat thjesht s&#8217;kishin fund, dhe ashtu 10-20-30-40 vite, deri n\u00eb pension, pa &#8220;jetuar&#8221; vet\u00eb as pa u k\u00ebnaqur kurr\u00eb mir\u00ebfilli.<\/p>\n<p>S&#8217;\u00ebsht\u00eb se kosovar\u00ebt jan\u00eb &#8220;mosmir\u00ebnjoh\u00ebs&#8221;, por krijohet p\u00ebrshtypja sikur &#8220;harrojn\u00eb&#8221; nganj\u00ebher\u00eb. Jo pra, s&#8217;duhet harruar, sepse do hyhej n\u00eb hak t\u00eb shum\u00eb shpirtrave t\u00eb p\u00ebrvuajtur t\u00eb &#8220;Evrop\u00ebs&#8221;. Sot pothuaj 10% e popullsis\u00eb kosovare jan\u00eb n\u00eb Zvic\u00ebr. Sa e sa gjenerata EU-kosovare, sa e sa gastarbajter-\u00eb t\u00eb Gjermanis\u00eb, t\u00eb Zvicr\u00ebs, Austris\u00eb etj. kurr\u00eb s&#8217;jan\u00eb k\u00ebnaqur, i pat\u00ebn sakrifikuar me \u00ebndrra e me gjith\u00e7ka, vet\u00ebm e vet\u00ebm q\u00eb Kosova ta shihte pak\u00ebz drit\u00eb, ta kishte ndonj\u00eb buz\u00ebqeshje, nj\u00eb grim\u00eb lumturi! Madje dhe sot e k\u00ebsaj dite, kontributi i diaspor\u00ebs p\u00ebr ekonomin\u00eb kosovare \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qyp me mjalt\u00eb, do ishte &#8220;turp&#8221; dhe p\u00ebr vet\u00eb Qeverin\u00eb ta mohonte. Q\u00eb nga &#8220;pavar\u00ebsia&#8221; e deri para 2-3 viteve&#8230; kontributi i diaspor\u00ebs me verdhushka ishte baraz me buxhetin vjetor t\u00eb &#8220;gjith\u00eb&#8221; Kosov\u00ebs si shtet.<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Pse-ja-e-Mosikjes-nga-Vendlindja-Koment.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5900\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Pse-ja-e-Mosikjes-nga-Vendlindja-Koment.jpg\" alt=\"\" width=\"1484\" height=\"1132\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Pse-ja-e-Mosikjes-nga-Vendlindja-Koment.jpg 1484w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Pse-ja-e-Mosikjes-nga-Vendlindja-Koment-300x229.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Pse-ja-e-Mosikjes-nga-Vendlindja-Koment-1024x781.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Pse-ja-e-Mosikjes-nga-Vendlindja-Koment-768x586.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1484px) 100vw, 1484px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(sguraziu &#8211; ap, nentor 2019 &#8211; koment) (&#8230;q\u00eb nga &#8220;pavar\u00ebsia&#8221; e deri para 2-3 viteve kontributi i diaspor\u00ebs kosovare me verdhushka ishte baraz me buxhetin vjetor t\u00eb &#8220;gjith\u00eb&#8221; Kosov\u00ebs si shtet &#8211; sa e sa gjenerata EU-kosovare, sa e sa&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=5899\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-5899","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-shenime-shkurt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5899"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5899\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}