{"id":859,"date":"2026-04-08T18:20:11","date_gmt":"2026-04-08T17:20:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=859"},"modified":"2026-04-15T09:25:17","modified_gmt":"2026-04-15T08:25:17","slug":"artificialiteti-dhe-e-natyrshmja-teknologjia-vs-natyres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=859","title":{"rendered":"Teknologjia vs. Natyr\u00ebs &#8211; Predikatet, Euforia, Dashuria&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><em>(ripostim)<\/em><br \/>\n&#8230;mediat aneskaj bot\u00ebs na bombardojn\u00eb me klishe e gj\u00ebrash t\u00eb st\u00ebrth\u00ebna; vazhdojm\u00eb t\u00eb merremi me predikate etike e filozofike, flasim p\u00ebr resurse natyrore, p\u00ebr vizione shkencore, p\u00ebr \u00e7rregullime klimatike, p\u00ebr fatkeq\u00ebsi natyrore, p\u00ebr bukuri natyrore, p\u00ebr &#8220;energji t\u00eb gjelb\u00ebr&#8221;, p\u00ebr tesla-men\u00e7urirat e p\u00ebr alternativat, p\u00ebr mjedisin e habitatin natyror, p\u00ebr mrekullit\u00eb natyrore etj. etj., gjithmon\u00eb e kemi &#8220;natyr\u00ebn&#8221; subjekt t\u00eb moralizimeve, por pothuaj kurr\u00eb s&#8217;flasim seriozisht p\u00ebr ndarjen, p\u00ebr \u00e7arjen, p\u00ebr hendekun e panatyrsh\u00ebm mes nesh dhe t\u00eb natyrshmes ekzistenciale, e shohim se si hendeku &#8220;thellohet&#8221; \u00e7do dit\u00eb e m\u00eb shum\u00eb, e prap\u00eb sikur m\u00eb me d\u00ebshir\u00eb &#8220;filozofojm\u00eb&#8221; p\u00ebr buxhete ushtarake, p\u00ebr tankset e avancuara, p\u00ebr raketa te &#8220;riciklueshme&#8221;, p\u00ebr luftrat, p\u00ebr karburantet e p\u00ebr politikat, p\u00ebr n\u00ebndet\u00ebset e ndryshkura, p\u00ebr injorancat e p\u00ebr arrogancat, p\u00ebr shp\u00ebrnguljen n\u00eb Mars, p\u00ebr terraformimin e ndonj\u00eb planeti alienik &#8211; vall\u00eb, vet\u00ebm 2-3 shekuj teknologjik\u00eb dhe t\u00eb avujve, vet\u00ebm 1 shekull i &#8220;shell-ist\u00ebve&#8221; me ndryshkurinat e tyre q\u00eb ekzistencialja t\u00eb hidhet nga balansi, t&#8217;na \u00e7oroditet i gjith\u00eb planeti, pas miliarda vjet t\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb balancuar&#8230; tani gjith\u00e7ka na qenka nisur drejt fundit e drejt pakthimit, me miliona vjet speciet n\u00eb harmoni t\u00eb p\u00ebrkryer me natyr\u00ebn, tashm\u00eb &#8220;N\u00ebna Natyr\u00eb&#8221; (ajo N\u00ebn\u00eblokja st\u00ebrplak\u00eb e dinosaur\u00ebve) n\u00eb agoni e sip\u00ebr, n\u00eb grahmat e fundit, s&#8217;do jet\u00eb tutje n\u00eb gjendje ta p\u00ebrkrah\u00eb as jet\u00ebn as veten, vet\u00ebm 1 shekull tym\u00ebrash t\u00eb shell-ist\u00ebve&#8230; dhe tashm\u00eb duke l\u00ebnguar, Natyr\u00eb e p\u00ebrc\u00eblluar nga rrezatimet kozmike, nga zonat kancerogjene e nga vrimat ozonike, nga shembja e qiellit, nga ng\u00ebr\u00e7et spazmatike, dhimbje nga lloj-lloj l\u00ebngimesh t\u00eb jonatyrshme, nga difekte e dhimbjesh shkaktuar nga vet\u00eb &#8220;f\u00ebmij\u00ebt&#8221; e saj, nga tekno-njeriu me planin A (ekzistencialist) t\u00eb &#8220;shpenzuar&#8221;, n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb plani B&#8230;<br \/>\n<em>(sguraziu, maj 2018)<\/em><\/p>\n<p>***<br \/>\n&#8230;n\u00eb ceremonin\u00eb e sivjetme (2020) t\u00eb \u00e7mimeve Oskar, pas nderimit me \u00e7mimin nga Akademia, aktori amerikan Joaquin Phoenix n\u00eb fjalimin e tij skajshm\u00ebrisht emocional, me fjal\u00eb t\u00eb tjera i p\u00ebrmendi pakashum\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat probleme, ai tha se mend\u00ebsia e fiksuar e njeriut p\u00ebr dominanc\u00ebn mbi speciet e planetit, mbi kulturat dhe popujt e tjer\u00eb, egocentrizmi dhe gryk\u00ebsia e tij&#8230; do duhej ta ken\u00eb nj\u00eb &#8220;shans t\u00eb dyt\u00eb&#8221;, sipas tij njeriu do duhej tashm\u00eb ta kishte nxjerr &#8220;leksionin&#8221; e vet &#8211; sipas Phoenix n\u00ebse bot\u00ebs i qasemi me dashurin\u00eb e kulluar mund ta arrijm\u00eb p\u00ebrkryerjen, gjenialitetin, zgjidhjen efikase t\u00eb problemeve p\u00ebr t\u00eb gjitha sentient-speciet e planetit, ai madje e &#8220;preku&#8221; shembullin m\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb, foli se si njeriu ia jep vet\u00ebs legjitimitetin t&#8217;i &#8220;kultivoj\u00eb kafsh\u00ebt industrialisht&#8221; (nj\u00ebsoj si t&#8217;ishin bim\u00eb, bio-eksperimente laboratorike, hortikulturash hibride), pastaj sapo ta shohin drit\u00ebn e jet\u00ebs&#8230; ua vjedhim &#8220;f\u00ebmij\u00ebt&#8221; e tyre, kafsh\u00ebt e ngrata qajn\u00eb ne shtiremi t\u00eb shurdh\u00ebr e t\u00eb verb\u00ebr, s&#8217;d\u00ebgjojm\u00eb klithma shpirt\u00ebrore, s&#8217;e ndiejm\u00eb p\u00ebrv\u00eblimin e zemrave, s&#8217;i shohim lot\u00ebt&#8230; qum\u00ebshtin i cili ishte i dedikuar p\u00ebr t\u00eb vegjlit, edhe at\u00eb ua &#8220;vjedhim&#8221;, e \u00ebmb\u00eblsojm\u00eb kafen\u00eb ton\u00eb&#8230;<br \/>\n<em>(sguraziu, shkurt 2020)<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Artificialiteti-dhe-e-Natyrshmja-Teknologjia-vs-Natyr\u00ebs.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-860 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Artificialiteti-dhe-e-Natyrshmja-Teknologjia-vs-Natyr\u00ebs.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1000\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Artificialiteti-dhe-e-Natyrshmja-Teknologjia-vs-Natyr\u00ebs.jpg 1600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Artificialiteti-dhe-e-Natyrshmja-Teknologjia-vs-Natyr\u00ebs-300x188.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Artificialiteti-dhe-e-Natyrshmja-Teknologjia-vs-Natyr\u00ebs-768x480.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Artificialiteti-dhe-e-Natyrshmja-Teknologjia-vs-Natyr\u00ebs-1024x640.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(ripostim) &#8230;mediat aneskaj bot\u00ebs na bombardojn\u00eb me klishe e gj\u00ebrash t\u00eb st\u00ebrth\u00ebna; vazhdojm\u00eb t\u00eb merremi me predikate etike e filozofike, flasim p\u00ebr resurse natyrore, p\u00ebr vizione shkencore, p\u00ebr \u00e7rregullime klimatike, p\u00ebr fatkeq\u00ebsi natyrore, p\u00ebr bukuri natyrore, p\u00ebr &#8220;energji t\u00eb gjelb\u00ebr&#8221;,&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=859\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-859","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-shenime-shkurt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=859"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/859\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}