{"id":8461,"date":"2021-10-09T23:47:42","date_gmt":"2021-10-09T22:47:42","guid":{"rendered":"https:\/\/letrat.eu\/?p=8461"},"modified":"2024-04-09T08:39:09","modified_gmt":"2024-04-09T07:39:09","slug":"dhendrri-i-musolinit-qytetar-nderi-i-tiranes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=8461","title":{"rendered":"Dh\u00ebndrri i Musolinit, &#8220;Qytetar Nderi&#8221; i Tiran\u00ebs!"},"content":{"rendered":"<p>[ <em>sguraziu &#8211; ars poetica, korrik 2021 &#8211; koment<\/em> ]<\/p>\n<p>Nj\u00ebjt\u00eb si Ko\u00e7o Kotta dikur q\u00eb ashtu fare &#8220;kot&#8221; e pati nderuar dh\u00ebndrrin e Musolinit, edhe Rama fare kot e pati nderuar Goran Bregoviqin. Un\u00eb vet\u00eb, si johistorian, p\u00ebr asnj\u00ebrin rast s&#8217;e kam bash t\u00eb qart\u00eb pse duhej nderuar ata, thuase ashtu kot, sinqerisht&#8230; Pa le q\u00eb kronikat m\u00eb t\u00eb lavd\u00ebrueshme do e shihnin q\u00eb Rama at\u00ebbot\u00eb t&#8217;m\u00eb kishte nderuar mua si &#8220;qytetar&#8230;&#8221; t\u00eb Tiran\u00ebs (\u00e7el\u00ebsin t&#8217;ma jepte mua, pse jo, pik\u00ebrisht mua vet\u00eb, \u00e7&#8217;t\u00eb keqe paskam un\u00eb &#8211; mbase nj\u00eb nder aq t\u00eb madh s&#8217;e meritoj, e sakt\u00eb, ama s\u00ebpaku kronikat s&#8217;do ishin &#8220;kontradiktore&#8221;, historia s&#8217;do ta &#8220;qortonte&#8221; askend p\u00ebr lajthitje : )<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dhendrri_i_musolinit-qytetar_nderi_i_tiranes.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-8462\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dhendrri_i_musolinit-qytetar_nderi_i_tiranes.jpg\" alt=\"\" width=\"900\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dhendrri_i_musolinit-qytetar_nderi_i_tiranes.jpg 1594w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dhendrri_i_musolinit-qytetar_nderi_i_tiranes-300x178.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dhendrri_i_musolinit-qytetar_nderi_i_tiranes-1024x607.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dhendrri_i_musolinit-qytetar_nderi_i_tiranes-768x455.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/dhendrri_i_musolinit-qytetar_nderi_i_tiranes-1536x911.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/a><\/p>\n<p>E kam th\u00ebn\u00eb dhe m\u00eb par\u00eb, vet\u00eb si nj\u00eb johistorian nganj\u00ebher\u00eb kam &#8220;p\u00ebrshtypjen&#8221; q\u00eb historian\u00ebt disa gj\u00ebra m\u00eb me d\u00ebshir\u00eb i heshtin, ose iu shmangen, ose rrall\u00eb (ndonj\u00ebher\u00eb, kur s&#8217;kan\u00eb kah ia mbajn\u00eb) i p\u00ebrmendin fare shkurt a &#8220;rr\u00ebshqitazi&#8221; (gjoja p\u00ebr t&#8217;mos b\u00ebr\u00eb buj\u00eb, gjoja si fakte t\u00eb vockla, jo aq relevante). Psh. kam p\u00ebrshtypjen nga historian\u00ebt shqiptar\u00eb kurr\u00eb s&#8217;\u00ebsht\u00eb qart\u00ebsuar mir\u00ebfilli pse duhej &#8220;vulosur&#8221; em\u00ebrimi i dh\u00ebndrrit t\u00eb krye-fashistit italian &#8220;Qytetar Nderi&#8221; i Tiran\u00ebs! Mjaft i &#8220;\u00e7uditsh\u00ebm&#8221; si gjest historik, q\u00ebkur Shqip\u00ebria ende s&#8217;ishte pushtuar nga Italia, duhej pritur dhe 2 vite t\u00eb t\u00ebra q\u00eb pushtimi t\u00eb ndodhte&#8230; andaj si, pse, \u00e7&#8217;ne me k\u00ebt\u00eb ngutje t\u00eb &#8220;diplomacis\u00eb shqiptare&#8221; t\u00eb at\u00ebhershme?!<\/p>\n<p>E leht\u00eb t\u00eb hamend\u00ebsojm\u00eb se ishin vet\u00eb politikan\u00ebt shqiptar\u00eb ata sikofant\u00ebt e pandreqsh\u00ebm, t\u00eb ngrat\u00ebve dashtas-padashtas u imponohej servilizmi ndaj aparatur\u00ebs fashiste italiane, e qart\u00eb se pa ndihmat ekonomike italiane, pa &#8220;protektoratin&#8221; as Zogu por as vet\u00eb elitar\u00ebt e politik\u00ebs shqiptare si lajkatar\u00eb e servilant\u00eb, zor se do ia b\u00ebnin &#8220;g\u00ebk&#8221;.<\/p>\n<p>Mund ta marrim me mend se ishte Kostaqi, marioneta e devotshme e Zogut, ai pra Ko\u00e7o Kotta i cili ashtu &#8220;kot&#8221; do ta em\u00ebronte Cianon &#8220;Qytetar Nderi&#8221; t\u00eb Tiran\u00ebs. Supozoj, mbase ai duhej ta &#8220;vuloste&#8221;, e kush tjet\u00ebr, ai ishte Kryeministri, ai kollitej at\u00ebbot\u00eb p\u00ebr politikat shqiptare (ishte madje 2 her\u00eb Kryeminist\u00ebr). Pakashum\u00eb ngjash\u00ebm, sikur q\u00eb e dim\u00eb se ishte Edi Rama n\u00eb v. 2006 q\u00eb do ta &#8220;vuloste&#8221; vendimin p\u00ebr dh\u00ebnien e &#8220;\u00c7el\u00ebsit t\u00eb Tiran\u00ebs&#8221; Goran Bregoviqit.<\/p>\n<p>N\u00eb v. 1981 n\u00eb Kosov\u00eb (at\u00ebher\u00eb Provinc\u00eb Autonome e RSFJ) shqiptar\u00ebt do merreshin me demonstratat. Vet\u00ebm 2-3 vite m\u00eb pas Goran Bregoviq e p\u00ebrdori piktur\u00ebn \u201cVajza e Kosoves\u201d t\u00eb Urosh Prediq n\u00eb kopertin\u00ebn e albumit \u201cBijelo Dugme\u201d. Dihet se \u201cKosovka Devojka (Vajza e Kosoves)\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb piktur\u00eb rreth \u00ebndrr\u00ebs nacionaliste serbe, motiv q\u00eb ishte nxit\u00ebsi kryesor i propagand\u00ebs s\u00eb Millosheviqit (fjalimi i tij n\u00eb Gazimestan vet\u00ebm sa do ta &#8220;vuloste&#8221; \u00ebndrr\u00ebn serbe). Piktura e Urosh Prediq simbolizon \u201cnacionalizmin serb\u201d, flet p\u00ebr sakrific\u00ebn e serb\u00ebve dikur n\u00eb Betejen e Kosov\u00ebs, n\u00eb v. 1389 kund\u00ebr turqve.<\/p>\n<p>S\u00eb shpejti shtyllat e Federat\u00ebs do t\u00eb \u201ctronditeshin\u201d, pak vite m\u00eb von\u00eb Jugosllavia do cop\u00ebtohej nga luftrat. Koncepti nacionalist-politik i k\u00ebng\u00ebs s\u00eb Bijelo Dugme \u201cLipe cvatu\u201d (Blinat Lul\u00ebzojn\u00eb) nuk \u00ebsht\u00eb par\u00eb si \u201cserioz\u201d, por sipas meje ishte n\u00eb fakt mjaft serioz! Vet\u00ebm 2-3 vite pas demostratave t\u00eb Kosov\u00ebs, teksti i k\u00ebng\u00ebs s\u00eb Bregoviq thua se i drejtohej pik\u00ebrisht \u201cKosov\u00ebs\u201d (separatiste), \u201cik\u2026 shko kah t\u00eb duash, rrafsh t\u00eb qoft\u00eb Jugosllavia, gjith\u00e7ka do jet\u00eb n\u00eb d\u00ebm t\u00ebndin, (p\u00ebr mua gjith\u00e7ka) \u00ebsht\u00eb si\u00e7 ka qen\u00eb\u2026 por zemra jote dhe e imja s\u2019do jen\u00eb m\u00eb kurr\u00eb n\u00eb dashuri\u201d.<\/p>\n<p>Natyrisht, si figuracion p\u00ebrputhet me cil\u00ebndo \u201cdashuri t\u00eb prishur\u201d, me cil\u00ebndo ndarje, me cil\u00ebndo romanc\u00eb fatkeqe, mir\u00ebpo \u201cmesazhi\u201d i Bregoviq pakashum\u00eb do duhej t&#8217;ishte i qart\u00eb. Edhe pse Jugosllavia u coptua me luftra t\u00eb p\u00ebrgjakshme, dhe se paramilitaret e Millosheviqit me masakrat e pastrimet etnike n\u00eb Kosov\u00eb i qen\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb njohura gjith\u00eb bot\u00ebs, n\u00eb v. 2006 Goran Bregoviq e mori &#8220;\u00c7el\u00ebsin e Tiran\u00ebs&#8221; nga Edi Rama.<\/p>\n<p>***<br \/>\n<strong>Galeazzo Ciano<\/strong> (1903-1944) sh\u00ebrbeu si Minist\u00ebr i Jasht\u00ebm nga v. 1936 deri 1943, gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe shihej si pasardh\u00ebsi m\u00eb i mundsh\u00ebm i Musolinit, pa\u00e7ka se realisht historia tutje do &#8220;shpalosej&#8221; ndryshe. N\u00eb v. 1937, dy vite para pushtimit italian t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (1939), Ciano qe em\u00ebruar &#8220;Qytetar Nderi&#8221; i Tiran\u00ebs.<br \/>\nIshte 27 vje\u00e7 kur n\u00eb v. 1930 u martua me vajz\u00ebn e Musolinit (Edda Mussolini). Menj\u00ebher\u00eb pas martes\u00ebs Ciano do nisej p\u00ebr n\u00eb Shanghai, n\u00eb sh\u00ebrbim si Konsull. Pas kthimit n\u00eb v. 1935, n\u00eb qeverin\u00eb e Musolinit u b\u00eb Minist\u00ebr i Shtypit dhe Propagand\u00ebs. Ciano do ishte vullnetar (si komandant i skuadriljes bombarduese) gjat\u00eb pushtimit t\u00eb Etiopis\u00eb (1935-36). Madje i mori dy medalje trim\u00ebrie dhe arriti grad\u00ebn e kapitenit. Pas kthimit nga lufta n\u00eb v. 1936, i trumpetuar nga propaganda fashiste si &#8220;hero&#8221;, nga Musolini u em\u00ebrua (Z\u00ebvend\u00ebs)Minist\u00ebr i Jasht\u00ebm.<\/p>\n<p>Pak koh\u00eb pas em\u00ebrimit t\u00eb tij, Ciano filloi t\u00eb mbante nj\u00eb ditar (\u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur si burim referencial nga disa historian\u00eb), do e mir\u00ebmbante deri n\u00eb v. 1943. Disa pjes\u00eb t\u00eb ditarit qen\u00eb botuar n\u00eb v. 1946 (i plot\u00eb qe botuar n\u00eb v. 2002), dhe n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjera bie fjala gjat\u00eb Tribunalit t\u00eb Nurembergut, shkrimet e tij nga prokuroria qen\u00eb p\u00ebrdorur si d\u00ebshmi thelb\u00ebsore juridike kund\u00ebr Ministrit t\u00eb Jasht\u00ebm t\u00eb Hitlerit, von Ribbentrop.<\/p>\n<p>Meq\u00eb puna e luft\u00ebs p\u00ebr aleanc\u00ebn e nazi-fashist\u00ebve s&#8217;pati vajtur dhe aq mbar\u00eb, pas nj\u00eb serie humbjesh nd\u00ebr frontet, Ciano filloi me presionin p\u00ebr largimin e Italis\u00eb nga lufta, si rezultat do shkarkohej nga posti, n\u00eb turbullir\u00ebn politike t\u00eb koh\u00ebs (ashtu me presionin e anti-luft\u00ebs kund\u00ebr Musolinit, natyrisht Ciano s&#8217;ishte i &#8220;pafajsh\u00ebm&#8221;, k\u00ebshtu q\u00eb) n\u00eb v. 1943 me gruan dhe f\u00ebmij\u00ebt do ikte n\u00eb Gjermani, por as nga gestapo-ja s&#8217;do ishte i mir\u00ebpritur, nazist\u00ebt e arrestuan dhe ia dor\u00ebzuan tashm\u00eb administrat\u00ebs s\u00eb re t\u00eb Musolinit, n\u00ebn presionin gjerman dhe t\u00eb fashist\u00ebve italian\u00eb, Musolini e burgosi n\u00ebn akuzat p\u00ebr tradhti. Pas gjyqit dhe d\u00ebnimit (thuase gjykim i inskenuar sa &#8220;p\u00ebr sy e faqe&#8221; t\u00eb publikut), p\u00ebrfundimisht Musolini e urdh\u00ebroi vdekjen e dh\u00ebndrrit t\u00eb vet &#8220;kryene\u00e7&#8221;, n\u00eb Janar 1944 Ciano do ekzekutohej nga skuadra pushkatuese&#8230;<\/p>\n<p>Si &#8220;vizionar&#8221; q\u00eb na ishte, si njoh\u00ebs i &#8220;politikave t\u00eb jashtme&#8221;, n\u00eb hap me p\u00ebrspektiv\u00ebn italiane e koh\u00ebs, duke folur p\u00ebr pretendimet e Shqip\u00ebris\u00eb ndaj Kosov\u00ebs, si t\u00eb vlefshme p\u00ebr objektivat e Italis\u00eb, n\u00eb ditarin e vet Ciano pati shkruar:<br \/>\n&#8220;Kosovar\u00ebt jan\u00eb 850.000 shqiptar\u00eb, t\u00eb fort\u00eb me trup e t\u00eb fort\u00eb n\u00eb shpirt, dhe entuziast\u00eb p\u00ebr iden\u00eb e nj\u00eb bashkimi me Atdheun. Me sa duket, serb\u00ebt jan\u00eb t\u00eb tmerruar prej tyre. Sot duhet&#8230; &#8216;kloroformuar&#8217; jugosllav\u00ebt. Por m\u00eb von\u00eb duhet miratuar nj\u00eb politik\u00eb me interes t\u00eb thell\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb. Kjo do t&#8217;ndihmoj\u00eb p\u00ebr t&#8217;mbajtur gjall\u00eb n\u00eb Ballkan nj\u00eb problem irredentist i cili do ta polarizoj\u00eb v\u00ebmendjen e vet\u00eb shqiptar\u00ebve dhe do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb &#8216;thik\u00eb n\u00eb shpin\u00eb&#8217; t\u00eb Jugosllavis\u00eb&#8230; &#8221; [ <em>D. Zolo &#8211; &#8220;Invoking humanity: war, law, and global order&#8221; &#8211; London, NY, 2002<\/em> ]<\/p>\n<p><em>(fotot)<\/em><br \/>\n<span style=\"color: #999999;\">1 &#8211; Adolf Hitler, Benito Mussolini, Galeazzo Ciano [ dh\u00ebndrri s\u00eb bashku me vjehrrin n\u00eb mision diplomatik tek Fyhrer-i, Ciano tashm\u00eb ve\u00e7 ishte &#8220;Qytetar Nderi&#8221; i Tiran\u00ebs, foto para se t\u00eb n\u00ebshkruhej &#8220;Marr\u00ebveshja e Mynihut&#8221;, 1938 &#8211; Bundesarchiv Bild ]<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #999999;\">2 &#8211; Galeazzo Ciano (1903-1944), Minist\u00ebr i Jasht\u00ebm i Italis\u00eb, 1936-43<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #999999;\">3 &#8211; Joachim von Ribbentrop (1893-1946), Minist\u00ebr i Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme i Nazi-Gjermanis\u00eb, 1938-45 [ Bundesarchiv Bild ]<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #999999;\">4 &#8211; Ahmed Myftar bej Zogolli &#8211; Zogu I (1895-1961), Mbreti i Shqiptar\u00ebve, 1928-39<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #999999;\">5 &#8211; Kostaq (Ko\u00e7o) Kotta (1886-1947), Kryeminist\u00ebr i Shqip\u00ebris\u00eb, 1936-39 (t\u00eb 2-t\u00ebn her\u00eb, pas Mehdi Frash\u00ebrit, para Shefqet V\u00ebrlacit)<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ sguraziu &#8211; ars poetica, korrik 2021 &#8211; koment ] Nj\u00ebjt\u00eb si Ko\u00e7o Kotta dikur q\u00eb ashtu fare &#8220;kot&#8221; e pati nderuar dh\u00ebndrrin e Musolinit, edhe Rama fare kot e pati nderuar Goran Bregoviqin. Un\u00eb vet\u00eb, si johistorian, p\u00ebr asnj\u00ebrin&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=8461\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-8461","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-komente"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8461\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}