Portokalli-mania dhe Ethet e Portokallisë Holandeze!

(sguraziu – ars poetica, qershor 2019 – pak fjalë)

…athua vallë pse im bir të ketë përdorur portokallinë në dizajnin e vet – sikur po shtiresha “kureshtar” : )
Ja rasti për ca fjalë. Dihet portokallia është ngjyra kombëtare e Holandës, është pjesë e pandashme e kulturës holandeze. Kjo ngjyrë ka “zanafillë” mbretërore, por sot “portokallia” simbolizon një krenari të gjithanshme e të paskajshme, madje e ngërthen dhe krenarinë e të qënit holandez.
Në rregull, ama pse holandezët janë kaq të fiksuar pas portokallisë?! E di “pse”, teknikisht dhe mund ta sqaroj, por prapë sikur s’e kam idene pse ky fiksim kaq “gjerësisht-portokallisht”!

Ndoshta shfaqja më e madhe e krenarisë dhe “ethet e portokallisë” hetohen gjatë festës së 27 Prillit, gjatë “Koningsdag” (Dita e Mbretit – deri në v. 2014, festa njihej si Dita e Mbretëreshës, për nder të monarkut të mëparshëm, Mbretëreshës Beatrix).
Portokallia pra është ngjyra e familjes mbretërore holandeze. Dinastia aktuale (e Willem-Alexander) daton që nga Princi Willem van Oranje (Shtëpia Oranje-Nassau). Willem qe bërë Princ në v. 1544, dhe dmth. ishte “dega e parë monarkiste” e Shtëpisë Oranje-Nassau, ai ishte udhëheqësi i revoltës holandeze kundër Habsburgëve spanjollë. Revolta pati çuar deri në pavarësinë holandeze në v. 1581. Dihet po ashtu që Holanda e ka flamurin më të vjetër me tri trakat (kuq, bardh, kaltër), flamur i miratuar që në v. 1572 gjatë Luftës së Pavarësisë. Për çudi të shumkujt “portokallia” nuk figuron në flamur, ngjyrat e flamurit patën ardhur nga stema e Princit Oranje-Nassau.

Në holandisht “Oranjegekte” (Portokalli-mania) ose “Oranjekoorts” (Ethet e portokallisë) janë si të thuash obsesion i papërshkrueshëm holandez psh. gjatë eventeve sportive kombëtare. Që nga v. 1934 tifozët janë veshur dhe ende vishen “portokallisht” për t’i mbështetur ekipet (dmth. gjatë futbollistikave të Botërorit). Fanelat, kapelat, çorapet, brekushet, shallet… (se mos vetëm kaq, çfarë tjetër jo) janë rekuizite “ordinere” të pashmangshme, ama tifozët më të zjarrtë i portokallizojnë madje dhe makinat e tyre, shtëpitë, dyqanet… mustaqet, gjithçka. Gratë e tifozëve, ose të dashurat, solidarizohen po ashtu, edhe ato vishen ekzluzivisht portokallisht, dmth. tekefundit nëse për asgje tjetër… atëherë për nder të burrave të tyre, tifozë.

Kompania ajrore e Holandes KLM madje e pati portokallizuar dhe një avion komplet, Boeing 777. Aq larg mund të shkojë “portokallizmi” i krenarisë. Në fakt, sipas meje sa i përket “oranje”… kufizimi i vetëm për holandezët është imagjinata. Dhe prapë, në rregull holandezët, por pse im bir : )

– – –
[ ngjitur: E. Guraziu – MediScan ORL (Organic Laser Reconnaissance) Device (EMT Color-Coded version – Online class for 3D-design students, 2019) ]

segura

Leave a Reply

Your email address will not be published.