{"id":6881,"date":"2020-11-28T12:51:48","date_gmt":"2020-11-28T11:51:48","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=6881"},"modified":"2024-04-09T09:29:37","modified_gmt":"2024-04-09T08:29:37","slug":"absurdizmi-filozofik-konflikti-mes-ekzistences-universale-dhe-racionalizmit-ekzistencialist","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=6881","title":{"rendered":"Absurdizmi filozofik &#8211; Konflikti mes ekzistenc\u00ebs universale dhe racionalizmit ekzistencialist"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;<strong>Un\u00eb rebeloj, andaj ekzistoj<\/strong>&#8221; &#8211; Albert Camus<br \/>\n(absurdizmi filozofik &#8211; konflikti mes ekzistenc\u00ebs universale dhe racionalizmit ekzistencialist)<br \/>\n<em>sguraziu &#8211; ap, n 2020 &#8211; pak fjal\u00eb..<\/em>.<\/p>\n<p>S&#8217;duhet mohuar, problemi me universin dhe me kuptimin ekzistencial (n\u00eb kok\u00ebn e njeriut) \u00ebsht\u00eb mjaft &#8220;problematik&#8221;. Derisa Descartes do pandehte &#8220;cogito ergo sum&#8221;, dmth. i mjaftonte t\u00eb &#8220;mendonte, andaj dhe ekzistonte&#8221; &#8211; tashm\u00eb &#8220;absurdisti&#8221; Camus mendonte se vet\u00ebm t\u00eb mendonte nuk do mjaftonte q\u00eb t&#8217;ekzistonte, p\u00ebrve\u00e7 mendimit i duhej t&#8217;ishte dhe rebel, shpirt dhe intelekt i rebeluar&#8230; tek pastaj do t&#8217;ekzistonte ?<br \/>\nNobelisti francez i let\u00ebrsis\u00eb, Albert Camus (1913-1960) ishte i 2-ti p\u00ebr nga mosha (44 vje\u00e7) q\u00eb ta merrte Nobelin n\u00eb v. 1957, por 3 vite m\u00eb von\u00eb vdiq, iku n\u00eb jet\u00ebp\u00ebrtejmen e amshimit aq i ri, nd\u00ebrroi jet\u00eb n\u00eb v. 1960. Nj\u00ebr\u00ebn nd\u00ebr veprat e tij do ta titullonte &#8220;Rebeli&#8221; (nd\u00ebr tjera t\u00eb mir\u00ebnjohura, si psh. &#8220;I Huaji&#8221;, &#8220;Miti i Sizifit&#8221;, &#8220;R\u00ebnia&#8221; etj.)<br \/>\nPar\u00eb nga aspekti filozofik, pik\u00ebpamjet e tij (n\u00ebn &#8220;ombrell\u00ebn&#8221; filozofike, kuptohet edhe kontributet letraristike e zhurnalistike) kontribuan n\u00eb ngritjen e mendimit filozofik t\u00eb njohur si &#8220;Absurdizmi&#8221;.<\/p>\n<p>Meq\u00eb ekzistenca (apo universi yn\u00eb si t\u00ebr\u00ebsi), si dhe nga ana tjet\u00ebr mendja njer\u00ebzore (si sfiduese, racionaliste) nuk e shkaktojn\u00eb secila ve\u00e7mas &#8220;absurdin&#8221;, \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt di\u00e7 e p\u00ebrkundrazuar, \u00ebsht\u00eb di\u00e7 si rrjedhoj\u00eb konfliktuoze.<br \/>\nN\u00eb kuptimin filozofik &#8220;absurdi&#8221; lind nga natyra kontradiktore e t\u00eb dyja ekzistencave nj\u00ebkoh\u00ebsisht, dmth. \u00ebsht\u00eb konflikt i ekzistenc\u00ebs universale dhe i mendjes son\u00eb (mbase &#8220;ekzistencialiste&#8221; &#8211; pa\u00e7ka se Camus s&#8217;do pajtohej q\u00eb ta rangonin nd\u00ebr &#8220;ekzistencialist\u00ebt&#8221; e filozofis\u00eb).<br \/>\nN\u00eb filozofi, &#8220;absurdizmi&#8221; i referohet konfliktit mes tendenc\u00ebs se njeriut p\u00ebr k\u00ebrkim t\u00eb vlerave, p\u00ebr k\u00ebrkimin e kuptimit t\u00eb qen\u00ebsish\u00ebm t\u00eb jet\u00ebs apo t\u00eb ekzistenc\u00ebs, dhe mes paaft\u00ebsis\u00eb njer\u00ebzore p\u00ebr ta gjetur ndonj\u00eb kuptim satisfaksional, pasi kemi t&#8217;b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb univers mjaft t\u00eb &#8220;pakuptimt\u00eb&#8221;, kaotik, irracional dhe t\u00eb pakap\u00ebrthyesh\u00ebm mir\u00ebfilli me mendjen ton\u00eb.<\/p>\n<p>Prore na duhet nj\u00eb &#8220;bazament&#8221; i palekundshem, andaj sikur na imponohet pandehma se e kemi &#8220;kuptuar&#8221; tashm\u00eb universin, sikur e njohim natyr\u00ebn universale dhe q\u00ebllimin ekzistencial, e dim\u00eb ndoshta dhe misionin trans-universal etj. etj. Kahdo q\u00eb kemi sh\u00ebtitur me &#8220;ekskursionet&#8221; filozofike t\u00eb shekujve, n\u00eb fund sikur rishtas ngelim me at\u00eb paradoksin sokratik n\u00ebn sqetullat, thuase na ndizet ajo llamba &#8220;e dim\u00eb q\u00eb asgj\u00eb nuk dim\u00eb&#8221;.<br \/>\nAjo k\u00ebmb\u00ebngult\u00ebsia &#8220;problematike&#8221; e pasiguris\u00eb kurr\u00eb s&#8217;na shqitet, vall\u00eb si ta dim\u00eb q\u00eb v\u00ebrtet e dim\u00eb?! N\u00ebse e ditkemi at\u00ebher\u00eb voila&#8230; do buz\u00ebqeshte mbase dhe vet\u00eb Zoti, do mall\u00ebngjehej sepse m\u00eb n\u00eb fund ia &#8220;zbuluam&#8221; sekretet, kot na i fsheh \u00ebmb\u00eblsirat e karamelet, kot lodhet me misteret,<\/p>\n<p>Pra s&#8217;duhet mohuar, apo jo &#8211; problemi me universin dhe me kuptimin ekzistencial gjithmon\u00eb ishte dhe ngelet &#8220;problematik&#8221;. Se mos vet\u00ebm Camus pati vendosur t\u00eb &#8220;rebelohej&#8221;, n\u00eb fakt e gjith\u00eb filozofia njer\u00ebzore \u00ebsht\u00eb thjesht di\u00e7 si &#8220;rebeliz\u00ebm&#8221;, intelekti assesi s&#8217;pajtohet me err\u00ebsir\u00ebn e injoranc\u00ebs.<br \/>\nMadje dhe n\u00ebse t&#8217;b\u00ebheshim ngutulush\u00ebr si ai mustakologu Ni\u00e7e dhe t\u00eb deklaronim &#8220;Zoti ka vdekur&#8221;, e leht\u00eb me deklaratat, ama \u00e7far\u00eb pastaj, si ta kemi sigurin\u00eb? Vet\u00eb Ni\u00e7e pati ngelur duke e dredhur mustakun, s&#8217;kishte si ta mprehte dh\u00ebmbin e &#8220;sigurise&#8221;. Imagjino&#8230; ende pa e &#8220;ditur&#8221; mir\u00ebfilli \u00e7&#8217;\u00ebsht\u00eb universi, pa i ditur as planet as q\u00ebllimet universale&#8230; at\u00ebher\u00eb do dilte n\u00eb pah se v\u00ebrtet qenkemi rebel\u00eb, \u00ebmb\u00eblsisht t\u00eb rebeluar, di\u00e7 ngjash\u00ebm si kryene\u00e7\u00ebsia f\u00ebmij\u00ebrore (dmth. duke qen\u00eb &#8220;infantile&#8221; natyrisht se kryene\u00e7\u00ebsi e pafajshme). Pa le q\u00eb Camus ashtu do kishte fort t\u00eb drejt\u00eb. Shkurt, e leht\u00eb ta kuptojm\u00eb se v\u00ebrtet ishte rebel, andaj dhe ekzistonte : )<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Une-rebeloj-andaj-ekzistoj-Albert-Camus.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-6882\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Une-rebeloj-andaj-ekzistoj-Albert-Camus.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1072\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Une-rebeloj-andaj-ekzistoj-Albert-Camus.jpg 1600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Une-rebeloj-andaj-ekzistoj-Albert-Camus-300x201.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Une-rebeloj-andaj-ekzistoj-Albert-Camus-1024x686.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Une-rebeloj-andaj-ekzistoj-Albert-Camus-768x515.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Une-rebeloj-andaj-ekzistoj-Albert-Camus-1536x1029.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Un\u00eb rebeloj, andaj ekzistoj&#8221; &#8211; Albert Camus (absurdizmi filozofik &#8211; konflikti mes ekzistenc\u00ebs universale dhe racionalizmit ekzistencialist) sguraziu &#8211; ap, n 2020 &#8211; pak fjal\u00eb&#8230; S&#8217;duhet mohuar, problemi me universin dhe me kuptimin ekzistencial (n\u00eb kok\u00ebn e njeriut) \u00ebsht\u00eb mjaft&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=6881\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-6881","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6881"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6881\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}