{"id":7503,"date":"2021-05-13T20:29:40","date_gmt":"2021-05-13T19:29:40","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=7503"},"modified":"2024-12-05T03:43:54","modified_gmt":"2024-12-05T02:43:54","slug":"platoni-e-njihte-kakofonine-e-turmes-jo-dhe-muzikalitetin-e-zhurmes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=7503","title":{"rendered":"Platoni e njihte kakofonin\u00eb e turm\u00ebs, jo dhe muzikalitetin e &#8220;zhurm\u00ebs&#8221;!"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; AP, Q 2018 (humoresk\u00eb &#8211; fjal\u00ebt, poezia, muzika, peizazhet ritmike, ariet poetike etj)<\/em><\/p>\n<p>(&#8230;<strong>Platoni pati th\u00ebn\u00eb se muzika \u00ebsht\u00eb ligj moral, se muzika ia fal flatrat mendjes, ia fal fluturimin imagjinat\u00ebs\u2026 etj., ama ndoshta dhe muzika shpesh i \u201canashkalon\u201d shpirtrat e jodisponuar, i anashkalon muzat qejfprishura, fazat shterpe, \u00e7astet pa frym\u00ebzimin, ngjash\u00ebm si\u00e7 ia b\u00ebn dhe poezia<\/strong>&#8230;)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1509 zoooom\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maria-Corte-Maidagan-Agujetas-Instagram.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"865\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maria-Corte-Maidagan-Agujetas-Instagram.jpg 1200w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maria-Corte-Maidagan-Agujetas-Instagram-300x289.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maria-Corte-Maidagan-Agujetas-Instagram-1024x985.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Maria-Corte-Maidagan-Agujetas-Instagram-768x739.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><br \/>\n<em>Maria Corte Maidagan &#8211; Agujetas (Instagram)<\/em><\/p>\n<p>Shumkush niset q\u00eb poezia padyshim i \u201cngjan\u00eb\u201d muzik\u00ebs (shumkush &#8211; p\u00ebr t&#8217;mos th\u00ebn\u00eb &#8220;gjithkush&#8221;, pasi ashtu vet\u00eb fillimi yn\u00eb me shkrimin do ishte pasakt\u00ebsi). Lexuesit me \u201cvesh\u00eb t\u00eb trajnuar\u201d thon\u00eb se do duhej t\u2019ishte di\u00e7 si melodi e harmonizuar, krijes\u00eb e p\u00ebrkryer, e ardhur n\u00eb jet\u00eb me ndihm\u00ebn e bagazhit gjuh\u00ebsor, me stil e me fjal\u00eb t\u00eb zgjedhura, me sintonin\u00eb, me hijeshin\u00eb, me ngjyr\u00ebsin\u00eb, me \u00ebmb\u00eblsin\u00eb, di\u00e7 si mjalti q\u00eb rr\u00ebshqet ngadal\u00eb e \u201ckalavaret\u201d tatpjetz\u00ebs s\u00eb fytit, di\u00e7 q\u00eb zgjat\u00eb me jehun e kujtes\u00ebs duke u shkrir\u00eb \u00ebmb\u00eblsisht \u2013 poezia e bukur do duhej t\u00eb shijonte si qershit\u00eb e mjaltosura, t\u00eb \u201cting\u00ebllonte\u201d \u00ebmb\u00ebl si muzika \u2013 thon\u00eb ata.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo s&#8217;jan\u00eb vet\u00ebm fjal\u00ebt e germat me \u00e7far\u00eb \u201cshkruhet\u201d poezia. Bie fjala piktor\u00ebt e sjellin n\u00eb jet\u00eb poezin\u00eb me \u201cfjal\u00eb\u201d brushash, me figura prej nuancash, me drit\u00eb-hijesh, me metafora ngjyrash. Simonidi i shihte gj\u00ebrat pakashum\u00eb ashtu, \u201cpiktura \u00ebsht\u00eb poezi e qet\u00ebsis\u00eb, dhe poezia \u00ebsht\u00eb piktur\u00eb me virtytin e fjal\u00ebve\u201d \u2013 pati th\u00ebn\u00eb ai.<\/p>\n<p>E prap\u00eb, dmth. si\u00e7 e dim\u00eb, jo vet\u00ebm piktor\u00ebt &#8220;merren&#8221; me poezi pikturale \u2013 as jo vet\u00ebm poet\u00ebt na magjepsin me fjal\u00ebt e \u00ebmbla e me \u00e7okollatat e ndjesis\u00eb. Psh. muzikant\u00ebt, i kan\u00eb dhe ata preokupimet e veta me poezin\u00eb. Pa\u00e7ka se ata peizazhet ritmike dhe ariet e veta poetike i ujdisin me nota e tinguj, dmth. krijesat e tyre mbase do ishin di\u00e7 si \u201cpoezi sonografike\u201d, di\u00e7 si \u201caudio-peizazhe\u201d\u2026 etj. etj.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb vend, para ca vitesh, pata supozuar se poezia mbase \u00ebsht\u00eb di\u00e7 si zig-zage fluturash para syve tan\u00eb, qet\u00ebsi e fjal\u00ebve e g\u00ebrshetuar me zgjimin ndjesor e me ndjenjat. P\u00ebr poezin\u00eb fjal\u00ebt nuk jan\u00eb \u201czhurm\u00eb\u201d, p\u00ebr poezin\u00eb fjal\u00ebt jan\u00eb \u201cfjal\u00eb\u201d akoma pa u b\u00ebr\u00eb fjal\u00eb, jan\u00eb di\u00e7 si qet\u00ebsi e zhurm\u00ebshme, jan\u00eb zhurm\u00eb e qet\u00ebsis\u00eb p\u00ebr ta shporrur vet\u00eb zhurm\u00ebn, qoft\u00eb dhe aso e shurdh\u00ebr \u2013 thuase synimi \u00ebsht\u00eb q\u00eb me qet\u00ebsin\u00eb e me harmonin\u00eb t\u2019i prishet rehatia vet\u00eb \u201czhurm\u00ebs\u201d\u2026<br \/>\nPra e qart\u00eb se ishte &#8220;lavd\u00ebrim&#8221; i poezis\u00eb &#8211; pakashum\u00eb gjithkush e lavd\u00ebron poezin\u00eb, \u00ebsht\u00eb di\u00e7 si ajo &#8220;princesha&#8221; e klithmave shpirt\u00ebrore.<\/p>\n<p>Tani le t&#8217;k\u00ebrcejm\u00eb pak tek Platoni i lasht\u00ebsis\u00eb, jo p\u00ebr t&#8217;u marr\u00eb me filozofin\u00eb e tij, por meq\u00eb e pati lavd\u00ebruar muzik\u00ebn, e pati ngritur n\u00eb qiell. Platoni pati shkruar se muzika \u00ebsht\u00eb ligj moral, se muzika ia fal flatrat mendjes, se ia fal fluturimin imagjinat\u00ebs\u2026 sipas tij madje as vet\u00eb Universi s\u2019ka shpirt pa muzik\u00ebn : )<br \/>\nVall\u00eb a nuk jan\u00eb k\u00ebto fjal\u00eb t\u00eb zgjedhura, fjal\u00eb t\u00eb men\u00e7ura, pothuaj \u201clavd\u00ebrim poetik\u201d. T\u2019i thur\u00ebsh lavde muzik\u00ebs me k\u00ebso fjal\u00eb, padyshim din\u00eb vet\u00ebm ata q\u00eb e duan muzik\u00ebn pa hile.<\/p>\n<p>Nj\u00ebsoj dhe tifoz\u00ebt e futbollit, si shembull, prore ndjehen t\u00eb frym\u00ebzuar p\u00ebr lavd\u00ebrimin e futboller\u00ebve, a te klubeve favorite. Sakaq i gjejn\u00eb fjal\u00ebt m\u00eb interesante t\u00eb zhargonit \u201cfutbollistik\u201d, ne d\u00ebgjuesit mahnitemi, shpesh kurr\u00eb d\u00ebgjuar p\u00ebr t\u00eb tilla fjal\u00eb, tin\u00ebz pandehim do jen\u00eb sinonime q\u00eb nuk i dinim. Pasi e mira e fjal\u00ebve \u00ebsht\u00eb se kan\u00eb plot sinonime, z\u00ebvend\u00ebsime, saher\u00eb t&#8217;shfaqet nevoja emergjente<br \/>\n.<br \/>\nOse psh. fansat e kinematografis\u00eb, filmofil\u00ebt e Hollivudit sidomos, i njohin me aktor\u00eb e me aktresha, me yllka e me yje, me detaje e me cik\u00ebrrima, me dashuri\u00e7ka e me trille. N\u00eb \u00e7do koh\u00eb jan\u00eb t\u00eb frym\u00ebzuar t\u2019u thurin lavde yjeve me gjuh\u00ebn m\u00eb t\u00eb \u201ckolorizuar\u201d. Mjafton ta vizitojm\u00eb ndonj\u00eb blog modern rreth filmave, rreth glamurozitit, rreth &#8220;beauty &amp; style&#8221;, rreth bukuris\u00eb, rreth shijeve etj&#8230; dhe do t&#8217;bindemi.<\/p>\n<p>Sepse secilikush i ka \u201cdashurit\u00eb\u201d e veta, &#8220;\u00ebmb\u00eblsirat&#8221; e veta, &#8220;shijet&#8221; e veta, &#8220;simpatikat&#8221; e veta, &#8220;parapritjet&#8221; e veta, sot t\u00eb gjith\u00eb furnizohen me fjal\u00ebt e nevojshme e me sinonimet sekrete\u2026 Thjesht sepse nuk i dihet, pa pritur pa kujtuar shfaqet nevoja p\u00ebr lavd\u00ebrime. S&#8217;b\u00ebn t\u00eb ngelemi t\u00eb hutuar, galu\u00e7 n\u00eb befasi.<\/p>\n<p>Meq\u00eb s\u2019pati d\u00ebrd\u00ebllitur tek ashtu, siduket Platoni s\u2019ia b\u00ebnte as &#8220;g\u00ebk&#8221; pa muzikat, pati p\u00ebrdorur fjal\u00eb aq t\u00eb men\u00e7ura, e dinte sakt\u00ebsisht se \u00e7\u2019po thoshte. Natyrisht se kishte t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr muzikat, e leht\u00eb p\u00ebr t\u2019u pajtuar, e leht\u00eb t\u00eb akordohemi me men\u00e7urit\u00eb platonike.<\/p>\n<p>Gjithsesi, jo gjith\u00eb shpirtrat, gjithmon\u00eb dhe pa p\u00ebrjashtime, do jen\u00eb t\u00eb \u201cakorduar\u201d nj\u00ebsoj. Disa shpirtrave (ka momente kur) muzika u vjen thjesht si \u201czhurm\u00eb\u201d (k\u00ebt\u00eb s\u2019e pati th\u00ebn\u00eb Platoni, s&#8217;e shpika as vet\u00eb, padyshim do e kem lexuar a d\u00ebgjuar). S\u2019kemi si ta vulosim sakt\u00ebsin\u00eb, s\u2019na takojn\u00eb vulat, ama ideja s\u2019duhet hedhur tek ashtu \u201cposht\u201d. Ndoshta v\u00ebrtet ka shpirtra q\u00eb n\u00eb momente t\u00eb caktuara muzika u vjen si \u201czhurm\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Her\u00eb sadopak e k\u00ebndshme, e her\u00eb asfare, pothuaj m\u00eb shum\u00eb si \u201ctortur\u00eb\u201d p\u00ebr vesh\u00ebt. Jo sepse si shpirtra na qenkan t\u00eb \u201c\u00e7akorduar\u201d (supozohet se vesh\u00ebt e njer\u00ebzimit funksionojn\u00eb nj\u00ebsoj, shkenca na thot\u00eb se cilido tingull violine, cilido z\u00eb a \u00e7far\u00ebdolloj klithme, qoft\u00eb ritmike \/ aritmike, \u00ebsht\u00eb thjesht val\u00eb elektromagnetike). S\u2019ka shpirtra t\u00eb \u201c\u00e7akorduar\u201d, as qenie jasht\u00eb \u201cpentagramit\u201d, por mbase muzikat vet\u00eb s\u2019jan\u00eb t\u00eb \u201cakorduara\u201d me membran\u00ebn e tyre shpirt\u00ebrore.<\/p>\n<p>Apo dhe\u2026 ehuuu ku ta dim\u00eb, shkenc\u00eb n\u00eb vete kjo. Dhe vet\u00eb Platoni pati heshtur at\u00ebbot\u00eb rreth k\u00ebsaj, s&#8217;pati p\u00ebrmendur gj\u00eb. Pra nuk mohohet fakti se ka lloj-lloj gjendjesh e paragjendjesh shpirt\u00ebrore. Pafaj\u00ebsia n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes \u00ebsht\u00eb evidente \u2013 asnj\u00eb shpirt i k\u00ebsaj bote s\u2019ka \u201cfaj\u201d. Ndoshta muzika thjesht udh\u00ebs s\u00eb vet, i \u201canashkalon\u201d shpirtrat e jodisponuar, i anashkalon muzat qejfprishura, fazat shterpe, \u00e7astet pa frym\u00ebzimin, ngjash\u00ebm si\u00e7 ia b\u00ebn dhe poezia : )<\/p>\n<p>Adrian Mitchell qe shprehur pakashum\u00eb si vijon: \u201cshumica e njer\u00ebzve e injoron shumic\u00ebn e poezive, sepse shumica e poezive e injoron shumic\u00ebn e njer\u00ebzve\u201d \u2013 mendoj se n\u00eb th\u00ebnien e tij ka neutralitet t\u00eb \u201cgjykimit\u201d dhe v\u00ebrtet\u00ebsi t\u00eb kulluar. Af\u00ebrmendsh, vlen dhe \u201csipas vendit, kuvendi\u201d. Meq\u00eb Platoni i pati lavd\u00ebruar muzikat, dhe meq\u00eb pati \u201cheshtur\u201d p\u00ebr disa detaje, le t\u2019k\u00ebrcejm\u00eb pak\u00ebz n\u00eb koh\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>Imagjino, lodhet ai duke i lavd\u00ebruar muzikat, lodhet duke medituar-filozofuar, del n\u00eb kopshtin e vet aromatik, plot me lule e freski, ulet dhe ia fillon k\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb me nj\u00eb kup\u00eb ver\u00eb t\u00eb \u00ebmb\u00ebl. Papritmas i shfaqen rocker-\u00ebt e AC\/DC me elektrikat e me shllagerizmat, aty n\u00eb kopshtin e vet rock-koncert\u2026 gjoja duke pandehur arg\u00ebtim.<\/p>\n<p>I ngrati Platon do ishte shashtisur, do rendte i llahtarisur, do \u00e7irrej e do i zgjonte gjith\u00eb orakujt e lasht\u00ebsis\u00eb, do ta th\u00ebrriste dhe vet\u00eb Zeusin n\u00eb ndihm\u00eb\u2026 ose m\u00eb mir\u00eb v\u00ebllain e tij, Hadesin, meq\u00eb do pandehte AC\/DC jan\u00eb far\u00eb p\u00ebrbindshash t\u00eb ikur nga Tartarusi, akoma m\u00eb thell\u00eb se Hadesi.<\/p>\n<p>Jo pra, m\u00eb mir\u00eb ta l\u00ebm\u00eb rehat. Platoni ende s\u2019kishte d\u00ebgjuar p\u00ebr muzikalitetin e \u201czhurm\u00ebs\u201d. S\u00eb shumti mund ta njihte kakofonin\u00eb muzikale t\u00eb turm\u00ebs (meq\u00eb shpesh do jet\u00eb marr\u00eb me fjalime n\u00ebp\u00ebr sheshet e Agorat). Ama si ta dinte \u00e7&#8217;na qenkan shllagerizmat! Ndoshta i ngrati fjal\u00ebn e kishte p\u00ebr zogjt\u00eb e pyllit, ai thjesht i pati lavd\u00ebruar muzikat\u2026 kaq. S&#8217;i pati p\u00ebrmendur as zhanret, as kategorit\u00eb muzikore, as preferencat e veta, as stilet, as instrumentet&#8230; asgj\u00eb, sa p\u00ebr ndonj\u00eb rrym\u00eb speciale akustiko-stilistike, a ndonj\u00eb k\u00ebng\u00ebtar t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, as hi\u00e7 se hi\u00e7!<\/p>\n<p>***<br \/>\n&#8220;Music is a moral law. It gives a soul to the universe, wings to the mind, flight to the imagination, a charm to sadness, and life to everything. It is the essence of order, and leads to all that is good, just and beautiful, of which it is the invisible, but nevertheless dazzling, passionate, and eternal form.&#8221; &#8211; Plato<br \/>\n[ ngjitur: Maria Corte Maidagan &#8211; Agujetas (Instagram) ]<br \/>\n&nbsp;<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; AP, Q 2018 (humoresk\u00eb &#8211; fjal\u00ebt, poezia, muzika, peizazhet ritmike, ariet poetike etj) (&#8230;Platoni pati th\u00ebn\u00eb se muzika \u00ebsht\u00eb ligj moral, se muzika ia fal flatrat mendjes, ia fal fluturimin imagjinat\u00ebs\u2026 etj., ama ndoshta dhe muzika shpesh&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=7503\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-7503","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-humoreska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7503","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7503"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7503\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}