Sa i p\u00ebrket “Politik\u00ebs” Epikurusi (341-270 p.e.s.) ishte fort i qart\u00eb: shmangiu politik\u00ebs aty ku \u00ebsht\u00eb e mundur! S’\u00ebsht\u00eb nevoja asnj\u00eb fjal\u00eb t’i shtohet qart\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij, vet\u00ebm sa do “turbullohej”.<\/p>\n Sa i p\u00ebrket Universit, ishte mjaft i “sakt\u00eb”, bie fjala “string-teoria” moderne (multiversiada dhe shum\u00ebdimensionaliteti n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb teoris\u00eb s\u00eb sotme) padyshim duhet t’ket\u00eb “huazuar” ca ingrediente nga men\u00e7uria e lasht\u00eb epikuriane. Gjithsesi, duhet theksuar se “Big-Bang-u teorik” \u00ebsht\u00eb totalisht n\u00eb kund\u00ebrshti me men\u00e7urin\u00eb tij. N\u00eb rregull, “string-teoricien\u00ebt” e kan\u00eb zgjeruar pak\u00ebz duke th\u00ebn\u00eb jo “bot\u00ebra” por “universe”, dmth. tani e kemi multiversin (rishtas rezulton q\u00eb Multi-versi duhet t\u00eb jet\u00eb “brenda” nj\u00eb Gala-versi t\u00eb paskajsh\u00ebm – k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit e shtova tani vet\u00eb, pasi e k\u00ebrkon dhe “logjika”, andaj them se nuk shoh asgj\u00eb m\u00eb t\u00eb men\u00e7ur n\u00eb teorit\u00eb e “string-ist\u00ebve” t\u00eb s\u00eb sotmes, krahasuar me men\u00e7urin\u00eb e dikurshme t\u00eb Epikurusit : )<\/p>\n Sa i p\u00ebrket “shpirtit” filozofikisht ishte fort i “sakt\u00eb”, sipas tij shpirti \u00ebsht\u00eb di\u00e7 e trupit, p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga grimca t\u00eb im\u00ebta, t\u00eb shp\u00ebrndara n\u00eb gjith\u00eb korniz\u00ebn (trupore), pothuajse i ngjan er\u00ebs p\u00ebrzier me nxeht\u00ebsin\u00eb, n\u00eb disa aspekte si era, n\u00eb t\u00eb tjera si nxeht\u00ebsia. Por p\u00ebrs\u00ebri, ekziston pjesa e tret\u00eb q\u00eb tejkalon dy t\u00eb tjerat n\u00eb holl\u00ebsin\u00eb th\u00ebrmijore dhe k\u00ebshtu mban “kontakt” m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb me pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb korniz\u00ebs (s\u00eb trupit). Edhe rreth Jet\u00eb-Vdekjes, pik\u00ebpamja epikuriane ishte mjaft origjinale dhe simpatike – “m\u00ebsoje veten me bindjen se vdekja nuk \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsuese, pasi gjith\u00e7ka e mir\u00eb dhe e keqe q\u00ebndron n\u00eb ndjesin\u00eb ton\u00eb, dhe ndjesia mbaron me vdekjen. Prandaj besimi i v\u00ebrtet\u00eb se vdekja s’\u00ebsht\u00eb gj\u00eb, e b\u00ebn t\u00eb lumtur jet\u00ebn ton\u00eb t\u00eb vdekshme, jo duke i shtuar asaj pafund\u00ebsin\u00eb kohore, por duke e hequr d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr pavdek\u00ebsi. Sepse s’ka asnj\u00eb arsye p\u00ebr njeriun, i cili e ka sigurin\u00eb e plot\u00eb qe s’ka pse t’kihet frik\u00eb vdekja, ta gjej\u00eb pastaj ndonj\u00eb gj\u00eb p\u00ebr t’iu frik\u00ebsuar jet\u00ebs. Pra, gjithashtu, \u00ebsht\u00eb i marr\u00eb dikush i cili thot\u00eb se i frik\u00ebsohet vdekjes, jo sepse do t’jet\u00eb e dhimbshme kur t\u00eb vij\u00eb, por sepse vet\u00eb t\u00eb menduarit p\u00ebr vdekjen \u00ebsht\u00eb di\u00e7 e dhimbshme; pasi di\u00e7 q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb “barr\u00eb” kur \u00ebsht\u00eb e pranishme s’ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb sjell dhimbje kur t’mendojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb. Ja p\u00ebrse vdekja, m\u00eb e frikshmja nga t\u00eb k\u00ebqijat, nuk na shqet\u00ebson; sepse nd\u00ebrsa ne ekzistojm\u00eb ajo s’\u00ebsht\u00eb e pranishme, dhe kur vdekja \u00ebsht\u00eb e pranishme, ne s’ekzistojm\u00eb m\u00eb. Prandaj vdekja s’\u00ebsht\u00eb gj\u00eb, as p\u00ebr t\u00eb gjall\u00ebt dhe as p\u00ebr t\u00eb vdekurit, pasi p\u00ebr t\u00eb gjall\u00ebt nuk \u00ebsht\u00eb e pranishme dhe t\u00eb vdekurit (ashtu-k\u00ebshtu) s’jan\u00eb m\u00eb. ”<\/p>\n Sa p\u00ebr Religjionin dhe rreth pik\u00ebpamjes p\u00ebr Zotin, sot jemi me fat pasi kemi luksozitetin e zgjedhjes, mund t\u00eb zgjedhim, mund t’k\u00ebrcejm\u00eb me oportunizmat her\u00eb andej her\u00eb k\u00ebndej sipas qejfit, ka me dhjetra e qindra deg\u00ebsh e n\u00ebndeg\u00ebsh t\u00eb opsioneve. Madje dhe brenda Ateizmit ka sa t\u00eb duash variacione e leht\u00ebsira. Sidoqoft\u00eb, Epikurusi nuk “pajtohej” q\u00eb Zoti ka zgjedhur t’jet\u00eb asnjan\u00ebs, i pap\u00ebrcaktuar. S\u00ebpaku t\u00eb ligat e k\u00ebsaj bote duhej t’i asgj\u00ebsonte… e jo t’i injoronte, t\u00eb shtirej gjoja Zot neutral : )<\/p>\n “Ka Zoti vullnetin, d\u00ebshir\u00ebn ta parandaloj\u00eb t\u00eb lig\u00ebn, por s’\u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje? At\u00ebher\u00eb s’\u00ebsht\u00eb Zot i gjith\u00ebfuqish\u00ebm (pra omnipotenca e tij e ka pik\u00ebpyetjen n\u00eb “bisht”). \u00cbsht\u00eb n\u00eb gjendje, por s’ka d\u00ebshir\u00ebn (vullnetin)? At\u00ebher\u00eb qenka nj\u00eb Zot keqdash\u00ebs. \u00cbsht\u00eb t\u00eb dyja, i aft\u00eb dhe vullnetmir\u00eb? At\u00ebher\u00eb prej nga na vjen lig\u00ebsia e k\u00ebsaj bote? Apo s’\u00ebsht\u00eb as i aft\u00eb dhe as vullnetmir\u00eb? At\u00ebher\u00eb pse ta quajm\u00eb Zot?”.<\/p>\n Ja pra, n\u00eb koh\u00ebn e tij ende s’qen\u00eb shpikur shum\u00eb gj\u00ebra rretherrotull religjionit modern… \u00e7’faj kishte i ngrati n\u00ebse i pik\u00eblluar p\u00ebr t\u00eb ligat e bot\u00ebs. Jam dhe un\u00eb vet\u00eb i pik\u00eblluar, dymij\u00eb e kusur vite pas tij, psh. sa her\u00eb nisen luftrat, sa her\u00eb lexoj p\u00ebr padrejt\u00ebsit\u00eb e koh\u00ebs son\u00eb. Pa le q\u00eb ndoshta dhe ateist\u00ebt modern\u00eb (nj\u00ebsoj si ai para 2300 vjet\u00ebve) \u00e7do dit\u00eb “grinden” me Zotin duke e sfiduar me lloj-lloj paradokesh ideatike q\u00eb i zbulojn\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" S. Guraziu – Ars Poetica, N 2019 (…as 2300 vjet pas tij, s’di si do ta p\u00ebrshkruaja m\u00eb sakt\u00eb “shpirtin”, q\u00ebkur s’e kam iden\u00eb, kurr\u00eb s’e pata iden\u00eb se \u00e7’na qenka shpirti! Se mos vet\u00ebm un\u00eb s’ditkam, kam frik\u00eb as… Lexo ![\"\"](\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Epikurusi-nuk-Pajtohej-me-Neutralitetin-e-Zotit.jpg\")
<\/a><\/p>\n
\nSipas Epikurusit, meq\u00eb asgj\u00eb s’mund t\u00eb krijohet nga di\u00e7 joekzistente, Universi duhet t’ket\u00eb ekzistuar gjithmon\u00eb, dhe do jet\u00eb ekzistent p\u00ebrgjithmon\u00eb. Po ashtu Universi duhet t’jet\u00eb i pakufizuar, pasi s’mund t\u00eb ket\u00eb asgj\u00eb jasht\u00eb tij. Ama brenda Universit ekziston nj\u00eb num\u00ebr i pafund bot\u00ebrash, ndonj\u00ebra ngjash\u00ebm si bota jon\u00eb, t\u00eb tjera ndryshe nga kjo…<\/p>\n
\nVet\u00eb, as 2300 vjet pas tij, s’di si do ta p\u00ebrshkruaja m\u00eb sakt\u00eb “shpirtin”, q\u00ebkur s’e kam iden\u00eb, kurr\u00eb s’e pata iden\u00eb se \u00e7’na qenka shpirti! Se mos vet\u00ebm un\u00eb s’ditkam, kam frik\u00eb as vet\u00eb shkencat s’e kan\u00eb iden\u00eb : )<\/p>\n