Thellësia sipërfaqësore (gjermane), dhe sipërfaqësorja e thellë (franceze)!

(sguraziu – ars poetica, t 2020)

Bota është e ndarë në dy stile estetike: në stilin francez dhe atë gjerman. Ngjyra e kuqe është gjermane. Bluja është franceze. Burrat janë gjermanë, gratë janë franceze. Japonia është franceze, Kina është gjermane. Arti gjerman është i njohur për karakteristikën e të qënit thellësisht sipërfaqësor, dhe arti francez për… të qënit sipërfaqësisht i thellë. Unë jam francez. Nëse s’je dakord me analizën time, atëherë mbase do jesh gjerman.”
[ Ned Rorem (1923, Kompozitor amerikan) – fotoja: new york times ]

***
…hm, kjo thënia më shtyri ta vrisja mendjen pakëz, duket si analiza më simpatike (dhe njëkohësisht e saktë) e të gjitha kohërave – anise autori e kishte fjalën për muzikat, për artin muzikor, por mos vallë vlen dhe për tjerat fusha të krijimtarisë artistike, çfarë nëse e njëjta mund t’thuhet dhe për artin poetik, për letërsinë në përgjithësi – s’kam si t’jem i sigurt, s’kam si ta di as si t’kem siguri – sidoqoftë, pata përshtypjen sikur vështirë ta pranonim qasjen e tillë analitike, pasi… pikësëpari s’na pëlqen pozicionimi “contra” shijeve tona, tutje s’na pëlqen prerja e djathrave “gouda” ashtu në dysh, tutje do vulosej sikur gjermanët e francezët na e paskan shpikur dhe përkryer artin, sikur ata na qenkan ajo supremacia universale… ajo “mazaja” artistike, e gjithë bota rrotull na qenkan kot, tutje as shkencërisht as akademikisht s’na pëlqen thjeshtësimi i tillë “dualistik” sepse, bie fjala feminizmat e macho-izmat do bëheshin gazi i botës, do ndesheshin mozomokeq, të dyja taborret (qoftë krijimtarët, qoftë kritikët-analitikët) do i gjenin 1001 lëmsha të kundërshtisë – gjithsesi, nëse ta pranonim… atëherë garant edhe në letërsi do i kishim vetëm 2 stile kryesore, stilin “gjerman” dhe atë “francez” : )