{"id":81,"date":"2018-12-07T20:16:57","date_gmt":"2018-12-07T20:16:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=81"},"modified":"2024-08-26T08:57:37","modified_gmt":"2024-08-26T07:57:37","slug":"oscar-wilde-dhe-stigma-e-kohes-gjeniu-i-stigmatizuar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=81","title":{"rendered":"Oscar Wilde &#8211; T\u00eb jetosh \u00ebsht\u00eb gj\u00ebja m\u00eb e rrall\u00eb e k\u00ebsaj bote"},"content":{"rendered":"<p><em>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, D 2018<\/em><\/p>\n<p>Nj\u00ebri nga shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb epok\u00ebs Viktoriane, Oscar Wilde, pati r\u00ebn\u00eb viktim\u00eb e ligjeve t\u00eb koh\u00ebs, at\u00ebbot\u00eb n\u00eb Angli e penalizonin homoseksualitetin &#8211; Disa nga th\u00ebniet e tij briliante i &#8220;lidha&#8221; s\u00eb bashku n\u00eb nj\u00eb &#8220;periudh\u00eb&#8221; paragrafike; Wilde thuase i &#8220;jepte k\u00ebshilla&#8221; vetes n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, th\u00ebniet e tij thua se jan\u00eb psikologjisje t\u00eb dit\u00ebve vetmitare e t\u00eb dhimbjes, revolt\u00eb e past\u00ebr e intelektit, cop\u00ebza persiatjesh, perla t\u00eb ndjenj\u00ebs s\u00eb pafaj\u00ebsis\u00eb, di\u00e7 si feksime ve\u00e7uar nga nj\u00eb &#8220;monolog m\u00eb i gjat\u00eb ngush\u00ebllues&#8221;&#8230;<\/p>\n<p>Ndoshta disa nga th\u00ebniet e bukura t\u00eb tij (pavar\u00ebsisht se kur jan\u00eb hedhur n\u00eb let\u00ebr, n\u00eb ak\u00ebcil\u00ebn faz\u00eb t\u00eb m\u00ebvonshme) mund t&#8217;i ken\u00eb &#8220;shkrepur&#8221; n\u00eb kok\u00eb pik\u00ebrisht gjat\u00eb atyre 2 viteve t\u00eb gjata t\u00eb burgut. I ngrati Wilde, e pat\u00ebn burgosur pa &#8220;b\u00ebr\u00eb asgj\u00eb&#8221;, vet\u00ebm sepse pati qen\u00eb ai q\u00eb ishte. Iu pezullua liria nj\u00eb intelektuali, nj\u00eb gjeniu, historia e asaj periudhe kohore ishte thjesht pafat\u00ebsia, e viktimizoi vet\u00eb stigma e koh\u00ebs. N\u00eb Franc\u00ebn m\u00eb liberale psh. s&#8217;do ta kishin burgosur, mbase do ta vuante &#8220;distancimin&#8221; publik, stigma s&#8217;vlente vet\u00ebm andej La Manshit, vlente gjithandej Evropes, por mbase s&#8217;do ta akuzonte kush p\u00ebr &#8220;perversitet&#8221; e t\u00eb ngjashme&#8230;<\/p>\n<p>&#8220;<strong>T\u00eb jetosh \u00ebsht\u00eb gj\u00ebja m\u00eb e rrall\u00eb e k\u00ebsaj bote. Shumica e njer\u00ebzve vet\u00ebm ekzistojn\u00eb (nuk jetojn\u00eb). Ji vetvetja; t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt tashm\u00eb jan\u00eb t\u00eb &#8220;z\u00ebn\u00eb&#8221;. Fol p\u00ebr historin\u00eb t\u00ebnde, sepse&#8230; shumica e njer\u00ebzve ve\u00e7 jan\u00eb &#8220;t\u00eb tjer\u00ebt&#8221;, mendimet e tyre jan\u00eb mendimet e dikujt tjet\u00ebr, jeta e tyre \u00ebsht\u00eb mimik\u00ebri, pasionet e tyre jan\u00eb thjesht citat. \u00cbsht\u00eb absurd t&#8217;i ndash njer\u00ebzit n\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe n\u00eb t\u00eb k\u00ebqij. P\u00ebrvoja \u00ebsht\u00eb em\u00ebr q\u00eb secili ua jep gabimeve t\u00eb veta. Njer\u00ebzit ose jan\u00eb simpatik\u00eb ose t\u00eb m\u00ebrzitsh\u00ebm. Jepi dikujt nj\u00eb mask\u00eb dhe ai do ta tregoj\u00eb fytyr\u00ebn e vet t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb<\/strong>.&#8221; &#8211; Oscar Wilde<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Oscar-Wilde-1854-1900.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-6575\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Oscar-Wilde-1854-1900.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"1036\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Oscar-Wilde-1854-1900.jpg 800w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Oscar-Wilde-1854-1900-232x300.jpg 232w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Oscar-Wilde-1854-1900-791x1024.jpg 791w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Oscar-Wilde-1854-1900-768x995.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/p>\n<p>***<br \/>\nThelbin e nj\u00eb artikulli m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb nga D. Worthington, n\u00eb &#8220;New Historian&#8221;, e thuktova si vijon:<br \/>\n&#8220;N\u00eb v. 1895, Markezi i Queensberry e denoncoi Wilde si nj\u00eb homoseksual. Ai dyshonte se Wilde kishte nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie intime me djalin e tij, andaj filloi ta etiketonte publikisht si nj\u00eb pederast a njeri pervers. Markezi ishte nj\u00eb ateist i mir\u00ebnjohur, i cili madje qe &#8220;p\u00ebrz\u00ebn\u00eb&#8221; nga Dhoma e Lord\u00ebve, p\u00ebr pik\u00ebpamjet e dyshimta. Jeta e tij personale ishte gjithashtu e shqet\u00ebsuar nga kaotikja dhe tragjedit\u00eb. Wilde iu p\u00ebrgjigj akuzave duke e paditur Markezin p\u00ebr shpifje. Natyrisht, Wilde e dinte se akuzat e tij nuk ishin shpifje, por duhet t\u00eb ket\u00eb pandehur s&#8217;do jet\u00eb e mundur q\u00eb akuzat t\u00eb v\u00ebrtetoheshin. Mir\u00ebpo Markezi pati qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb ofronte prova e d\u00ebshmi, dhe e pati b\u00ebr\u00eb. Gjykata e Mbret\u00ebris\u00eb, duke marr\u00eb parasysh faktin se homoseksualiteti ishte i jashtligjsh\u00ebm n\u00eb Angli, e l\u00ebshoi \u200b\u200bnj\u00eb urdh\u00ebr arresti p\u00ebr Wilde. Nga gjykata qe gjetur &#8220;fajtor&#8221; dhe qe d\u00ebnuar me dy vjet pun\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Pas lirimit, Wilde iku n\u00eb Paris (Franca s&#8217;kishte ligje kund\u00ebr homoseksualitetit) dhe u p\u00ebrpoq ta rifillonte karrier\u00ebn si shkrimtar. P\u00ebr dekada me radh\u00eb, shkrimet dhe dramat e tij qen\u00eb injoruar, duke zbuluar stigm\u00ebn e fuqishme t\u00eb koh\u00ebs lidhur me homoseksualitetin&#8230;&#8221;<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/oscar_wilde_web.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-82 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/oscar_wilde_web.jpg\" alt=\"Oscar Wilde\" width=\"1280\" height=\"1254\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/oscar_wilde_web.jpg 1280w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/oscar_wilde_web-300x294.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/oscar_wilde_web-768x752.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/oscar_wilde_web-1024x1003.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/oscar_wilde_web-50x50.jpg 50w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S. Guraziu &#8211; Ars Poetica, D 2018 Nj\u00ebri nga shkrimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb epok\u00ebs Viktoriane, Oscar Wilde, pati r\u00ebn\u00eb viktim\u00eb e ligjeve t\u00eb koh\u00ebs, at\u00ebbot\u00eb n\u00eb Angli e penalizonin homoseksualitetin &#8211; Disa nga th\u00ebniet e tij briliante i &#8220;lidha&#8221;&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=81\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-81","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}