Zemrat gur\u00ebzohen \u2013
\ngur\u00ebt s’jan\u00eb sinor\u00eb,
\npiramida “kufijsh”
\np\u00ebr ndarje zemrash,
\nkujtimet mjegullohen,
\ntreten dhe puthjet
\nIliad-heve t\u00eb vjetra,
\nmbase lir\u00ebs i binin
\nHomer\u00eb t\u00eb verb\u00ebr,
\npor buz\u00ebvala e qullur
\nme shiun e historis\u00eb,
\n“h\u00ebna e shirave”, ajo
\ne p\u00ebrgjumura, i teket
\nvarg\u00ebzon odisead\u00ebn
\ngjatoshe pik\u00ebrisht
\nn\u00eb faqen t\u00ebnde,
\nepike si “Malcia\u2026”
\ne Fishtes, as sinor\u00eb
\nas gardhiqe mes meje
\ndhe ikjes, at\u00ebher\u00eb
\nkur t\u2019bjer Troja
\ne fundit e poetikes,
\nasgj\u00eb s’m\u00eb mban
\npeng, s\u2019m\u00eb “mashtron”
\nKalipsoja, asnj\u00eb siren\u00eb,
\nprore afshin do ta
\nndjesh, buz\u00ebprekjen,
\nvul\u00ebn e l\u00ebngshme
\nn\u00eb faqe do ta kesh.<\/p>\n
[ ngjitur: Jacques Louis David (1748-1825) – Kaliopa duke lamentuar vdekjen e Homerit, 1812 ]<\/p>\n
(s. guraziu – ars poetica, t 2024 – pak fjal\u00eb)<\/em> HISTORI S. Guraziu, 2013 [ muza e epik\u00ebs vet\u00ebngush\u00ebllohet; je Kaliopa – i thot\u00eb kujtes\u00ebs, jo Penelopa… ] Zemrat gur\u00ebzohen \u2013 gur\u00ebt s’jan\u00eb sinor\u00eb, piramida “kufijsh” p\u00ebr ndarje zemrash, kujtimet mjegullohen, treten dhe puthjet Iliad-heve t\u00eb vjetra, mbase lir\u00ebs i… Lexo ![\"\"](\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Jacques-Louis-David-1748-1825-Kaliopa-duke-vajtuar-vdekjen-e-Homerit-1812.jpg\")
<\/a><\/p>\n
\nPiktori francez Louis David, n\u00eb nj\u00eb tabllo t\u00eb bukur pikturale na e paraqet vdekjen e Homerit, pran\u00eb shtratit e shohim vet\u00eb muz\u00ebn Kaliopa duke vajtuar. Ajo i frym\u00ebzon poet\u00ebt, ajo dhe lamenton p\u00ebr ta.
\nSipas mitologjis\u00eb jan\u00eb n\u00ebnt\u00eb Muza q\u00eb frym\u00ebzojn\u00eb t\u00eb gjitha format e artit dhe t\u00eb shkenc\u00ebs. Grek\u00ebt e vjet\u00ebr besonin se idet\u00eb e m\u00ebdha i sillnin muzat nga qielli. Ato ua sillnin idet\u00eb artist\u00ebve dhe shkenc\u00ebtar\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt me an\u00eb t\u00eb frym\u00ebzimit hyjnor, i realizonin ato ide qiellore posht\u00eb n\u00eb bot\u00ebn ton\u00eb, tok\u00ebsore.
\nKaliopa \u00ebsht\u00eb muza e poezis\u00eb epike, per\u00ebndesha e muzik\u00ebs, e k\u00ebng\u00ebtimit, e vall\u00ebzimit, por dhe e goj\u00ebtaris\u00eb (oratoris\u00eb, fjalimeve t\u00eb bukura). Emri i saj do t’thot\u00eb pakashum\u00eb “z\u00eb-bukura” (ose z\u00eb-\u00ebmbla, muza me z\u00ebrin e bukur, nga fjal\u00ebt “kallos” dhe “ops”). Ajo \u00ebsht\u00eb paraqitur zakonisht me nj\u00eb tabel\u00eb shkrimi. N\u00eb epok\u00ebn moderne, Kaliopa i p\u00ebrfaq\u00ebson epikat e \u00e7do lloji t\u00eb mundsh\u00ebm, madje dhe fantazi-romanet si Harry Potter, por dhe sagat marramend\u00ebse, mega-projektetet hollivudeske t\u00eb tilla si Star Wars. Nga n\u00ebnt\u00eb muzat klasike, Kaliopa ishte m\u00eb e vjetra, ishte vajza e par\u00eb ardhur n\u00eb jet\u00eb nga dashuria e per\u00ebndesh\u00ebs Mnemozina (per\u00ebndesh\u00ebs s\u00eb mbamendjes) dhe Zeusit.
\nAutori Steve Lovelace, n\u00eb nj\u00eb shkrim t\u00eb v. 2012 qe shprehur si vijon:
\n“Do doja t\u00eb besoj se muzat v\u00ebrtet ekzistojn\u00eb, qoft\u00eb si per\u00ebndesha greko-romake, qoft\u00eb si engj\u00ebj t\u00eb p\u00ebrrallave hebraiko-kristiane, apo dhe thjesht si ‘arketipe’ t\u00eb Jungut. N\u00eb secilin rast, ka aq shum\u00eb p\u00ebr t’th\u00ebn\u00eb lidhur me personifikimin e potencialit krijues. Se muzat jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, s’ka aspak dyshim, por bota ka ndryshuar aq shum\u00eb q\u00eb nga koh\u00ebt e lashta. Me kaq shum\u00eb arte dhe shkenca n\u00eb dit\u00ebt e sotme, n\u00ebnt\u00eb muzat e dikurshme thjesht s\u2019jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme.” \u2013 cit. nga: \u201cMuses for the Modern Age\u201d 2012, Steve Lovelace.
\nAutori Lovelace i pati propozuar dhe + 9 muza moderne, ai aludonte q\u00eb t’i kemi 18 muza gjithsej, sipas tij kaq do ishin mjaft, 9 nga ato klasike dhe 9 muza moderne : )
\n“N\u00ebse muzat ekzistojn\u00eb, qoft\u00eb dhe si di\u00e7 m\u00eb shum\u00eb sesa funksione neurokimike n\u00eb trurin ton\u00eb, at\u00ebher\u00eb ka shum\u00eb sosh. Mir\u00ebpo, p\u00ebr aq sa rrumbullak\u00ebsojn\u00eb kategorit\u00eb e p\u00ebrgjithshme, mendoj se kaq \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fillim i mir\u00eb\u2026” – qe shprehur Lovelace.<\/p>\n
\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"