{"id":5912,"date":"2020-04-04T19:21:43","date_gmt":"2020-04-04T18:21:43","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5912"},"modified":"2025-09-19T00:10:42","modified_gmt":"2025-09-18T23:10:42","slug":"llambi-blido-ne-pultin-e-komandimit-1971","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=5912","title":{"rendered":"Realizmi Socialist &#8211; Ndjenja mbizot\u00ebruese e optimizmit"},"content":{"rendered":"<p>Llambi Blido (l. 1939) &#8211; <strong>N\u00eb Pultin e Komandimit<\/strong>, 1971<\/p>\n<p>\u2026v\u00ebrejtja se \u201cModernizmi Artistik\u201d (Per\u00ebndimor) pati filluar t\u00eb \u201chibridizohej\u201d me Artin e Realizmit Socialist (apo ta influenconte k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit) padyshim q\u00ebndron, dhe ndoshta mjaft mir\u00eb mund t\u00eb hetohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb tabllo t\u00eb piktorit Llambi Blido\u2026<br \/>\n(s. guraziu \u2013 ars poetica, n 2019)<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Llambi-Blido-N\u00eb-Pultin-e-Komandimit-1971.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-5913\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Llambi-Blido-N\u00eb-Pultin-e-Komandimit-1971.jpg\" alt=\"\" width=\"1833\" height=\"1077\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Llambi-Blido-N\u00eb-Pultin-e-Komandimit-1971.jpg 1833w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Llambi-Blido-N\u00eb-Pultin-e-Komandimit-1971-300x176.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Llambi-Blido-N\u00eb-Pultin-e-Komandimit-1971-1024x602.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Llambi-Blido-N\u00eb-Pultin-e-Komandimit-1971-768x451.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Llambi-Blido-N\u00eb-Pultin-e-Komandimit-1971-1536x902.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1833px) 100vw, 1833px\" \/><\/a><\/p>\n<p>***<br \/>\n<strong>Realizmi Socialist &#8211; Ndjenja mbizot\u00ebruese e optimizmit<\/strong><br \/>\n<em>(s. guraziu \u2013 ars poetica, j 2016)<\/em><\/p>\n<p>Termi \u201crealiz\u00ebm socialist\u201d qe kalitur n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX. Dmth. shum\u00eb dekada m\u00eb her\u00ebt\u2026 p\u00ebrpara se t\u00eb piqeshin kushtet p\u00ebr \u201clul\u00ebzim\u201d n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e s\u00eb kaluar\u00ebs (si \u201cfenomen\u201d i p\u00ebrgjithsh\u00ebm artistik). N\u00eb sovjetik\u00ebn leniniste akoma ndjehej rezistenca e futurist\u00ebve, dhe s\u2019mund t\u00eb flitej p\u00ebr dominanc\u00eb t\u00eb soc-realist\u00ebve. <\/p>\n<p>Por q\u00eb nga fillimi i er\u00ebs staliniste kushtet p\u00ebr \u201cp\u00ebrqafimin e soc-realizmit\u201d filluan t\u00eb ndryshojn\u00eb duksh\u00ebm. N\u00eb fakt pothuaj t\u00eb gjith\u00eb e pat\u00ebn \u201cp\u00ebrqafuar\u201d, me t\u00eb dyja faqet, qoft\u00eb me dashje qoft\u00eb me detyrim. Arti i realizmit socialist ve\u00e7 i kishte t\u00eb gjitha karakteristikat e veta, vet\u00ebm se ende nuk e kishte nj\u00eb \u201cem\u00ebr\u201d adekuat. N\u00eb vitin 1933, Maksim Gorki sikur \u201cpapritmas\u201d e publikoi nj\u00eb artikull me titullin \u201crealizmi socialist\u201d. Dhe ky titull i ardhur nga nj\u00eb ithtar i frym\u00ebs s\u00eb soc-realizmit letrar, sikur do t\u2019ishte vula e kuqe e asaj q\u00eb ve\u00e7 dihej tashm\u00eb.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm pak koh\u00eb m\u00eb von\u00eb, madje me buj\u00ebn sovjetike \u201ckongresionale\u201d, qen\u00eb p\u00ebrcaktuar udh\u00ebzimet se si duhej t\u00eb ishin veprat artistike t\u00eb \u201crealizmit socialist\u201d. Qe p\u00ebrcaktuar \u201crelevanca\u201d (proletare), \u201ce zakonshmja\u201d (tipikja subjektive), \u201crealistikja\u201d (prezantuese), \u201cpartizanizmi\u201d (partiak).<br \/>\nKuptohet, duhej t\u00eb promovoheshin pro-sovjetizmi, idealet sovjetike, por \u201cpartia\u201d ishte boshti qendror, ishte fryma e gjith\u00e7kaje, fryma e nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb jasht\u00ebzakonshme dhe gjithmon\u00eb duhej paraqitur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sa m\u00eb t\u00eb favorshme.<\/p>\n<p>Sipas A. Ellis, k\u00ebto koncepte kryesore q\u00eb u zhvilluan e siguruan devotshm\u00ebrin\u00eb dhe besnik\u00ebrin\u00eb p\u00ebr partin\u00eb; siguruan dhe garantuan \u201cpartiinost\u201d (pik\u00ebpamjen, bot\u00ebkuptimin partiak), \u201cideinost\u201d (p\u00ebrmbajtjen ideore, ose ideologjike), \u201cklassovost\u201d (p\u00ebrmbajtjen e lidhur ngusht me klas\u00ebn pun\u00ebtore), \u201cpravdivost\u201d (v\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb, justifikim \u201chistorik\u201d).<\/p>\n<p>Ellis shkruan se kishte nj\u00eb ndjenj\u00eb mbizot\u00ebruese t\u00eb optimizmit, funksioni i realizmit socialist ishte paraqitja e shoq\u00ebris\u00eb ideale sovjetike. Jo vet\u00ebm q\u00eb duhej t\u00eb glorifikohej e tashmja, por dhe e ardhmja duhej t\u00eb p\u00ebrshkruhej sa m\u00eb bukur dhe k\u00ebndsh\u00ebm. Sepse e tashmja dhe e ardhmja duhej idealizuar vazhdimisht.<\/p>\n<p>Realizmi socialist e impononte nj\u00eb ndjenj\u00eb optimizmi t\u00eb detyruar, tragjedia dhe negativiteti n\u00eb art nuk lejoheshin, p\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse t\u00eb paraqiteshin n\u00eb koh\u00eb apo n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr. Ky sentiment krijoi at\u00eb q\u00eb m\u00eb von\u00eb do t\u00eb quhej \u201cromantizmi revolucionar\u201d, i cili e ngriste n\u00eb qiell pun\u00ebtorin e thjesht\u00eb, qoft\u00eb t\u00eb fabrik\u00ebs qoft\u00eb t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb, duke i paraqitur jet\u00ebn e tij, pun\u00ebn dhe rekreacionin si t\u00eb admirueshme. [ (Ellis, A. \u2013 Socialist Realisms: Soviet Painting 1920\u20131970, 2012) ]<\/p>\n<p>\u00c7lirim Ceka (l. 1945) &#8211; &#8220;<strong>30 korrik 1978<\/strong>&#8221; (\u00c7eliku \u00c7an Bllokaden)<\/p>\n<p>\u2026\u00e7eliku \u00ebsht\u00eb i pandalsh\u00ebm, \u00e7eliku &#8220;kalitet&#8221; dhe b\u00ebhet \u00e7elik-metalik, \u00e7eliku e \u00e7an\u00eb bllokad\u00ebn, \u00e7eliku \u00ebsht\u00eb \u00e7elik&#8230; e qart\u00eb se piktura ishte di\u00e7 si \u201crefleksion\u201d i p\u00ebrkushtimit, i sakrific\u00ebs, i determinanc\u00ebs, i vet\u00ebbesimit n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ekonomike, tashm\u00eb Shqip\u00ebria duhej ballafaquar me v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb fillikat e vetmuar, e vet\u00ebizoluar, e ngrata Shqip\u00ebri e mb\u00ebshtetur vet\u00ebm n\u00eb \u201cforcat e veta\u201d, faza e r\u00ebnd\u00eb e izolimit total t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb do ta b\u00ebnte pashmangsh\u00ebm t\u00eb veten (sa p\u00ebr orientim, e ngjita djathtas nj\u00eb lloj \u201ckoh\u00eblinje\u201d grafike\u2026)<br \/>\n<em>(s. guraziu \u2013 ars poetica, n 2019)<\/em><\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/\u00c7lirim-Ceka-30-korrik-1978-\u00c7eliku-\u00c7an-Bllokaden.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-5914\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/\u00c7lirim-Ceka-30-korrik-1978-\u00c7eliku-\u00c7an-Bllokaden.jpg\" alt=\"\" width=\"1847\" height=\"1087\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/\u00c7lirim-Ceka-30-korrik-1978-\u00c7eliku-\u00c7an-Bllokaden.jpg 1847w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/\u00c7lirim-Ceka-30-korrik-1978-\u00c7eliku-\u00c7an-Bllokaden-300x177.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/\u00c7lirim-Ceka-30-korrik-1978-\u00c7eliku-\u00c7an-Bllokaden-1024x603.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/\u00c7lirim-Ceka-30-korrik-1978-\u00c7eliku-\u00c7an-Bllokaden-768x452.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/\u00c7lirim-Ceka-30-korrik-1978-\u00c7eliku-\u00c7an-Bllokaden-1536x904.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1847px) 100vw, 1847px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Vilson Kilica (1932-2016) &#8211; <strong>Brigada e grave<\/strong> (ose Brigadieret)<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Vilson-Kilica-1932-2016-Brigada-e-grave-ose-Brigadieret.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-5915\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Vilson-Kilica-1932-2016-Brigada-e-grave-ose-Brigadieret.jpg\" alt=\"\" width=\"1525\" height=\"1025\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Vilson-Kilica-1932-2016-Brigada-e-grave-ose-Brigadieret.jpg 1525w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Vilson-Kilica-1932-2016-Brigada-e-grave-ose-Brigadieret-300x202.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Vilson-Kilica-1932-2016-Brigada-e-grave-ose-Brigadieret-1024x688.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Vilson-Kilica-1932-2016-Brigada-e-grave-ose-Brigadieret-768x516.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1525px) 100vw, 1525px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Sipas biografis\u00eb n\u00eb Galeria Komb\u00ebtare, Vilson Kilica ishte nj\u00ebri nga artist\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm shqiptar\u00eb t\u00eb Realizmit Socialist n\u00eb vitet 1960-1990. Ishte studenti i par\u00eb shqiptar q\u00eb merrte m\u00ebsime n\u00eb ateljen\u00eb e profesorit B. V. Joganson, nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb artit t\u00eb Realizmit Socialist Sovjetik.<br \/>\nDerisa biografin\u00eb e artistit V. Kilica n\u00eb Galeria Komb\u00ebtare e kan\u00eb hedhur mjaft t\u00eb \u201cgjaaaaat\u00eb\u201d &#8211; fjal\u00eb pa kursim, mir\u00ebpo p\u00ebr fat t\u00eb keq, s&#8217;kan\u00eb prezantuar ilustrime sa i p\u00ebrket vepr\u00ebs pikturale t\u00eb Kilica, n\u00eb faqen e vet Galeria i prezanton vet\u00ebm 2-3 foto t\u00eb dob\u00ebta \u201clow res\u201d, m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta sesa fotot e koh\u00ebs s\u00eb Xhaxhit dikur : (<br \/>\n<em>(s. guraziu \u2013 ars poetica, n 2019)<\/em><br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Llambi Blido (l. 1939) &#8211; N\u00eb Pultin e Komandimit, 1971 \u2026v\u00ebrejtja se \u201cModernizmi Artistik\u201d (Per\u00ebndimor) pati filluar t\u00eb \u201chibridizohej\u201d me Artin e Realizmit Socialist (apo ta influenconte k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit) padyshim q\u00ebndron, dhe ndoshta mjaft mir\u00eb mund t\u00eb hetohet n\u00eb&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=5912\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,14],"tags":[],"class_list":["post-5912","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic","category-modern"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5912"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5912\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}