{"id":976,"date":"2019-09-24T13:37:47","date_gmt":"2019-09-24T13:37:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.letrat.eu\/?p=976"},"modified":"2024-08-30T13:38:23","modified_gmt":"2024-08-30T12:38:23","slug":"hans-makart-vdekja-e-kleopatres-1875-76","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/letrat.eu\/?p=976","title":{"rendered":"Hans Makart &#8211; Vdekja e Kleopatras\u00eb, 1875-76"},"content":{"rendered":"<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Hans-Makart-1840-1884-Vdekja-e-Kleopatr\u00ebs-1875-76.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-977 size-full\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Hans-Makart-1840-1884-Vdekja-e-Kleopatr\u00ebs-1875-76.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1202\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Hans-Makart-1840-1884-Vdekja-e-Kleopatr\u00ebs-1875-76.jpg 1600w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Hans-Makart-1840-1884-Vdekja-e-Kleopatr\u00ebs-1875-76-300x225.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Hans-Makart-1840-1884-Vdekja-e-Kleopatr\u00ebs-1875-76-768x577.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Hans-Makart-1840-1884-Vdekja-e-Kleopatr\u00ebs-1875-76-1024x769.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Hans Makart (1840-1884) &#8211; &#8220;Vdekja e Kleopatras\u00eb&#8221;, 1875-76<\/strong><br \/>\n<em>(s. guraziu &#8211; ars poetica, 2023)<\/em><\/p>\n<p>&#8230;kur Perandoria Romake e mori kontrollin mbi Egjiptin n\u00eb v. 44 pes., Kleopatra vendosi t&#8217;i merrte jet\u00ebn vetes, m\u00eb mir\u00eb t\u00eb vdiste sesa e gjall\u00eb t&#8217;ia dor\u00ebzonte perandorit t\u00eb ri romak, Oktavianit.<br \/>\nDhe piktura e Makart na e paraqet qartas gjarpnush\u00ebzen n\u00eb dor\u00ebn e Kleopatra, sipas historis\u00eb duhej t&#8217;ishte nj\u00eb gjarp\u00ebr Kobra &#8211; por a pati vdekur v\u00ebrtet Kleopatra nga kafshimi i gjarprit? Sipas shkenc\u00ebtar\u00ebve &#8220;jo&#8221;!<\/p>\n<p>K\u00ebrkimet e reja kan\u00eb hedhur dyshime mbi k\u00ebt\u00eb histori. Ekspert\u00ebt modern\u00eb t\u00eb gjarp\u00ebrinjve dhe egjiptolog\u00ebt dyshojn\u00eb se nj\u00eb kobra e &#8220;vog\u00ebl&#8221; mund t&#8217;ket\u00eb qen\u00eb aq e vog\u00ebl sa t&#8217;fshihej n\u00eb nj\u00eb shport\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, si\u00e7 pretendon legjenda. Nj\u00eb gjarp\u00ebr kobra \u00ebsht\u00eb zakonisht 1.5 m, dhe ekspert\u00ebt thon\u00eb se do t&#8217;kishte qen\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t&#8217;futej n\u00eb para-dhom\u00ebn e varrit t\u00eb Kleopatras\u00eb pa u \u00e7uditur njer\u00ebzia, rojat!<br \/>\nP\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ekspert\u00ebt besojn\u00eb se, edhe n\u00ebse t&#8217;ia ken\u00eb dalur ta fusin brenda ashtu tin\u00ebz, prap\u00eb do t&#8217;ishte &#8220;e pamundur&#8221; t\u00eb p\u00ebrdorej nj\u00eb kafshim gjarpri p\u00ebr vrasjen e tre personave.<\/p>\n<p>Tradita ose legjenda flet se mbret\u00ebresha Kleopatra e futi tin\u00ebz nj\u00eb gjarp\u00ebr n\u00eb para-dhom\u00ebn e saj t\u00eb varrimit, ku e p\u00ebrdori helmin p\u00ebr ta vrar\u00eb veten dhe dy sh\u00ebrb\u00ebtoret e saj m\u00eb besnike &#8211; s\u00eb bashku me t\u00eb vullnetarisht do vdisnin dhe dy shoq\u00ebrueset Karmiona dhe Eirasa.<br \/>\nBie fjala, n\u00eb piktur\u00ebn e John Maler Collier &#8211; &#8220;Vdekja e Kleopatras\u00eb&#8221;, 1890 (bashk\u00ebngjitur, detaj), jan\u00eb paraqitur qart\u00eb shoq\u00ebrueset Karmiona dhe Eirasa. Mbase kjo e fundit Eirasa ve\u00e7 ka nd\u00ebrruar jet\u00eb, e shtrir\u00eb p\u00ebrtok\u00eb, nd\u00ebrsa Karmiona ende mb\u00ebshtetur tek koka e Kleopatras\u00eb, n\u00eb agonin\u00eb e vet m\u00eb t\u00eb ngadalshme.<\/p>\n<p><a  href=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/artk_john_maler_collier_-_vdekja_e_kleopatrase_1890_det.jpg\" data-rel=\"lightbox-gallery-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-15539\" src=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/artk_john_maler_collier_-_vdekja_e_kleopatrase_1890_det-300x212.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"212\" srcset=\"https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/artk_john_maler_collier_-_vdekja_e_kleopatrase_1890_det-300x212.jpg 300w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/artk_john_maler_collier_-_vdekja_e_kleopatrase_1890_det-1024x723.jpg 1024w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/artk_john_maler_collier_-_vdekja_e_kleopatrase_1890_det-768x542.jpg 768w, https:\/\/letrat.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/artk_john_maler_collier_-_vdekja_e_kleopatrase_1890_det.jpg 1400w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Karmiona ishte nj\u00eb sh\u00ebrb\u00ebtore egjiptase, shoq\u00ebruese e ngusht\u00eb e Kleopatras\u00eb. Sipas Plutarkut, Karmiona ishte sh\u00ebrb\u00ebtore dhe k\u00ebshilltare shum\u00eb e besuar e Kleopatras\u00eb VII. Plutarku pati shkruar se Karmiona i menaxhonte pun\u00ebt kryesore t\u00eb qeverisjes s\u00eb mbret\u00ebresh\u00ebs Kleopatra, prandaj, ajo mbante nj\u00eb pozicion t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb rrethin e besuar t\u00eb mbret\u00ebresh\u00ebs. Edhe Shekspiri kur e pati p\u00ebrmendur sh\u00ebrb\u00ebtoren Karmiona, pati cituar nga Plutarku.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa Eirasa ishte nj\u00eb sh\u00ebrb\u00ebtore greke, edhe Eirasa i sh\u00ebrbeu besnik\u00ebrisht mbret\u00ebresh\u00ebs deri n\u00eb fund, kur ajo dhe Karmiona vullnetarisht nga devotshm\u00ebria dhe dashuria ndaj mbret\u00ebresh\u00ebs insistuan q\u00eb s\u00eb bashku t&#8217;i jepnin fund jet\u00ebs. Thuhet se dy sh\u00ebrb\u00ebtor\u00ebt h\u00ebngr\u00ebn fruta t\u00eb helmuara, nd\u00ebrsa Kleopatra vdiq nga kafshimi i gjarprit.<\/p>\n<p>&#8220;Jo vet\u00ebm q\u00eb kobrat jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, por ka vet\u00ebm 10% mund\u00ebsi q\u00eb t&#8217;vdiset nga nj\u00eb kafshim, shumica e kafshimeve t\u00eb kobrave jan\u00eb kafshime t\u00eb thata, pa injektuar helm&#8221; &#8211; thon\u00eb ekspert\u00ebt. Gjarp\u00ebrinjt\u00eb e ruajn\u00eb helmin e tyre kur t&#8217;ken\u00eb m\u00eb shum\u00eb nevoj\u00eb &#8211; gjat\u00eb gjuetis\u00eb, dhe sidomos p\u00ebr mbrojtje, n\u00ebse ndjehen t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuar. K\u00ebshtu q\u00eb p\u00ebr shkenc\u00ebtar\u00ebt &#8220;ting\u00ebllon e pabesueshme&#8221;, sikur nuk p\u00ebrputhet me realitetin, ata nuk besojn\u00eb se gjarp\u00ebri i Kleoptaras\u00eb do t&#8217;i kishte shkaktuar tre kafshime fatale nj\u00ebrin pas tjetrit!<\/p>\n<p>Pra si pati vdekur Kleopatra as egjiptolog\u00ebt, as historian\u00ebt dhe as shkenc\u00ebtar\u00ebt-ekspert\u00ebt e ndrysh\u00ebm ende s&#8217;e din\u00eb mir\u00ebfilli. Shum\u00eb nga shkollar\u00ebt besojn\u00eb se Kleopatra mund ta ket\u00eb p\u00ebrdorur ndonj\u00eb koktej-p\u00ebrzierje helmi, por dhe kjo dmth. \u00ebsht\u00eb di\u00e7 si besim m\u00eb i p\u00ebraf\u00ebrt me logjik\u00ebn, jo se ka ndonj\u00eb siguri rreth besimit k\u00ebshtusoj.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>| &#8211; &#8211; &#8211;<br \/>\n&#8230;historia na i servir nj\u00eb grumbull Kleopatrash. Dinastia Ptolemaike, duke filluar nga Ptolemeu I, i num\u00ebronte jo m\u00eb pak por rreth 10 Ptolemeusa dhe nja 7 Kleopatrash. Mir\u00ebpo si \u201cKleopatr\u00ebn\u201d m\u00eb bukuroshe dhe m\u00eb interesante p\u00ebr kronikat, p\u00ebr legjendat, p\u00ebr filmat e p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb (psh. q\u00eb nga Shekspiri e k\u00ebtej \u2013 kujtohu, Antoni e Kleopatra ishte ujdisje shekspiriane) ne e marrim Kleopatr\u00ebn e fundit, nr. VII.<\/p>\n<p>Kur e prezantojm\u00eb ia themi shkurt Kleopatra, mbret\u00ebresha e Egjiptit t\u00eb lasht\u00eb, e fundit e Dinastis\u00eb Ptolemaike dhe k\u00ebshtu sundimtarja e fundit Heleniste e Egjiptit. Ndoshta sepse ishte bukuroshja e fundit e nj\u00eb dinastie joegjiptase q\u00eb pa pik\u00eb turpi na \u201cshtirej\u201d per\u00ebndesh\u00eb egjiptase. Ndoshta sepse ishte aq \u201clakadredhuese\u201d e diplomacive, aq e zonja, e pati mahnitur perandorin\u00eb e Rom\u00ebs skaj m\u00eb skaj. Aferat e saj aq t\u00eb sofistikuara, ua pati b\u00ebr\u00eb mendjen dhall\u00eb dhe perandor\u00ebve romak\u00eb.<\/p>\n<p>Kleopatr\u00ebn e kthejm\u00eb n\u00eb t\u00eb \u201cp\u00ebrvetshme\u201d. I shkelim 6 Kleopatra t\u00eb Egjiptit, t\u00eb cilat dhe sikur t\u2019kishin jetuar varg e varg nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs, prap\u00eb do b\u00ebnin disa qidra vite prej brezash. Asgj\u00eb, i kap\u00ebrcejm\u00eb dhe flasim p\u00ebr t\u00eb fundit, p\u00ebr t\u00eb 7-\u00ebn. Nganj\u00ebher\u00eb sikur them m\u00ebvete t\u00eb gjitha fajet duhet ngarkuar Shekspirit. S\u2019kan\u00eb faj historian\u00ebt q\u00eb s\u2019din\u00eb aq p\u00ebr 6 Kleopatrat pararend\u00ebse, pothuaj sikur p\u00ebr Kleopatr\u00ebn e fundit ka 6000 libra voluminoz\u00eb, nd\u00ebrsa p\u00ebr 6 Kleopatrat tjera varg e varg as 6 libra modest\u00eb. P\u00ebr k\u00ebso dallime rreth pasuris\u00eb s\u00eb &#8220;kronikave&#8221; m\u00eb shum\u00eb fajtore mund t\u2019jet\u00eb vet\u00eb pena shekspiriane.<\/p>\n<p>Ose psh. imagjino detajin tjet\u00ebr, askush i k\u00ebsaj bote s\u2019e ka iden\u00eb mir\u00ebfilli s\u2019i dukej Kleopatra. N\u00eb disa portrete nga monedhat na del se Kleopatra VII ta ket\u00eb patur nj\u00eb hund\u00eb-krrab\u00eb. E megjithat\u00eb panum\u00ebr artist\u00eb t\u00eb bot\u00ebs n\u00ebp\u00ebr pikturat e kan\u00eb \u201cimagjinuar\u201d si nj\u00eb bukuroshe t\u00eb paarritshme. Jo vet\u00ebm e bukur por dhe e \u201celektrizuar\u201d, e ngjeshur me seksualizmin, e tendosur si ndonj\u00eb bombul\u00eb \u2013 insistojn\u00eb piktor\u00ebt. Mbase logjika i \u201cshtyn\u00eb\u201d \u2013 p\u00ebrndryshe s\u2019do ta mashtronte tek ashtu as Cesarin as Antonin, asnj\u00eb nga gjeneral\u00ebt e Rom\u00ebs.<\/p>\n<p>Portretet e \u201cflashk\u00ebta\u201d t\u00eb monedhave na thon\u00eb Kleopatra hund\u00eb-shtremb\u00ebr, por ja q\u00eb Hollivudi e zgjedh ndonj\u00eb Elisabet Taylor p\u00ebr \u201crolin\u201d e saj. Vet\u00ebm bukuroshet e kalibrit Taylor ishin t\u00eb denja p\u00ebr rolin, assesi ndonj\u00eb aktore hund\u00eb-shtremb\u00ebr. Pse? Epo ndoshta do duhej drejtuar Shekspirit me \u201cpse-n\u201d. Fajet duhet veshur Shekspirit \u2013 them un\u00eb. P\u00ebrndryshe \u00e7faj ka historia, \u00e7\u2019faj na paskan historian\u00ebt e ngrat\u00eb : )<br \/>\n[ &#8211; &#8211; &#8211; <span style=\"color: #999999;\">nga: Sakt\u00ebsia Arg\u00ebtuese e &#8220;Historis\u00eb&#8221; \u2013 Kronikat, Librat, Arg\u00ebtimi! &#8211; S. Guraziu \u2013 Ars Poetica, Sht 2022<\/span> ]<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hans Makart (1840-1884) &#8211; &#8220;Vdekja e Kleopatras\u00eb&#8221;, 1875-76 (s. guraziu &#8211; ars poetica, 2023) &#8230;kur Perandoria Romake e mori kontrollin mbi Egjiptin n\u00eb v. 44 pes., Kleopatra vendosi t&#8217;i merrte jet\u00ebn vetes, m\u00eb mir\u00eb t\u00eb vdiste sesa e gjall\u00eb t&#8217;ia&hellip; <a href=\"https:\/\/letrat.eu\/?p=976\" class=\"more-link\">Lexo <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-976","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-classic"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=976"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/976\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/letrat.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}