{"id":7247,"date":"2021-04-17T17:48:13","date_gmt":"2021-04-17T16:48:13","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=7247"},"modified":"2024-04-09T09:06:20","modified_gmt":"2024-04-09T08:06:20","slug":"arti-si-mimesis-imitim-i-jetes-dhe-poli-balansi-i-natyrshem-fragm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=7247","title":{"rendered":"Arti si &#8220;mimesis&#8221; (imitim i jet\u00ebs), dhe poli-balansi i natyrsh\u00ebm &#8211; fragm."},"content":{"rendered":"<p>[ <strong>arti si &#8220;mimesis&#8221; (imitim i jet\u00ebs), dhe poli-balansi i natyrsh\u00ebm<\/strong> &#8211; fragm. ]<\/p>\n<p>(&#8230;<strong>men\u00e7uria aristoteliane &#8220;propozonte&#8221; se veprat letrare (si p\u00ebrvoja) nuk jan\u00eb jet\u00eb reale por refleksione t\u00eb p\u00ebrvojave t\u00eb gjallimit, t\u00eb t\u00eb q\u00ebnit gjall\u00eb&#8230; Cilado p\u00ebrvoj\u00eb artistike fare leht\u00eb mund t&#8217;jet\u00eb vet\u00ebm si &#8220;reflektim&#8221;, vet\u00ebm si imazh i pasqyr\u00ebs psikologjike (t\u00eb krijuesit)<\/strong>&#8230;<br \/>\n[ <em>fragment nga: &#8220;Anti-Xhokondizmi &#8211; Mustaqet nga Picabia, mjek\u00ebrza nga Duchamp!&#8221; &#8211; S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 2019<\/em> ]<\/p>\n<p>| &#8211; &#8211; &#8211; &#8211;<br \/>\nDerisa merreshin me parodizimin e veprave ikonike t\u00eb artit, derisa &#8220;talleshin&#8221; me portretet shekullore davin\u00e7iane, edhe Duchamp, edhe Bataille, edhe Dali&#8230; e dinin mir\u00eb se \u00e7&#8217;po b\u00ebnin. Zor se na e paskeshin harruar &#8220;distanc\u00ebn estetike&#8221;, verisimilitetin artistik etj. Ata e dinin se, me t&#8217;i par\u00eb mustaqet n\u00ebn hund\u00ebn e nj\u00eb ikone artistike aty p\u00ebr aty do t&#8217;na duket &#8220;qesharake&#8221;. Si at\u00ebher\u00eb, si tani, si gjithmon\u00eb, asgj\u00eb s&#8217;ndryshon (imagjino n\u00ebnhund\u00ebn e nj\u00eb Mona Lize, portret i ikonizuar me shekuj).<br \/>\nPra s&#8217;ka pafaj\u00ebsi (n\u00eb parodizimin e tyre), mustaqet e femrave mund t&#8217;na hutojn\u00eb. N\u00eb vend t\u00eb p\u00ebrjetimit aseksual t\u00eb bukuris\u00eb pikturale (ashtu si\u00e7 dhe \u00ebsht\u00eb, arti si art, totalisht i past\u00ebr, i kulluar) tani me mustaqet e me llullat hooop sikur na &#8220;polarizohet&#8221; e natyrshmja artistike. Anise realisht polarizimi n\u00eb fjal\u00eb as nuk ekziston, \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb lloj efekt-mashtrimi psikologjik.<\/p>\n<p>Pikturat (si art) nuk \u00ebsht\u00eb supozuar t&#8217;jen\u00eb poliseksualizma artistik\u00eb. Pikturat s&#8217;jan\u00eb mbase as gjinofilike, as androfilike. Apo mos vall\u00eb t&#8217;na jen\u00eb edhe-edhe, as-as. Ndoshta arti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj androgjenizmi &#8220;a la deistik&#8221;, nj\u00ebsoj si\u00e7 dhe poezia e poli-balansuar. Dihet se poezia qet\u00ebsin\u00eb totale e ka diku n\u00eb &#8220;equilibrium&#8221;, n\u00eb poli-balansin e natyrsh\u00ebm, absolut.<br \/>\nP\u00ebr artin &#8220;mashkullorja e fem\u00ebroja&#8221; jan\u00eb vet\u00ebm terma bosh, jan\u00eb dy gj\u00ebra fare t\u00eb nj\u00ebsojshme, ndryshojn\u00eb vet\u00ebm si terma &#8220;subjektual&#8221; &#8211; mir\u00ebpo tutje (n\u00eb substancialen e vet) ndaj gjinis\u00eb arti ngelet totalisht neutral. Gjith\u00e7ka p\u00ebrtej (k\u00ebsaj vije t\u00eb neutralitetit artistik) do t&#8217;ngjallet vet\u00ebm n\u00eb kok\u00ebn ton\u00eb, do t&#8217;jet\u00eb vet\u00ebm p\u00ebrjetimi yn\u00eb (dmth. si konsumues t\u00eb artit).<\/p>\n<p>Edhe Duchamp, edhe Dali, edhe Magritte etj. e dinin q\u00eb mustaqet u &#8220;takojn\u00eb&#8221; meshkujve (tekefundit s&#8217;para presim t\u00eb defilojn\u00eb femrat me to, sikur q\u00eb nuk presim as meshkujt t&#8217;p\u00ebrdorin buz\u00ebkuq &#8211; n\u00eb fakt burrat me maskara e buz\u00ebkuq do duhej t&#8217;ishin sa m\u00eb t\u00eb rrall\u00eb, p\u00ebrndryshe pra&#8230; mbase do ta cenonin at\u00eb &#8220;polaritetin&#8221;, poli-balansin e natyrsh\u00ebm : )<br \/>\nIdeja se &#8220;arti imiton jet\u00ebn&#8221; na vjen q\u00eb nga lasht\u00ebsia, vet\u00eb Aristoteli e pati p\u00ebrdorur termin &#8220;mimesis&#8221; (t\u00eb imitosh). Mbase ky detaj do t&#8217;jet\u00eb ai elementi i vock\u00ebl psikologjik me t\u00eb cilin vet\u00ebdijsh\u00ebm dhe q\u00ebllimisht manipulojn\u00eb artist\u00ebt (e sidomos k\u00ebt\u00eb element do ta p\u00ebrdornin dadaist\u00ebt). Ky element \u00ebsht\u00eb i lidhur me &#8220;distanc\u00ebn estetike&#8221;, element i paramenduar, pa\u00e7ka se shpesh mund t&#8217;jet\u00eb dhe i rast\u00ebsish\u00ebm.<\/p>\n<p>Men\u00e7uria aristoteliane &#8220;propozonte&#8221; se veprat letrare (si p\u00ebrvoja) nuk jan\u00eb jet\u00eb reale por refleksione t\u00eb p\u00ebrvojave t\u00eb gjallimit, t\u00eb t\u00eb q\u00ebnit gjall\u00eb. N\u00ebse gjat\u00eb konsumit t\u00eb vepr\u00ebs artistike (psh. gjat\u00eb leximit t\u00eb nj\u00eb romani) zhytemi totalisht n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn q\u00eb na sugjerohet (n\u00ebse s&#8217;ia dalim ta ruajm\u00eb nj\u00eb lloj &#8220;distance psikologjike&#8221;) ndodh\u00eb harrojm\u00eb fare q\u00eb prapa vepr\u00ebs ka nj\u00eb dikush, nj\u00eb krijues, nj\u00eb artist, nj\u00eb shkrimtar&#8230; q\u00eb e ka krijuar &#8220;p\u00ebrvoj\u00ebn&#8221; n\u00eb fjal\u00eb. Cilado p\u00ebrvoj\u00eb artistike fare leht\u00eb mund t&#8217;jet\u00eb vet\u00ebm si &#8220;reflektim&#8221;, vet\u00ebm si imazh i pasqyr\u00ebs psikologjike (t\u00eb krijuesit).<br \/>\nDhe pra kjo hap\u00ebsir\u00eb e \u200b\u200bp\u00ebrceptimit artistik (tashm\u00eb p\u00ebrjetimi yn\u00eb), mund t\u00eb kontrollohet fort mir\u00eb nga artist\u00ebt, nga krijuesit e artit (qoft\u00eb t\u00eb arteve vizuale, qoft\u00eb t\u00eb artit t\u00eb fjal\u00ebs). Ndonj\u00ebher\u00eb p\u00ebrvojat e mir\u00ebkontrolluara mund t\u00eb duken aq reale, m\u00eb &#8220;reale&#8221; sesa vet\u00eb realja jon\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb &#8211; sikur na merr me vete, na p\u00ebrhumb nj\u00ebfar\u00eblloj hiper-realiteti ndjesor, ideatik, estetik etj&#8230; sikur p\u00ebrthithemi nga &#8220;v\u00ebrtet\u00ebsia e ngjashme&#8221;, nga &#8220;verum similis&#8221;.<\/p>\n<p>Andaj sikur na imponohet nj\u00eb lloj &#8220;distance psikologjike&#8221;, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb shqyrtimi i vepr\u00ebs s\u00eb artit t\u00eb kryhet i pavarur nga \u00e7do subjektivitet eventual (influenc\u00eb personale). Si n\u00eb rastin e nj\u00eb pikture, nj\u00ebsoj dhe p\u00ebr krijimet letrare, distanca estetike i referohet shk\u00ebputjes s\u00eb kontrolluar t\u00eb vrojtuesit \/ lexuesit, dhe n\u00ebnkupton ruajtjen konstante t\u00eb vet\u00ebdijes se Arti dhe Realiteti mund t&#8217;jen\u00eb dy gj\u00ebra fare t\u00eb ndryshme. Gjithsesi distancimi estetik u referohet t\u00eb dyja pal\u00ebve, si krijuesve ashtu dhe konsumator\u00ebve t\u00eb artit. P\u00ebr krijuesin distancimi n\u00ebnkupton arritjen e efektit kur nj\u00eb krijim i caktuar objektizohet mjaftuesh\u00ebm, aq sa p\u00ebr t&#8217;ekzistuar dhe p\u00ebr t&#8217;funksionuar totalisht i pavarur (si krijim) nga p\u00ebrvoja personale autoriale.<\/p>\n<p>[ <em>fragment nga: &#8220;Anti-Xhokondizmi &#8211; Mustaqet nga Picabia, mjek\u00ebrza nga Duchamp!&#8221; &#8211; S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, 2019<\/em> ]<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Anti-Xhokondizmi-Mustaqet-nga-Picabia-mjek\u00ebrza-nga-Duchamp.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2206 zoooom\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Anti-Xhokondizmi-Mustaqet-nga-Picabia-mjek\u00ebrza-nga-Duchamp.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"506\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Anti-Xhokondizmi-Mustaqet-nga-Picabia-mjek\u00ebrza-nga-Duchamp.jpg 1920w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Anti-Xhokondizmi-Mustaqet-nga-Picabia-mjek\u00ebrza-nga-Duchamp-300x169.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Anti-Xhokondizmi-Mustaqet-nga-Picabia-mjek\u00ebrza-nga-Duchamp-768x432.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Anti-Xhokondizmi-Mustaqet-nga-Picabia-mjek\u00ebrza-nga-Duchamp-1024x576.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ arti si &#8220;mimesis&#8221; (imitim i jet\u00ebs), dhe poli-balansi i natyrsh\u00ebm &#8211; fragm. ] (&#8230;men\u00e7uria aristoteliane &#8220;propozonte&#8221; se veprat letrare (si p\u00ebrvoja) nuk jan\u00eb jet\u00eb reale por refleksione t\u00eb p\u00ebrvojave t\u00eb gjallimit, t\u00eb t\u00eb q\u00ebnit gjall\u00eb&#8230; Cilado p\u00ebrvoj\u00eb artistike fare&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=7247\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-7247","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ese"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7247\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}