{"id":6194,"date":"2020-09-01T16:41:09","date_gmt":"2020-09-01T15:41:09","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=6194"},"modified":"2024-04-10T10:39:31","modified_gmt":"2024-04-10T09:39:31","slug":"bukuria-me-syte-e-vdekjes-vetevrasja-e-poeteve-efekti-sylvia-plath","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=6194","title":{"rendered":"Vet\u00ebvrasja e poet\u00ebve, \u201cEfekti Sylvia Plath\u201d &#8211; Bukuria me \u201cSyt\u00eb e Vdekjes\u201d!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, G 2020<\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_6195\" style=\"width: 1691px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Cesare-Pavese-1908-1950-Constance-Dowling-1920-1969.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6195\" class=\"size-full wp-image-6195\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Cesare-Pavese-1908-1950-Constance-Dowling-1920-1969.jpg\" alt=\"\" width=\"1681\" height=\"938\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Cesare-Pavese-1908-1950-Constance-Dowling-1920-1969.jpg 1681w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Cesare-Pavese-1908-1950-Constance-Dowling-1920-1969-300x167.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Cesare-Pavese-1908-1950-Constance-Dowling-1920-1969-1024x571.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Cesare-Pavese-1908-1950-Constance-Dowling-1920-1969-768x429.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Cesare-Pavese-1908-1950-Constance-Dowling-1920-1969-1536x857.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1681px) 100vw, 1681px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-6195\" class=\"wp-caption-text\">Poeti italian Cesare Pavese (1908-1950), dhe aktorja amerikane Constance Dowling (1920-1969)<\/p><\/div>\n<p>N\u00eb Shkurt t\u00eb v. 1963 vet\u00ebvrasja e poetes Sylvia Plath sikur e pati &#8220;l\u00ebkundur&#8221; dhe vet\u00eb bot\u00ebn e dhimbjes e t\u00eb pafaj\u00ebsis\u00eb &#8211; poetja u gjet e vdekur nga helmimi me monoksid karboni n\u00eb kuzhin\u00ebn e saj, pasi kishte futur kok\u00ebn n\u00eb furr\u00eb. Poetja vuante dhe qe katandisur n\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb depresive. Me lecka t\u00eb lagura e me rroba do t\u2019i izolonte dyert e dhom\u00ebs mes kuzhin\u00ebs dhe f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb fjetur, dhe k\u00ebshtu i mori jet\u00ebn vetes n\u00eb mosh\u00ebn 30 vje\u00e7, duke l\u00ebn\u00eb prapa 2 f\u00ebmij\u00eb fare t\u00eb vegj\u00ebl.<br \/>\nKoh\u00eb m\u00eb par\u00eb, para se t\u2019arrinte tek akti final, poetja fatkeqe do kishte hedhur diku n\u00eb let\u00ebr:<br \/>\n\u201ctmerrohem nga kjo gj\u00eb e err\u00ebt q\u00eb fle brenda meje\u201d.<\/p>\n<p>Thuhet se ka m\u00eb shum\u00eb se 160 poet\u00eb t\u00eb cil\u00ebt i kan\u00eb marr\u00eb jet\u00ebn vetes. Sa p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrmendur ca emra, sadopak m\u00eb t\u00eb njohur; Sergei Yesenin, Sylvia Plath, Virginia Woolf, Alfonsina Storni, Paul Celan, Vladimir Mayakovsky, Cesare Pavese etj. etj.<\/p>\n<p>Vjersha \u201cLamtumir\u00eb mik, Lamtumir\u00eb\u201d na kujtohet, pakashum\u00eb, t\u00eb gjith\u00ebve \u2013 krijimi i fundit poetik i nj\u00ebrit prej poet\u00ebve m\u00eb t\u00eb njohur dhe m\u00eb t\u00eb popullarizuar rus\u00eb t\u00eb shek. XX, Sergej Jeseninit. N\u00eb Dhjetorin e v. 1925 poeti u gjet i vdekur n\u00eb dhom\u00ebn e hotelit \u201cAngleterre\u201d n\u00eb St Petersburg. Thuhet se Jesenini qe ankuar t\u2019i kishte mbaruar boja, dhe se qe detyruar t\u00eb shkruante me gjakun e vet.<\/p>\n<p><strong>Bukuria me \u201cSyt\u00eb e Vdekjes \u2013 Fytyra e Pranver\u00ebs\u201d<\/strong>!<\/p>\n<p>Poeti dhe shkrimtari italian Cesare Pavese do t\u2019b\u00ebnte vet\u00ebvrasje n\u00eb mosh\u00ebn 41 vje\u00e7 n\u00eb dhom\u00ebn e nj\u00eb hoteli n\u00eb Torino, ndoshta p\u00ebr shkak t\u00eb dashuris\u00eb \u201cfatkeqe\u201d dhe rritjes s\u00eb zhg\u00ebnjimit nga politika. Gjithsesi poeti vuante dhe depresioni i tij ishte p\u00ebrkeq\u00ebsuar. I ngrati poet, pothuaj p\u00ebrher\u00eb i refuzuar nga shum\u00eb femra, p\u00ebrfshir\u00eb dhe nga aktorja amerikane Dowling. N\u00eb poezit\u00eb e tij bukuroshja amerikane shpesh \u201csimbolizohet\u201d me pranver\u00ebn (\u201cfytyra e pranver\u00ebs\u201d). Romanca e tyre e arriti kulmin n\u00eb Marsin e v. 1950 (kur ai i pati kaluar disa dit\u00eb me t\u00eb). Nj\u00ebra nga poezit\u00eb e tij t\u00eb fundit titullohet \u201cvdekja do vjen dhe do t\u2019i ket\u00eb syt\u00eb e tu\u201d (ky titull padyshim na e \u201cp\u00ebrkujton\u201d tiullin e romanit t\u00eb m\u00ebvonsh\u00ebm t\u00eb shkrimtarit kosovar Rexhep Qosja, \u201cVdekja m\u00eb vjen prej syve t\u00eb till\u00eb\u201d).<\/p>\n<p><em>Do t\u2019ket\u00eb dit\u00eb t\u00eb tjera, \/ do t\u2019ket\u00eb z\u00ebrash t\u00eb tjer\u00eb. \/ Do buz\u00ebqesh\u00ebsh n\u00eb vetmi. \/ Macet do ta din\u00eb. \/ Do d\u00ebgjosh fjal\u00eb t\u00eb lashta, \/ t\u00eb lodhura e t\u00eb kota \/ si kostumet ngelur \/ nga festat e s\u00eb djeshmes.<\/em><br \/>\n[ Cesare Pavese (1908-1950) \u2013 <strong>I gatti lo sapranno<\/strong> (\u201cMacet do ta din\u00eb\u201d), Prill 1950 ]<\/p>\n<p>***<br \/>\n\u00cbsht\u00eb i njohur i ashtuquajturi \u201cEfekti Sylvia Plath\u201d, si fenomen q\u00eb poet\u00ebt jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj depresionit e ndaj s\u00ebmundjeve mendore, sesa krijuesit e tjer\u00eb. Termi \u201cEfekti Sylvia Plath\u201d qe krijuar ose p\u00ebrdorur rreth dy dekada m\u00eb par\u00eb, n\u00eb v. 2001 nga psikologu J. C. Kaufman. Kuptohet, arritjet shkencore dhe njohurit\u00eb e deritashme s\u2019jan\u00eb dhe s\u2019mund t\u2019jen\u00eb p\u00ebrfundimtare, studimet n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim n\u00ebnkuptojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr hulumtime t\u00eb m\u00ebtutjeshme. Sidoqoft\u00eb \u201cEfekti\u201d i psikologut Kaufman pra e mban emrin e poetes Sylvia Plath.<\/p>\n<p>[ <em>Fotoja: poeti italian Cesare Pavese (1908-1950), dhe aktorja amerikane Constance Dowling (1920-1969)<\/em> ]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, G 2020 N\u00eb Shkurt t\u00eb v. 1963 vet\u00ebvrasja e poetes Sylvia Plath sikur e pati &#8220;l\u00ebkundur&#8221; dhe vet\u00eb bot\u00ebn e dhimbjes e t\u00eb pafaj\u00ebsis\u00eb &#8211; poetja u gjet e vdekur nga helmimi me monoksid karboni&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=6194\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-6194","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6194"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6194\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}